Η ερευνητική διαδικασία

Ένα ποτήρι που κρυώνει

Παίρνεις ένα ζεστό τσάι σε χάρτινο ποτήρι για τον δρόμο. Μέχρι να φτάσεις στο σχολείο έχει κρυώσει. Ο φίλος σου τυλίγει το δικό του ποτήρι σε ένα μάλλινο κασκόλ και λέει ότι το δικό του κρατάει πιο πολύ. Έχει δίκιο; Ή απλώς του φαίνεται;

Υπάρχουν δύο τρόποι να το μάθεις. Να ψάξεις τι έχουν ήδη βρει άλλοι, ή να το δοκιμάσεις με τρόπο που να πείθει και κάποιον που δεν σε πιστεύει. Ο δεύτερος δρόμος είναι η πειραματική έρευνα, και είναι το αντικείμενο της Τεχνολογίας της Γ΄ Γυμνασίου: όλη η χρονιά είναι ένα ερευνητικό έργο σε ομάδες, με κατασκευή, δοκιμές, γραπτή εργασία και παρουσίαση.

Σε αυτά τα έξι μαθήματα θα ακολουθήσουμε ένα φανταστικό πρότζεκτ μιας τάξης, του Γ2, που ξεκίνησε ακριβώς από το ποτήρι με το τσάι: ποιο περιτύλιγμα κρατά πιο ζεστό το νερό σε ένα χάρτινο ποτήρι; Οι μετρήσεις του Γ2 είναι επινοημένες, αλλά λογικές· μπορείς να κάνεις το ίδιο πείραμα και να βγάλεις τις δικές σου.

Τα βήματα της έρευνας

Κάθε έρευνα, από το εργαστήριο του σχολείου ως ένα πανεπιστήμιο, περνά από τα ίδια βήματα:

1. Παρατήρηση και περιέργεια. Κάτι σου κάνει εντύπωση ή σε ενοχλεί: το τσάι κρυώνει γρήγορα.
2. Έρευνα πηγών. Τι ξέρουμε ήδη; Βιβλία, αξιόπιστες ιστοσελίδες, ένας καθηγητής Φυσικής. Εδώ μαθαίνεις, για παράδειγμα, ότι ο αέρας που μένει παγιδευμένος είναι κακός αγωγός της θερμότητας.
3. Ερευνητικό ερώτημα και υπόθεση. Ένα ερώτημα που απαντιέται με μετρήσεις, και μια πρόβλεψη για την απάντηση.
4. Σχεδιασμός. Τι θα αλλάξεις, τι θα μετρήσεις, τι θα κρατήσεις ίδιο, με ποια όργανα, πόσες φορές, ποιος θα κάνει τι. Και πώς θα δουλέψετε με ασφάλεια.
5. Πείραμα και μετρήσεις. Κάνεις όσα σχεδίασες και γράφεις ό,τι βλέπεις, τη στιγμή που το βλέπεις.
6. Ανάλυση. Πίνακες, μέσες τιμές, γραφήματα: τι λένε οι αριθμοί;
7. Συμπέρασμα. Επιβεβαιώθηκε η υπόθεση ή όχι; Πόσο σίγουρος είσαι, και τι δεν έλεγξες;
8. Παρουσίαση. Γραπτή εργασία και παρουσίαση στην τάξη, ώστε άλλοι να μπορούν να ελέγξουν και να επαναλάβουν τη δουλειά σου.

Τα βήματα δεν είναι σκάλα που την ανεβαίνεις μία φορά. Στο πρώτο δοκιμαστικό πείραμα του Γ2, το νερό στα ποτήρια χωρίς καπάκι έχανε θερμότητα από πάνω τόσο γρήγορα που οι διαφορές ανάμεσα στα περιτυλίγματα σχεδόν χάνονταν. Η ομάδα γύρισε στο βήμα 4 και ξανασχεδίασε. Αυτό δεν είναι αποτυχία· είναι ο κανονικός τρόπος που δουλεύει η έρευνα.

Έρευνα πηγών ή πείραμα;

Δεν απαντιούνται όλα τα ερωτήματα με πείραμα στο σχολικό εργαστήριο.

Μια καλή εργασία έχει και τα δύο: η έρευνα πηγών σού λέει τι αξίζει να δοκιμάσεις, και σου εξηγεί μετά γιατί βγήκε αυτό που βγήκε.

Πότε γίνεται αυτό;

Μια ομάδα κάνει όλες αυτές τις δουλειές. Βάλε την καθεμιά στη φάση της έρευνας όπου ανήκει.

Σε ποια φάση;

Αποφασίζουμε πόσες επαναλήψεις θα κάνουμε

Πριν από το πείραμαΣτη διάρκειαΜετά

0 / 9

Η ομάδα

Στη Γ΄ Γυμνασίου η έρευνα γίνεται σε ομάδες. Μια ομάδα δουλεύει καλά όταν ο καθένας ξέρει τι κάνει. Συνηθισμένοι ρόλοι σε ένα πείραμα:

• Συντονιστής: κρατά το σχέδιο και τον χρόνο, φροντίζει να μη μείνει βήμα στη μέση.
• Υπεύθυνος μετρήσεων: διαβάζει τα όργανα, πάντα με τον ίδιο τρόπο.
• Καταγραφέας: γράφει τις μετρήσεις και κάθε απρόοπτο στο ημερολόγιο της ομάδας.
• Υπεύθυνος υλικών και ασφάλειας: ετοιμάζει τα υλικά, ελέγχει ότι όλα είναι ίδια εκεί που πρέπει, και ότι τηρούνται οι κανόνες.

Οι ρόλοι μπορούν να αλλάζουν από δοκιμή σε δοκιμή, αλλά σε κάθε δοκιμή κάποιος έχει την ευθύνη για το καθένα.

Ας το κάνουμε μαζί

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση