Καινοτομία, έρευνα και ανάπτυξη

Μια κόλλα που δεν κολλούσε

Το $1968$ ο χημικός Σπένσερ Σίλβερ, στην αμερικανική εταιρεία 3M, προσπαθούσε να φτιάξει μια πολύ δυνατή κόλλα. Έφτιαξε το αντίθετο: μια κόλλα που κολλούσε ελαφριά και ξεκολλούσε χωρίς να αφήνει σημάδι. Κανείς δεν ήξερε τι να την κάνει. Χρόνια μετά, ο συνάδελφός του Άρτ Φράι, που τραγουδούσε σε χορωδία, βαρέθηκε να του πέφτουν τα χαρτάκια που σημάδευαν τις σελίδες στο βιβλίο με τους ύμνους. Έβαλε λίγη από την «αποτυχημένη» κόλλα σε ένα χαρτάκι. Από το $1980$ τα κίτρινα αυτοκόλλητα χαρτάκια πουλιούνται σε όλο τον κόσμο.

Η κόλλα του Σίλβερ ήταν εφεύρεση. Το χαρτάκι που έφτασε σε κάθε γραφείο ήταν καινοτομία. Η απόσταση ανάμεσα στα δύο ήταν δώδεκα χρόνια δουλειάς.

Εφεύρεση και καινοτομία

• Εφεύρεση είναι κάτι καινούργιο που δουλεύει: ένα υλικό, ένας μηχανισμός, μια μέθοδος.
• Καινοτομία είναι η εφεύρεση (ή μια νέα ιδέα) που φτάνει στους ανθρώπους και χρησιμοποιείται: γίνεται προϊόν, υπηρεσία ή νέος τρόπος παραγωγής.

Πολλές εφευρέσεις δεν γίνονται ποτέ καινοτομίες, γιατί είναι ακριβές, δύσκολες στην παραγωγή, ή απλώς δεν τις χρειάζεται κανείς. Και πολλές καινοτομίες δεν έχουν καμία καινούργια εφεύρεση μέσα τους: συνδυάζουν παλιά κομμάτια με νέο τρόπο.

Οι καινοτομίες διαφέρουν και στο μέγεθος:

Έρευνα και ανάπτυξη

Οι εταιρείες, τα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα δεν περιμένουν την τύχη. Οργανώνουν τη δουλειά της καινοτομίας σε έρευνα και ανάπτυξη (Ε&Α):

1. Ανάγκη ή ευκαιρία. Ένα πρόβλημα που δεν έχει λύση, ή μια ανακάλυψη που ψάχνει χρήση.
2. Έρευνα. Τι ξέρουμε ήδη; Τι υπάρχει στην αγορά; Υπάρχει ήδη δίπλωμα για κάτι παρόμοιο;
3. Ιδέες και σχεδίαση. Πολλές πιθανές λύσεις, και η επιλογή των καλύτερων.
4. Πρωτότυπο. Ένα πρώτο αντικείμενο που δουλεύει, συχνά άσχημο και ακριβό.
5. Δοκιμές. Αντέχει; Είναι ασφαλές; Το καταλαβαίνουν οι χρήστες; Αν όχι, πίσω στο 3 ή στο 4.
6. Παραγωγή και αγορά. Καλούπια, προμηθευτές, τιμή, διάθεση.

Το πιο συχνό βήμα είναι το πίσω: οι περισσότερες ιδέες αλλάζουν πολλές φορές ανάμεσα στο πρωτότυπο και στις δοκιμές, και πολλές σταματούν εκεί.

Η Ε&Α κοστίζει, και οι χώρες τη μετρούν ως ποσοστό του ΑΕΠ τους (όλου του πλούτου που παράγουν σε έναν χρόνο):

Δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη, % του ΑΕΠ

Στρογγυλεμένα στοιχεία Eurostat για το 2022. Πόσο απέχει η Ελλάδα από τον μέσο όρο της ΕΕ; Πόσες φορές μεγαλύτερο ποσοστό ξοδεύει η Σουηδία;

012343,43,12,21,50,5

ΣουηδίαΓερμανίαΕΕ (μέσος όρος)ΕλλάδαΡουμανία

Το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας

Φαντάσου ότι ξόδεψες τρία χρόνια και τις οικονομίες σου για να εφεύρεις κάτι, και την επόμενη μέρα που το βγάζεις στην αγορά μια μεγάλη εταιρεία το αντιγράφει και το πουλά φθηνότερα. Γιατί να ξαναεφεύρει κανείς οτιδήποτε;

Το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας (πατέντα) λύνει αυτό το πρόβλημα με μια συμφωνία ανάμεσα στον εφευρέτη και στην κοινωνία:

• Ο εφευρέτης δημοσιεύει πώς ακριβώς δουλεύει η εφεύρεσή του, ώστε η γνώση να μη χαθεί.
• Σε αντάλλαγμα, για έως $20$ χρόνια από την ημέρα της αίτησης, μόνο αυτός (ή όποιος πάρει άδεια από αυτόν) μπορεί να την κατασκευάζει και να την πουλά. Πρέπει να πληρώνει ετήσια τέλη για να την κρατά.
• Μετά τα $20$ χρόνια η εφεύρεση γίνεται ελεύθερη: όποιος θέλει μπορεί να τη φτιάξει. Έτσι, για παράδειγμα, κυκλοφορούν τα γενόσημα φάρμακα.

Στην Ελλάδα τα διπλώματα τα χορηγεί ο Οργανισμός Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας (ΟΒΙ), που ιδρύθηκε με τον νόμο 1733/1987. Ένα ελληνικό δίπλωμα προστατεύει μόνο στην Ελλάδα· για άλλες χώρες χρειάζεται δίπλωμα και εκεί, για παράδειγμα ένα ευρωπαϊκό από το Ευρωπαϊκό Γραφείο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας στο Μόναχο.

Για να πάρει δίπλωμα, μια εφεύρεση πρέπει να είναι:

1. Νέα. Να μην έχει γίνει γνωστή πουθενά στον κόσμο πριν από την αίτηση, ούτε από τον ίδιο τον εφευρέτη.
2. Μη προφανής (με «εφευρετική δραστηριότητα»). Ένας ειδικός του χώρου δεν θα την έβρισκε απλώς συνδυάζοντας τα γνωστά.
3. Βιομηχανικά εφαρμόσιμη. Να μπορεί να κατασκευαστεί ή να χρησιμοποιηθεί στην πράξη.

Και κάποια πράγματα δεν παίρνουν δίπλωμα, όσο έξυπνα κι αν είναι: οι ανακαλύψεις (κάτι που υπήρχε ήδη στη φύση), οι επιστημονικές θεωρίες και οι μαθηματικές μέθοδοι, τα έργα τέχνης, οι κανόνες ενός παιχνιδιού.

Δίπλωμα ευρεσιτεχνίας ή όχι;

Για καθένα, αποφάσισε αν θα μπορούσε να πάρει δίπλωμα ευρεσιτεχνίας. Υπόθεσε ότι είναι πραγματικά καινούργιο, εκτός αν λέει κάτι άλλο.

Παίρνει δίπλωμα;

Μια μέθοδος παραγωγής που μειώνει τα απόβλητα ενός εργοστασίου

Μπορεί να πάρειΔεν μπορεί

0 / 9

Δίπλωμα, σήμα και πνευματική ιδιοκτησία

Ας το κάνουμε μαζί

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση