Python: επανάληψη
for και while, και οι κλασικοί αλγόριθμοι: μέτρηση, άθροισμα, μέγιστο.
40 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να χρησιμοποιείς τον βρόχο for με τη range(), και να ξέρεις ότι το τέλος δεν περιλαμβάνεται.
- Να χρησιμοποιείς τον βρόχο while και να εξασφαλίζεις ότι τερματίζει.
- Να εφαρμόζεις τους κλασικούς αλγορίθμους: μέτρηση, άθροισμα, μέσος όρος, μέγιστο και ελάχιστο.
- Να συμπληρώνεις πίνακα τιμών για έναν βρόχο.
Γιατί χρειαζόμαστε επανάληψη
Για να εμφανίσεις τους αριθμούς από το ως το αρκούν πέντε print. Για το ως το όχι. Η δομή επανάληψης (βρόχος, loop) εκτελεί ένα μπλοκ εντολών ξανά και ξανά, και είναι αυτό που κάνει τον υπολογιστή χρήσιμο: δεν βαριέται την εκατοστή φορά.
Η Python έχει δύο βρόχους:
| Βρόχος | Χρησιμοποιείται όταν |
|---|---|
for | ξέρεις από πριν πόσες φορές, ή θέλεις να περάσεις από κάθε στοιχείο μιας σειράς |
while | επαναλαμβάνεις όσο ισχύει μια συνθήκη, χωρίς να ξέρεις πόσες φορές θα χρειαστεί |
Ο βρόχος for και η range()
for i in range(1, 6):
print(i, i * i)
1 1
2 4
3 9
4 16
5 25
Η μεταβλητή i παίρνει με τη σειρά κάθε τιμή που δίνει η range(), και για κάθε μία εκτελείται το μπλοκ με την εσοχή. Όπως στο if, η γραμμή τελειώνει με :.
Η range() έχει τρεις μορφές:
| Κλήση | Τιμές | Πλήθος |
|---|---|---|
range(5) | 0, 1, 2, 3, 4 | |
range(1, 6) | 1, 2, 3, 4, 5 | |
range(10, 0, -2) | 10, 8, 6, 4, 2 |
Ο βρόχος while
n = 1
while n < 100:
n = n * 2
print(n)
128
Ο βρόχος ελέγχει τη συνθήκη πριν από κάθε επανάληψη. Αν είναι αληθής, εκτελεί το μπλοκ και ξαναγυρίζει στον έλεγχο. Αν είναι ψευδής, προχωρά στην εντολή μετά τον βρόχο. Αν η συνθήκη είναι ψευδής από την αρχή, το μπλοκ δεν εκτελείται ούτε μία φορά.
Ο while ταιριάζει όταν δεν ξέρεις πόσα δεδομένα θα έρθουν. Ένα συνηθισμένο σχήμα: διαβάζεις αριθμούς μέχρι ο χρήστης να δώσει , που λειτουργεί ως τιμή τερματισμού (φρουρός, sentinel):
Με είσοδο , , και , εμφανίζεται . Πρόσεξε ότι η input() γράφεται δύο φορές: μία πριν από τον βρόχο, για τον πρώτο έλεγχο, και μία στο τέλος του μπλοκ, για τον επόμενο. Αν ο χρήστης δώσει αμέσως, ο βρόχος δεν εκτελείται και εμφανίζεται .
Οι κλασικοί αλγόριθμοι
Τέσσερα μοτίβα εμφανίζονται ξανά και ξανά. Όλα έχουν την ίδια δομή: αρχική τιμή πριν από τον βρόχο, ενημέρωση μέσα, αποτέλεσμα μετά.
Στα παραδείγματα οι βαθμοί είναι γραμμένοι σε λίστα, ανάμεσα σε αγκύλες. Το for g in grades: περνά από κάθε βαθμό με τη σειρά. Οι λίστες είναι το θέμα της επόμενης ενότητας.
Άθροισμα και μέσος όρος
grades = [14, 18, 9, 18, 16]
total = 0
for g in grades:
total = total + g
print(total, total / len(grades))
75 15.0
Το total ξεκινά από , το ουδέτερο στοιχείο της πρόσθεσης. Η len(grades) δίνει το πλήθος των στοιχείων, εδώ .
