Python: συναρτήσεις και βιβλιοθήκες
def, εμβέλεια μεταβλητών, και import από τις random και math.
40 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να ορίζεις συναρτήσεις με def, παραμέτρους και return, και να τις καλείς με ορίσματα.
- Να ξεχωρίζεις το return από το print, και να εξηγείς τι επιστρέφει μια συνάρτηση χωρίς return.
- Να εξηγείς την εμβέλεια: τοπικές και καθολικές μεταβλητές.
- Να εισάγεις και να χρησιμοποιείς συναρτήσεις από τις βιβλιοθήκες math και random.
Γιατί συναρτήσεις
Έχεις ήδη χρησιμοποιήσει πολλές συναρτήσεις: print(), len(), int(), sum(). Καθεμιά κάνει μία δουλειά, και την καλείς με το όνομά της χωρίς να ξέρεις πώς είναι γραμμένη μέσα.
Μπορείς να φτιάξεις και δικές σου. Μια συνάρτηση είναι ένα κομμάτι κώδικα με όνομα, που γράφεται μία φορά και καλείται όσες φορές χρειαστεί. Είναι η αποσύνθεση της πρώτης ενότητας, γραμμένη σε κώδικα: κάθε υποπρόβλημα γίνεται μία συνάρτηση.
Ορισμός και κλήση
def area(width, height):
return width * height
print(area(3, 4))
total = area(5, 2) + area(1, 1)
print(total)
12
11
| Κομμάτι | Τι είναι |
|---|---|
def | η λέξη που ξεκινά τον ορισμό |
area | το όνομα της συνάρτησης |
width, height | οι παράμετροι: μεταβλητές που παίρνουν τιμή κατά την κλήση |
return | τερματίζει τη συνάρτηση και επιστρέφει μια τιμή σε αυτόν που την κάλεσε |
area(3, 4) | η κλήση· το 3 και το 4 είναι τα ορίσματα |
Ο ορισμός από μόνος του δεν εκτελεί τίποτα. Απλώς λέει στην Python «όταν σου ζητήσω area, κάνε αυτό». Ο κώδικας μέσα τρέχει μόνο όταν η συνάρτηση καλείται, και κάθε φορά με τα ορίσματα της συγκεκριμένης κλήσης.
return ή print;
def show_area(width, height):
print(width * height)
x = show_area(3, 4)
print(x)
12
None
Το 12 εμφανίστηκε από την print μέσα στη συνάρτηση. Η x όμως πήρε None: έτσι λέγεται στην Python το «καμία τιμή», και αυτό επιστρέφει κάθε συνάρτηση που τελειώνει χωρίς return.
Μια συνάρτηση μπορεί να έχει περισσότερα από ένα return. Το πρώτο που εκτελείται την τερματίζει αμέσως:
def is_even(n):
if n % 2 == 0:
return True
return False
print(is_even(4), is_even(7))
True False
Προκαθορισμένες τιμές παραμέτρων
Μια παράμετρος μπορεί να έχει τιμή που χρησιμοποιείται όταν το όρισμα λείπει:
def greet(name, greeting="Γεια"):
return greeting + ", " + name
print(greet("Άννα"))
print(greet("Νίκο", "Καλημέρα"))
Γεια, Άννα
Καλημέρα, Νίκο
Εμβέλεια: τοπικές και καθολικές μεταβλητές
Η εμβέλεια (scope) μιας μεταβλητής είναι το κομμάτι του προγράμματος όπου αυτή υπάρχει.
- Τοπική είναι μια μεταβλητή που δημιουργείται μέσα σε συνάρτηση, μαζί με τις παραμέτρους της. Υπάρχει μόνο όσο τρέχει η συνάρτηση, και δεν φαίνεται έξω από αυτήν.
- Καθολική (global) είναι μια μεταβλητή που δημιουργείται έξω από κάθε συνάρτηση. Φαίνεται παντού, και οι συναρτήσεις μπορούν να τη διαβάσουν.
Η εκχώρηση counter = 99 μέσα στη συνάρτηση δεν άλλαξε την καθολική. Δημιούργησε μια νέα, τοπική μεταβλητή με το ίδιο όνομα, που χάθηκε όταν τελείωσε η συνάρτηση. Αντίστροφα, μια τοπική μεταβλητή δεν φαίνεται απ' έξω. Η Python σταματά με σφάλμα, και η τελευταία γραμμή του μηνύματος λέει τι έγινε:
def f():
y = 5
f()
print(y)
NameError: name 'y' is not defined
Βιβλιοθήκες: import
Η Python έρχεται με έτοιμες βιβλιοθήκες (modules): αρχεία γεμάτα συναρτήσεις που έγραψαν άλλοι. Για να τις χρησιμοποιήσεις, τις εισάγεις με import.
