Ταξινόμηση ενώσεων και ονοματολογία

Πώς διαβάζεις ένα όνομα και γράφεις τον τύπο του.

22 λεπτά

Θα μάθεις να

Να ταξινομείς μια ένωση ως οξύ, βάση, οξείδιο ή άλας.
Να βρίσκεις τον αριθμό οξείδωσης ενός στοιχείου σε ένωση.
Να γράφεις τον τύπο από το όνομα και το όνομα από τον τύπο.
Να αναγνωρίζεις τα βασικά πολυατομικά ιόντα.

Τέσσερις κατηγορίες ανόργανων ενώσεων

Πριν μάθεις ονόματα, μάθε να ταξινομείς. Σχεδόν κάθε ανόργανη ένωση της Α΄ Λυκείου ανήκει σε μία από τέσσερις οικογένειες, και την αναγνωρίζεις από τον τύπο της:

Κατηγορία	Μοτίβο	Παράδειγμα
Οξύ	ξεκινά με $\text{H}$	$\text{HCl}$ , $\text{H}_2\text{SO}_4$
Βάση	τελειώνει σε $\text{OH}$	$\text{NaOH}$ , $\text{Ca(OH)}_2$
Οξείδιο	στοιχείο + $\text{O}$	$\text{CO}_2$ , $\text{Na}_2\text{O}$
Άλας	μέταλλο + αμέταλλο (χωρίς H, OH)	$\text{NaCl}$ , $\text{CaCO}_3$

Αριθμός οξείδωσης

Ο αριθμός οξείδωσης είναι το φορτίο που θα είχε ένα άτομο αν όλοι οι δεσμοί του ήταν ιοντικοί. Είναι λογιστικό εργαλείο, όχι πραγματικό φορτίο — αλλά χωρίς αυτό δεν γράφεις σωστό τύπο.

Οι κανόνες, με σειρά προτεραιότητας:

Στοιχείο σε ελεύθερη κατάσταση: $0$ . (Στο $\text{O}_2$ , το $\text{O}$ έχει $0$ .)
Υδρογόνο: $+1$ (εκτός στα υδρίδια μετάλλων, όπου $-1$ ).
Οξυγόνο: $-2$ (εκτός στα υπεροξείδια, όπου $-1$ ).
Μέταλλα ομάδας 1: $+1$ , ομάδας 2: $+2$ .
Το άθροισμα σε ουδέτερη ένωση είναι $0$ · σε ιόν, ίσο με το φορτίο του.

Ο τελευταίος κανόνας είναι η εξίσωση που λύνεις κάθε φορά.

Πολυατομικά ιόντα

Κάποιες ομάδες ατόμων κυκλοφορούν μαζί σαν ένα ιόν και αξίζει να τις ξέρεις απ' έξω:

Ιόν	Τύπος	Όνομα
Νιτρικό	$\text{NO}_3^-$	nitrate
Θειικό	$\text{SO}_4^{2-}$	sulfate
Ανθρακικό	$\text{CO}_3^{2-}$	carbonate
Φωσφορικό	$\text{PO}_4^{3-}$	phosphate
Υδροξείδιο	$\text{OH}^-$	hydroxide
Αμμώνιο	$\text{NH}_4^+$	ammonium

Το αμμώνιο είναι το μόνο θετικό της λίστας — και το μόνο πολυατομικό κατιόν που θα συναντήσεις συχνά.

Λυμένα παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Βρες τον αριθμό οξείδωσης του S στο $\text{H}_2\text{SO}_4$ .

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Γράψε τον τύπο του θειικού αργιλίου.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Ταξινόμησε: $\text{HNO}_3, \ \text{KOH}, \ \text{SO}_2, \ \text{MgCl}_2$

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 4

Βρες τον αριθμό οξείδωσης του Cr στο ιόν $\text{Cr}_2\text{O}_7^{2-}$ .

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Ασκήσεις

Από την πιο απλή στην πιο δύσκολη. Κρυμμένη είναι μόνο η απάντηση — ο δρόμος ως εκεί είναι δική σου δουλειά.

Βασική

Σε ποια κατηγορία ανήκει το $\text{Ca(OH)}_2$ ;

Τεστ

Δεν μετράει βαθμός — μετράει να δεις τι κατάλαβες. Προσπέρασε όποια θες και γύρνα πίσω όποτε θες.

Σε ποια κατηγορία ανήκει το

\text{Ca(OH)}_2

;

ΟξύΒάσηΆλαςΟξείδιο

Τα κατάφερες;

Να ταξινομείς μια ένωση ως οξύ, βάση, οξείδιο ή άλας.
Να βρίσκεις τον αριθμό οξείδωσης ενός στοιχείου σε ένωση.
Να γράφεις τον τύπο από το όνομα και το όνομα από τον τύπο.
Να αναγνωρίζεις τα βασικά πολυατομικά ιόντα.

Κάνε το τεστ πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.