Μετάβαση στο περιεχόμενο

Ηλεκτρικό ρεύμα — ένταση και τάση

Τι ρέει και τι το σπρώχνει.

25 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Φυσική Γ΄ Γυμνασίου, 1 ενότητα

Θα μάθεις να

  1. Να περιγράφεις τι ρέει σε ένα κύκλωμα και τι το σπρώχνει.
  2. Να ξεχωρίζεις ένταση από τάση και να ξέρεις τις μονάδες τους.
  3. Να εξηγείς γιατί χρειάζεται κλειστό κύκλωμα.

Τι ρέει και τι το σπρώχνει

Σε ένα μεταλλικό καλώδιο υπάρχουν αμέτρητα ελεύθερα ηλεκτρόνια, που κινούνται άτακτα προς κάθε κατεύθυνση.

Σύνδεσε το καλώδιο σε μπαταρία και η άτακτη κίνηση αποκτά κατεύθυνση. Αυτή η προσανατολισμένη κίνηση φορτίων είναι το ηλεκτρικό ρεύμα.

Η μπαταρία δεν παρέχει τα ηλεκτρόνια — αυτά ήταν ήδη εκεί. Παρέχει το σπρώξιμο.

Το κύκλωμα πρέπει να κλείνει

Βγάλε την μπαταρία, άνοιξε τον διακόπτη ή κόψε το καλώδιο. Κάθε φορά ο λαμπτήρας σβήνει — και ο λόγος είναι διαφορετικός.

Ο λαμπτήρας ανάβει

Ένταση: πόσο φορτίο περνά

Η ένταση μετράει πόσο φορτίο περνά από μια διατομή του αγωγού σε κάθε δευτερόλεπτο:

I=qtI = \frac{q}{t}

Μονάδα το Ampere (A). Ένα αμπέρ σημαίνει ένα coulomb φορτίου ανά δευτερόλεπτο.

Μετριέται με αμπερόμετρο, που συνδέεται σε σειρά — γιατί το ρεύμα πρέπει να περάσει μέσα από αυτό για να μετρηθεί.

Δύο μεγάλα όργανα μέτρησης με βελόνα πάνω σε πάγκο εργαστηρίου. Το αριστερό είναι μαύρο, με διάφανο καπάκι, κλίμακα από 0 ως 100 και το σύμβολο μA· μέσα του φαίνεται ένας κόκκινος μηχανισμός. Το δεξί είναι γκρίζο, με κλίμακα και περιστρεφόμενο κουμπί.
Δύο παλιά όργανα μέτρησης από σχολικό εργαστήριο φυσικής. Η κλίμακα του αριστερού γράφει μA, δηλαδή μικροαμπέρ, εκατομμυριοστά του αμπέρ: είναι αμπερόμετρο για πολύ μικρά ρεύματα. Από το διάφανο καπάκι βλέπεις τον μηχανισμό που κινεί τη βελόνα. Για να μετρήσει, ένα τέτοιο όργανο μπαίνει σε σειρά, ώστε όλο το ρεύμα να περνά από μέσα του.Φωτογραφία: PantheraLeo1359531 · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Τάση: πόσο δυνατά σπρώχνει

Η τάση μετράει την ενέργεια που δίνει η πηγή σε κάθε μονάδα φορτίου:

V=EqV = \frac{E}{q}

Μονάδα το Volt (V). Μετριέται με βολτόμετρο, που συνδέεται παράλληλα — γιατί η τάση είναι διαφορά ανάμεσα σε δύο σημεία.

Μπαταρία με λαμπτήρα: το αμπερόμετρο A είναι πάνω στο ίδιο καλώδιο, σε σειρά, και το βολτόμετρο V συνδέεται στα δύο άκρα του λαμπτήρα, παράλληλα.VAI+−Λ

Γιατί το κύκλωμα πρέπει να κλείνει

Τα ηλεκτρόνια δεν καταναλώνονται στον λαμπτήρα. Περνούν από μέσα του, χάνουν ενέργεια και συνεχίζουν προς τον άλλο πόλο της μπαταρίας.

Αν κοπεί ο δρόμος — ανοιχτός διακόπτης, κομμένο καλώδιο, καμένο νήμα — η ροή σταματά παντού, όχι μόνο στο σημείο της διακοπής.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Από ένα καλώδιο περνούν 12 C φορτίου σε 4 s. Πόση είναι η ένταση;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Μπαταρία 9 V δίνει ενέργεια σε φορτίο 2 C. Πόση ενέργεια;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Γιατί όταν καεί ένας λαμπτήρας σε μια σειρά λαμπιονιών σβήνουν όλα;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Τι κινείται σε ένα μεταλλικό αγωγό όταν περνά ρεύμα;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 5

Από έναν αγωγό περνούν 4040 C σε 88 s. Πόση είναι η ένταση;

Τα κατάφερες;

  • Να περιγράφεις τι ρέει σε ένα κύκλωμα και τι το σπρώχνει.
  • Να ξεχωρίζεις ένταση από τάση και να ξέρεις τις μονάδες τους.
  • Να εξηγείς γιατί χρειάζεται κλειστό κύκλωμα.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;