Η math
import math
print(math.sqrt(16), math.floor(3.7), math.ceil(3.2))
print(round(math.pi, 2))
print(math.ceil(120 / 50))
4.0 3 4
3.14
3
Μετά το import math, κάθε συνάρτηση γράφεται με το όνομα της βιβλιοθήκης μπροστά: math.sqrt. Η ceil στρογγυλεύει προς τα πάνω, και λύνει το πρόβλημα των λεωφορείων της πρώτης ενότητας: μαθητές θέλουν λεωφορεία των θέσεων, όχι .
Αν χρειάζεσαι μόνο μία συνάρτηση, μπορείς να την εισαγάγεις χωριστά, και τότε γράφεται χωρίς πρόθεμα:
from math import sqrt
print(sqrt(2))
1.4142135623730951
Η random
Η random δίνει ψευδοτυχαίους αριθμούς: μοιάζουν τυχαίοι, αλλά παράγονται από αλγόριθμο.
import random
die = random.randint(1, 6)
coin = random.choice(["κορόνα", "γράμματα"])
p = random.random()
print(die, coin, p)
Κάθε εκτέλεση δίνει άλλα αποτελέσματα, γι' αυτό δεν υπάρχει μία «σωστή» έξοδος. Η randint(1, 6) δίνει ακέραιο από το ως το , μαζί με το , σε αντίθεση με τη range(). Η choice διαλέγει ένα στοιχείο από λίστα, και η random() δίνει πραγματικό αριθμό από το ως λίγο κάτω από το .
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Γράψε συνάρτηση average(numbers) που επιστρέφει τον μέσο όρο μιας λίστας, και συνάρτηση above(numbers) που επιστρέφει πόσα στοιχεία είναι πάνω από τον μέσο όρο.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Η
averageείναι ένα άθροισμα διά πλήθος, μεreturn, ώστε το αποτέλεσμα να χρησιμοποιείται παρακάτω.Η
aboveκαλεί τηνaverage. Έτσι ο μέσος όρος γράφεται μία φορά, και ηaboveκάνει μόνο τη μέτρηση:def average(numbers): return sum(numbers) / len(numbers) def above(numbers): avg = average(numbers) count = 0 for x in numbers: if x > avg: count = count + 1 return count grades = [14, 18, 9, 18, 16] print(average(grades), above(grades))15.0 3Έλεγχος: άθροισμα , πλήθος , μέσος όρος . Πάνω από είναι οι , και : τρεις.
Οι
avg,countκαιxείναι τοπικές στηνabove. Μια άλλη συνάρτηση μπορεί να έχει δικές της μεταβλητές με τα ίδια ονόματα χωρίς να συγκρούονται.
Παράδειγμα 2
Ένα πρόγραμμα ορίζει x = 5 και τη συνάρτηση double(x), που εκτελεί x = x * 2 και return x. Μετά γράφει y = double(x) και print(x, y). Τι εμφανίζει, και γιατί;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Το πρόγραμμα:
Η παράμετρος
xείναι τοπική. Κατά την κλήση παίρνει την τιμή , διπλασιάζεται σε , και η συνάρτηση επιστρέφει , που γράφεται στηνy.Η καθολική
xμένει . Η τοπικήxείναι άλλη μεταβλητή, με το ίδιο όνομα. Αν ήθελες να αλλάξει η καθολική, θα έγραφεςx = double(x): η τιμή βγαίνει μεreturnκαι γράφεται ρητά εκεί που τη θέλεις.
Παράδειγμα 3
Χρησιμοποίησε τη random για να προσομοιώσεις 1000 ρίψεις ζαριού, και μέτρησε πόσες φορές έφερε 6. Τι αριθμό περιμένεις;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ένας βρόχος για τις ρίψεις και ένας μετρητής, το κλασικό μοτίβο μέτρησης:
import random sixes = 0 for i in range(1000): if random.randint(1, 6) == 6: sixes = sixes + 1 print(sixes)Το αποτέλεσμα αλλάζει σε κάθε εκτέλεση. Κάθε ρίψη φέρνει με πιθανότητα , οπότε περιμένεις γύρω στα , δηλαδή περίπου .
«Γύρω στα» σημαίνει ότι και και είναι φυσιολογικά. Αν όμως έβγαινε σταθερά ή , θα έψαχνες λάθος στον κώδικα. Ένα συνηθισμένο:
randint(1, 5), που δεν φέρνει ποτέ .
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Τι επιστρέφει μια συνάρτηση της Python που δεν έχει εντολή return;
Τα κατάφερες;
- Να ορίζεις συναρτήσεις με def, παραμέτρους και return, και να τις καλείς με ορίσματα.
- Να ξεχωρίζεις το return από το print, και να εξηγείς τι επιστρέφει μια συνάρτηση χωρίς return.
- Να εξηγείς την εμβέλεια: τοπικές και καθολικές μεταβλητές.
- Να εισάγεις και να χρησιμοποιείς συναρτήσεις από τις βιβλιοθήκες math και random.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.
Παιχνίδια
Παίξε εδώ, μέσα στην ενότητα, ή πάτα την κάρτα για να ανοίξει σε δική του σελίδα.