Μετάβαση στο περιεχόμενο

Διαλύματα και συγκέντρωση

Περιεκτικότητες, molarity και αραιώσεις χωρίς μπέρδεμα.

24 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Χημεία Α΄ Λυκείου, §1.5, 4.3

Θα μάθεις να

  1. Να ξεχωρίζεις διαλύτη από διαλυμένη ουσία και να ξέρεις τι σημαίνει κορεσμένο.
  2. Να υπολογίζεις περιεκτικότητες % w/w, % w/v και % v/v.
  3. Να υπολογίζεις και να χρησιμοποιείς τη μοριακή συγκέντρωση (molarity).
  4. Να λύνεις πρόβλημα αραίωσης με τον νόμο C₁V₁ = C₂V₂.

Διάλυμα: ποιος διαλύει ποιον

Ένα διάλυμα είναι ομογενές μείγμα. Δύο ρόλοι:

  • Διαλύτης — αυτό που υπάρχει σε μεγαλύτερη ποσότητα (συνήθως το νερό).
  • Διαλυμένη ουσία — αυτό που διαλύεται μέσα του.

«Ομογενές» σημαίνει ότι δεν ξεχωρίζεις τα συστατικά ούτε με μικροσκόπιο. Αν κάτι καθιζάνει ή θολώνει, δεν είναι διάλυμα — είναι αιώρημα.

Ένα διάλυμα είναι κορεσμένο όταν δεν μπορεί να διαλύσει άλλη ποσότητα στη δεδομένη θερμοκρασία. Η θερμοκρασία μετράει: ζεστό νερό διαλύει πολύ περισσότερη ζάχαρη από κρύο — γι' αυτό το σιρόπι φτιάχνεται με βράσιμο.

Τρεις περιεκτικότητες, τρεις ερωτήσεις

ΣύμβολοΤύποςΠότε χρησιμοποιείται
% w/wμάζα ουσίας : μάζα διαλύματος × 100στερεό σε στερεό, ή γενικά μάζες
% w/vμάζα ουσίας σε g : όγκος διαλύματος σε mL × 100στερεό διαλυμένο σε υγρό
% v/vόγκος ουσίας : όγκος διαλύματος × 100υγρό σε υγρό (π.χ. αλκοόλ)

Μοριακή συγκέντρωση

Η χημεία δεν αντιδρά με γραμμάρια — αντιδρά με mol. Γι' αυτό στο εργαστήριο η μονάδα που μετράει είναι η molarity:

c=nV[molL]c = \frac{n}{V} \qquad \left[\frac{\text{mol}}{\text{L}}\right]

Ένα διάλυμα 2 M2\ \text{M} περιέχει 2 mol2\ \text{mol} διαλυμένης ουσίας σε κάθε λίτρο διαλύματος.

Ράφι με πολλές διάφανες ογκομετρικές φιάλες διαφόρων μεγεθών, με σφαιρική βάση, μακρύ στενό λαιμό και πλαστικό πώμα.
Ογκομετρικές φιάλες. Η καθεμιά έχει μία μόνο χαραγή στον λαιμό, για έναν συγκεκριμένο όγκο, π.χ. 100 mL. Διαλύεις την ουσία και συμπληρώνεις με νερό ως τη χαραγή: έτσι ξέρεις με ακρίβεια τον όγκο του διαλύματος, που μπαίνει στον τύπο c = n / V.Φωτογραφία: Nuno Nogueira · CC BY-SA 2.5 · Wikimedia Commons

Αραίωση

Όταν προσθέτεις νερό, το πλήθος των mol της διαλυμένης ουσίας δεν αλλάζει — μόνο ο όγκος. Άρα:

c1V1=c2V2c_1 V_1 = c_2 V_2

Και οι δύο πλευρές είναι τα ίδια mol, μετρημένα πριν και μετά.

Από mol σε γραμμάρια για την παρασκευή διαλύματος

Για να φτιάξεις 1 L διαλύματος συγκέντρωσης c, χρειάζεσαι c mol ουσίας. Διάλεξε ουσία και δες πόσα γραμμάρια πρέπει να ζυγίσεις.

Ουσία

Ζωντανή ενημέρωση
Γραμμομοριακή μάζα
58,5 g/mol
Ζύγισε
58,5 g
Σωματίδια
6,02 · 10²³
Όγκος σε STP (αν είναι αέριο)
22,4 L

Πρόσεξε πόσο διαφέρουν: για διάλυμα 1 M1\ \text{M} χρειάζεσαι 58,5 g58{,}5\ \text{g} αλάτι αλλά 342 g342\ \text{g} ζάχαρη. Ίδια συγκέντρωση, εξαπλάσια μάζα — επειδή το μόριο της ζάχαρης είναι πολύ βαρύτερο.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Διαλύεις 25 g25\ \text{g} αλάτι σε 225 g225\ \text{g} νερό. Περιεκτικότητα % w/w;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Πόσα g NaOH για 500500 mL διαλύματος 0,2 M; (M=40)0{,}2\ \text{M}; \ (M = 40)

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Αραιώνεις 5050 mL διαλύματος 6 M6\ \text{M} σε 300 mL300\ \text{mL}. Νέα συγκέντρωση;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 4

Πόσα mL διαλύματος 2 M2\ \text{M} χρειάζεσαι για 250250 mL διαλύματος 0,4 M0{,}4\ \text{M};

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Διαλύεις 10 g10\ \text{g} ζάχαρη σε 90 g90\ \text{g} νερό. Πόση είναι η % w/w περιεκτικότητα;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 5

Διαλύεις 1212 g αλάτι σε 6868 g νερό. Πόση είναι η % w/w περιεκτικότητα;

Τα κατάφερες;

  • Να ξεχωρίζεις διαλύτη από διαλυμένη ουσία και να ξέρεις τι σημαίνει κορεσμένο.
  • Να υπολογίζεις περιεκτικότητες % w/w, % w/v και % v/v.
  • Να υπολογίζεις και να χρησιμοποιείς τη μοριακή συγκέντρωση (molarity).
  • Να λύνεις πρόβλημα αραίωσης με τον νόμο C₁V₁ = C₂V₂.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;