Ερευνητικό ερώτημα και υπόθεση
Τι ρωτάς ακριβώς, και τι περιμένεις να βρεις πριν μετρήσεις.
35 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να ξεχωρίζεις το θέμα μιας έρευνας από το ερευνητικό ερώτημα.
- Να ελέγχεις αν ένα ερώτημα είναι συγκεκριμένο, μετρήσιμο και εφικτό, και να το διορθώνεις όταν δεν είναι.
- Να γράφεις μια υπόθεση που κάνει πρόβλεψη και λέει γιατί, πριν από τις μετρήσεις.
- Να εξηγείς γιατί μια υπόθεση που διαψεύδεται είναι κι αυτή αποτέλεσμα.
Από το θέμα στο ερώτημα
Η ομάδα του Γ2 είχε ένα θέμα: τη θερμομόνωση. Ένα θέμα όμως δεν ερευνάται. Είναι μια περιοχή, σαν το κεφάλαιο ενός βιβλίου. Αυτό που ερευνάς είναι ένα ερευνητικό ερώτημα: μια ερώτηση με τόσο σαφή όρια, που ξέρεις από πριν τι θα μετρήσεις για να την απαντήσεις.
Δες πώς στενεύει σε τρία βήματα:
| Διατύπωση | Τι λείπει | |
|---|---|---|
| Θέμα | Θερμομόνωση | δεν είναι καν ερώτηση |
| Γενικό ερώτημα | Ποιο υλικό μονώνει καλύτερα; | ποια υλικά; πώς φαίνεται το «καλύτερα»; |
| Ερευνητικό ερώτημα | Ποιο από τέσσερα περιτυλίγματα κρατά πιο ζεστά 200 ml νερού σε χάρτινο ποτήρι με καπάκι, μετά από 20 λεπτά; | τίποτα: ξέρεις τι αλλάζεις και τι μετράς |
Το τελευταίο έχει μέσα του σχεδόν όλο το πείραμα: τι συγκρίνεις (τέσσερα περιτυλίγματα), τι μετράς (θερμοκρασία), πότε (στα 20 λεπτά), και πού (ίδιο ποτήρι, ίδια ποσότητα νερού).
Τι κάνει ένα ερώτημα ερευνήσιμο
Ένα καλό ερευνητικό ερώτημα περνά τρεις ελέγχους:
- Συγκεκριμένο: λέει τι ακριβώς συγκρίνεις. Το «τι επηρεάζει τα φυτά;» έχει εκατό απαντήσεις· το «πώς αλλάζει το ύψος της φασολιάς σε δύο εβδομάδες με 2, 4 ή 6 ώρες φως τη μέρα;» έχει μία.
- Μετρήσιμο: η απάντηση βγαίνει από μετρήσεις, όχι από γνώμες. Το «ποιο ποτήρι είναι πιο όμορφο;» δεν μετριέται με κανένα όργανο.
- Εφικτό: χωράει στα όργανα, στον χρόνο και στους κανόνες ασφαλείας του σχολείου. Το «πόσο ζεστό μένει το νερό σε έναν μήνα;» είναι μετρήσιμο, αλλά όχι μέσα σε μια διδακτική ώρα.
Η υπόθεση
Πριν μετρήσεις, γράφεις τι περιμένεις να βρεις και γιατί. Αυτή είναι η υπόθεση: μια πρόβλεψη που μπορεί να ελεγχθεί με το πείραμα. Δεν είναι στην τύχη· στηρίζεται σε ό,τι έμαθες από τις πηγές.
Ένα σχήμα που βοηθά:
Αν [αλλάξω αυτό], τότε [θα συμβεί αυτό], επειδή [αυτός είναι ο λόγος].
Η υπόθεση του Γ2: Αν τυλίξουμε το ποτήρι σε μάλλινη κάλτσα ή σε πλαστικό με φυσαλίδες, τότε το νερό θα είναι πιο ζεστό στα 20 λεπτά απ' ό,τι με αλουμινόχαρτο ή χαρτοπετσέτα, επειδή αυτά τα δύο κρατούν παγιδευμένο αέρα, και ο ακίνητος αέρας είναι κακός αγωγός της θερμότητας.
Ας το κάνουμε μαζί
Παράδειγμα 1
Μια άλλη ομάδα θέλει να ερευνήσει «τα φυτά και τη μουσική». Πώς γίνεται αυτό ερευνητικό ερώτημα;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράδειγμα 2
Στο Γ2 μια μαθήτρια υποστήριζε ότι το αλουμινόχαρτο θα ήταν το καλύτερο, «αφού το χρησιμοποιούμε στην κουζίνα για να κρατάμε το φαγητό ζεστό». Στις μετρήσεις (επινοημένες) το αλουμινόχαρτο έδωσε 43 °C και η μάλλινη κάλτσα 49 °C. Τι γράφει η ομάδα;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ασκήσεις
Πρώτα ερωτήσεις με επιλογές: διαλέγεις, πατάς «Έλεγξε» και μαθαίνεις αμέσως αν το βρήκες και γιατί. Στο τέλος, λίγες ασκήσεις χωρίς επιλογές — εκεί κρύβεται μόνο η απάντηση.
Τα κατάφερες;
- Να ξεχωρίζεις το θέμα μιας έρευνας από το ερευνητικό ερώτημα.
- Να ελέγχεις αν ένα ερώτημα είναι συγκεκριμένο, μετρήσιμο και εφικτό, και να το διορθώνεις όταν δεν είναι.
- Να γράφεις μια υπόθεση που κάνει πρόβλεψη και λέει γιατί, πριν από τις μετρήσεις.
- Να εξηγείς γιατί μια υπόθεση που διαψεύδεται είναι κι αυτή αποτέλεσμα.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.