Ηλεκτρικό ρεύμα — ένταση και τάση
Τι ρέει και τι το σπρώχνει.
25 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Φυσική Γ΄ Γυμνασίου, 1 ενότητα
Θα μάθεις να
- Να περιγράφεις τι ρέει σε ένα κύκλωμα και τι το σπρώχνει.
- Να ξεχωρίζεις ένταση από τάση και να ξέρεις τις μονάδες τους.
- Να εξηγείς γιατί χρειάζεται κλειστό κύκλωμα.
Τι ρέει και τι το σπρώχνει
Σε ένα μεταλλικό καλώδιο υπάρχουν αμέτρητα ελεύθερα ηλεκτρόνια, που κινούνται άτακτα προς κάθε κατεύθυνση.
Σύνδεσε το καλώδιο σε μπαταρία και η άτακτη κίνηση αποκτά κατεύθυνση. Αυτή η προσανατολισμένη κίνηση φορτίων είναι το ηλεκτρικό ρεύμα.
Η μπαταρία δεν παρέχει τα ηλεκτρόνια — αυτά ήταν ήδη εκεί. Παρέχει το σπρώξιμο.
Ένταση: πόσο φορτίο περνά
Η ένταση μετράει πόσο φορτίο περνά από μια διατομή του αγωγού σε κάθε δευτερόλεπτο:
Μονάδα το Ampere (A). Ένα αμπέρ σημαίνει ένα coulomb φορτίου ανά δευτερόλεπτο.
Μετριέται με αμπερόμετρο, που συνδέεται σε σειρά — γιατί το ρεύμα πρέπει να περάσει μέσα από αυτό για να μετρηθεί.

Τάση: πόσο δυνατά σπρώχνει
Η τάση μετράει την ενέργεια που δίνει η πηγή σε κάθε μονάδα φορτίου:
Μονάδα το Volt (V). Μετριέται με βολτόμετρο, που συνδέεται παράλληλα — γιατί η τάση είναι διαφορά ανάμεσα σε δύο σημεία.
Γιατί το κύκλωμα πρέπει να κλείνει
Τα ηλεκτρόνια δεν καταναλώνονται στον λαμπτήρα. Περνούν από μέσα του, χάνουν ενέργεια και συνεχίζουν προς τον άλλο πόλο της μπαταρίας.
Αν κοπεί ο δρόμος — ανοιχτός διακόπτης, κομμένο καλώδιο, καμένο νήμα — η ροή σταματά παντού, όχι μόνο στο σημείο της διακοπής.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Από ένα καλώδιο περνούν 12 C φορτίου σε 4 s. Πόση είναι η ένταση;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Δηλαδή κάθε δευτερόλεπτο περνούν coulomb από κάθε διατομή του αγωγού.
Παράδειγμα 2
Μπαταρία 9 V δίνει ενέργεια σε φορτίο 2 C. Πόση ενέργεια;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Από τον ορισμό της τάσης:
Δηλαδή κάθε coulomb παίρνει joule από την μπαταρία — αυτό ακριβώς σημαίνει «μπαταρία των βολτ».
Η ενέργεια αυτή δεν χάνεται: αποδίδεται στον λαμπτήρα ως φως και θερμότητα.
Παράδειγμα 3
Γιατί όταν καεί ένας λαμπτήρας σε μια σειρά λαμπιονιών σβήνουν όλα;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Σε σύνδεση σε σειρά υπάρχει ένας μόνο δρόμος για το ρεύμα.
Το καμένο νήμα σημαίνει κομμένο κύκλωμα σε εκείνο το σημείο.
Χωρίς κλειστό κύκλωμα, δεν περνά ρεύμα από κανένα σημείο.
Γι' αυτό τα σύγχρονα λαμπιόνια είναι συνήθως σε παράλληλες ομάδες: αν καεί ένα, οι υπόλοιπες ομάδες συνεχίζουν να έχουν δικό τους δρόμο.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Από έναν αγωγό περνούν C σε s. Πόση είναι η ένταση;
Τα κατάφερες;
- Να περιγράφεις τι ρέει σε ένα κύκλωμα και τι το σπρώχνει.
- Να ξεχωρίζεις ένταση από τάση και να ξέρεις τις μονάδες τους.
- Να εξηγείς γιατί χρειάζεται κλειστό κύκλωμα.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.