Καταστατική εξίσωση των αερίων
Οι νόμοι των αερίων και η PV = nRT, που λέει όλη την κατάσταση ενός αερίου.
26 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Χημεία Α΄ Λυκείου, §4.2
Θα μάθεις να
- Να διατυπώνεις τους νόμους Boyle, Charles και Gay-Lussac και να λες ποια μεγέθη μένουν σταθερά στον καθένα.
- Να χρησιμοποιείς την καταστατική εξίσωση PV = nRT με τη σωστή μονάδα για κάθε μέγεθος.
- Να εφαρμόζεις την καταστατική εξίσωση σε μείγματα αερίων και να υπολογίζεις πυκνότητα ή σχετική μοριακή μάζα.
- Να εξηγείς τι είναι ιδανικό αέριο και πότε ένα πραγματικό αέριο αποκλίνει από αυτό.
Τα αέρια μοιάζουν μεταξύ τους
Ένα λίτρο νερό και ένα λίτρο λάδι έχουν άλλη μάζα, άλλο σημείο βρασμού, άλλη συμπεριφορά όταν τα ζεστάνεις. Τα αέρια είναι πολύ πιο ομοιόμορφα: πολλές βασικές ιδιότητές τους δεν εξαρτώνται από το ποιο αέριο είναι. Ήδη το είδες στον γραμμομοριακό όγκο: ένα mol οποιουδήποτε αερίου σε STP πιάνει L.
Η κατάσταση ενός αερίου περιγράφεται από τέσσερα μεγέθη: την ποσότητα (σε mol), την πίεση , τον όγκο και την απόλυτη θερμοκρασία . Οι νόμοι των αερίων λένε πώς αλλάζει το ένα όταν αλλάζει ένα άλλο και τα υπόλοιπα μένουν σταθερά.
Τρεις νόμοι
| Νόμος | Σταθερά | Σχέση | Με λόγια |
|---|---|---|---|
| Boyle | , | σταθερό | ο όγκος είναι αντιστρόφως ανάλογος της πίεσης |
| Charles | , | ο όγκος είναι ανάλογος της απόλυτης θερμοκρασίας | |
| Gay-Lussac | , | η πίεση είναι ανάλογη της απόλυτης θερμοκρασίας |
Και ένας τέταρτος, που τον ξέρεις ήδη από τον γραμμομοριακό όγκο: σε ίδια και , ο όγκος είναι ανάλογος των mol, (Avogadro).
Το νόημα του Boyle: συμπίεσε ένα αέριο στο μισό όγκο, με σταθερή θερμοκρασία, και η πίεσή του διπλασιάζεται. Του Charles: ένα μπαλόνι που το βάζεις σε υγρό άζωτο ζαρώνει, γιατί η θερμοκρασία του πέφτει.
Η καταστατική εξίσωση
Αν βάλεις τους νόμους μαζί, ο όγκος είναι ανάλογος του , του και του ταυτόχρονα: . Με μια σταθερά αναλογίας γίνεται:
Η είναι η παγκόσμια σταθερά των αερίων, ίδια για όλα τα αέρια. Την υπολογίζεις από ένα mol σε STP, όπου atm, L και K:
Η εξίσωση λέγεται καταστατική, γιατί περιγράφει πλήρως την κατάσταση ενός αερίου: αν ξέρεις τα τρία από τα τέσσερα μεγέθη, βρίσκεις το τέταρτο.
Ιδανικά και πραγματικά αέρια
Ένα αέριο που υπακούει στην για κάθε πίεση και θερμοκρασία λέγεται ιδανικό ή τέλειο. Κανένα πραγματικό αέριο δεν είναι ακριβώς ιδανικό, αλλά τα περισσότερα πλησιάζουν πολύ σε χαμηλή πίεση και υψηλή θερμοκρασία. Αποκλίνουν σε χαμηλή θερμοκρασία και υψηλή πίεση, δηλαδή κοντά στις συνθήκες όπου υγροποιούνται: εκεί τα μόρια είναι κοντά το ένα στο άλλο και οι έλξεις τους μετράνε.
Μείγματα αερίων
Η εξίσωση δεν ρωτάει ποια μόρια χτυπούν τα τοιχώματα, μόνο πόσα είναι. Γι' αυτό ισχύει και για μείγμα αερίων:
όπου όμως είναι τα συνολικά mol όλων των αερίων, τον όγκο του δοχείου και την ολική πίεση.
Πυκνότητα αερίου
Αφού , η εξίσωση γράφεται . Διαιρώντας με και με :
Με αυτή βρίσκεις την πυκνότητα ενός γνωστού αερίου, ή, αντίστροφα, τη σχετική μοριακή μάζα ενός άγνωστου αερίου από μια μέτρηση πυκνότητας. Η βγαίνει σε g/L.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Σε δοχείο L στους βάζουμε mol αερίου. Πόση πίεση ασκεί;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Θερμοκρασία σε kelvin: K.
Λύνω ως προς :
atm
Παράδειγμα 2
Αέριο σε σταθερή θερμοκρασία έχει όγκο L και πίεση atm. Συμπιέζεται σε L. Ποια είναι η νέα πίεση;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ποιος νόμος; Σταθερά και , άρα Boyle: .
atm
Έλεγχος λογικής: ο όγκος έγινε φορές μικρότερος, η πίεση φορές μεγαλύτερη ✓
Παράδειγμα 3
Πόση είναι η πυκνότητα του σε πίεση atm και θερμοκρασία ; ( του O )
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
K και .
Από την :
g/L
Παράδειγμα 4
Αέριο έχει πυκνότητα g/L στους K και atm. Βρες τη σχετική μοριακή του μάζα
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Λύνω την ως προς :
Ένα αέριο με μπορεί να είναι η αμμωνία, : .
Παράδειγμα 5
Σε δοχείο L στους υπάρχουν mol και mol . Πόση είναι η ολική πίεση;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Τα συνολικά mol, γιατί η εξίσωση μετράει μόρια χωρίς να κοιτάει το είδος τους:
mol
K
atm
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Αέριο έχει πίεση atm σε όγκο L. Με σταθερή θερμοκρασία, ο όγκος του γίνεται L. Πόση είναι η νέα πίεση;
Τα κατάφερες;
- Να διατυπώνεις τους νόμους Boyle, Charles και Gay-Lussac και να λες ποια μεγέθη μένουν σταθερά στον καθένα.
- Να χρησιμοποιείς την καταστατική εξίσωση PV = nRT με τη σωστή μονάδα για κάθε μέγεθος.
- Να εφαρμόζεις την καταστατική εξίσωση σε μείγματα αερίων και να υπολογίζεις πυκνότητα ή σχετική μοριακή μάζα.
- Να εξηγείς τι είναι ιδανικό αέριο και πότε ένα πραγματικό αέριο αποκλίνει από αυτό.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.