Μέτρηση
grades = [14, 18, 9, 18, 16]
count = 0
for g in grades:
if g >= 15:
count = count + 1
print(count)
3
Ο μετρητής αυξάνεται κατά κάθε φορά που ένα στοιχείο ικανοποιεί τη συνθήκη. Είναι το άθροισμα, μόνο που προσθέτεις αντί για την τιμή.
Μέγιστο και ελάχιστο
grades = [14, 18, 9, 18, 16]
best = grades[0]
for g in grades:
if g > best:
best = g
print(best)
18
Το grades[0] είναι το πρώτο στοιχείο της λίστας. Το μέγιστο ξεκινά από εκεί: «ο καλύτερος που έχω δει μέχρι στιγμής είναι ο πρώτος». Κάθε επόμενος που είναι μεγαλύτερος τον αντικαθιστά. Για το ελάχιστο αλλάζει μόνο η σύγκριση, σε g < worst.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Πόσες φορές εκτελείται το σώμα του for i in range(3, 15, 4) και ποιες τιμές παίρνει το i;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Αρχή , βήμα : οι υποψήφιες τιμές είναι , , , , …
Το τέλος δεν περιλαμβάνεται, οπότε η σειρά σταματά στο .
Τρεις επαναλήψεις, με
iίσο με , και .for i in range(3, 15, 4): print(i)3 7 11
Παράδειγμα 2
Γράψε πρόγραμμα που βρίσκει τον μέσο όρο μόνο των θετικών αριθμών μιας λίστας, π.χ. της [4, -2, 10, 0, 7].
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Χρειάζονται δύο μεταβλητές: άθροισμα και μετρητής, γιατί ο διαιρέτης δεν είναι το πλήθος όλων των στοιχείων αλλά μόνο των θετικών.
Μέσα στον βρόχο, και οι δύο ενημερώνονται μόνο όταν
x > 0. Το δεν είναι θετικό, οπότε δεν μετράει.Μετά τον βρόχο, διαίρεση, αλλά μόνο αν βρέθηκε έστω ένας θετικός. Αλλιώς θα γινόταν διαίρεση με το μηδέν.
numbers = [4, -2, 10, 0, 7] total = 0 count = 0 for x in numbers: if x > 0: total = total + x count = count + 1 if count > 0: print(total / count) else: print("Κανένας θετικός")7.0Θετικοί είναι οι , και : άθροισμα , πλήθος , μέσος όρος . Αν διαιρούσες με
len(numbers), θα έβγαινε , λάθος.
Παράδειγμα 3
Ποιο είναι το μικρότερο n για το οποίο το άθροισμα 1 + 2 + … + n ξεπερνά το 50;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Δεν ξέρουμε από πριν πόσες προσθέσεις θα χρειαστούν, οπότε ο κατάλληλος βρόχος είναι ο
while.Όσο το άθροισμα δεν έχει ξεπεράσει το , αύξησε το
nκαι πρόσθεσέ το:Έλεγχος: το άθροισμα ως το είναι , που δεν ξεπερνά το . Ως το γίνεται . Άρα .
Η σειρά των εντολών μέσα στον βρόχο μετράει: αν πρόσθετες πριν αυξήσεις το
n, το πρώτο άθροισμα θα ήταν και το αποτέλεσμα θα έβγαινε μετατοπισμένο κατά ένα.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Γράψε μια κλήση της range() που δίνει τους αριθμούς 1, 2, …, 10.
Τα κατάφερες;
- Να χρησιμοποιείς τον βρόχο for με τη range(), και να ξέρεις ότι το τέλος δεν περιλαμβάνεται.
- Να χρησιμοποιείς τον βρόχο while και να εξασφαλίζεις ότι τερματίζει.
- Να εφαρμόζεις τους κλασικούς αλγορίθμους: μέτρηση, άθροισμα, μέσος όρος, μέγιστο και ελάχιστο.
- Να συμπληρώνεις πίνακα τιμών για έναν βρόχο.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.
Παιχνίδια
Παίξε εδώ, μέσα στην ενότητα, ή πάτα την κάρτα για να ανοίξει σε δική του σελίδα.