Κυκλώματα σε σειρά και παράλληλα
Γιατί τα φώτα του σπιτιού δεν είναι σε σειρά.
30 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Φυσική Γ΄ Γυμνασίου, 1 ενότητα
Θα μάθεις να
- Να ξεχωρίζεις σύνδεση σε σειρά από παράλληλη σύνδεση.
- Να υπολογίζεις ολική αντίσταση στις δύο συνδεσμολογίες.
- Να εξηγείς γιατί οι συσκευές του σπιτιού συνδέονται παράλληλα.
Γιατί τα φώτα του σπιτιού δεν είναι σε σειρά
Αν ήταν, θα συνέβαιναν δύο πράγματα.
Πρώτον, σβήνοντας ένα φως θα έσβηναν όλα. Δεύτερον, ανάβοντας περισσότερα, το καθένα θα φώτιζε λιγότερο.
Και τα δύο ακούγονται παράλογα — γιατί η εγκατάσταση είναι παράλληλη.
Σύνδεση σε σειρά
Ένας δρόμος, όλα στη σειρά.
- Το ρεύμα είναι ίδιο παντού: .
- Η τάση μοιράζεται: .
- Η ολική αντίσταση είναι το άθροισμα:
Προσθέτοντας αντιστάτες σε σειρά, το κύκλωμα δυσκολεύει και το ρεύμα πέφτει.
Παράλληλη σύνδεση
Πολλοί δρόμοι, κοινά άκρα.
- Η τάση είναι ίδια σε κάθε κλάδο: .
- Το ρεύμα μοιράζεται: .
- Η ολική αντίσταση βγαίνει από τους αντιστρόφους:
Και το αποτέλεσμα είναι μικρότερο από κάθε επιμέρους αντίσταση.
Δοκίμασε τους ίδιους δύο αντιστάτες με τις δύο συνδεσμολογίες. Κοίτα την ολική αντίσταση, και μετά ποιο μέγεθος μένει κοινό και ποιο μοιράζεται.
Γιατί το σπίτι είναι παράλληλο
| Σε σειρά | Παράλληλα | |
|---|---|---|
| αν σβήσει ένα | σβήνουν όλα | τα άλλα συνεχίζουν |
| τάση ανά συσκευή | μοιρασμένη | πλήρης |
| ανεξάρτητοι διακόπτες | αδύνατο | φυσιολογικό |
Κάθε πρίζα του σπιτιού δίνει τα ίδια V, είτε είναι συνδεδεμένη μία συσκευή είτε δέκα. Αυτό είναι δυνατό μόνο με παράλληλη σύνδεση.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Δύο αντιστάτες 4 Ω και 6 Ω συνδέονται σε σειρά σε μπαταρία 20 V. Βρες την ολική αντίσταση και το ρεύμα.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Το ίδιο ρεύμα περνά και από τους δύο.
Οι επιμέρους τάσεις: V και V.
Άθροισμα V, όσο δίνει η μπαταρία. Ο μεγαλύτερος αντιστάτης παίρνει τη μεγαλύτερη τάση.
Παράδειγμα 2
Οι ίδιοι δύο αντιστάτες, τώρα παράλληλα στα 20 V. Ποια η ολική αντίσταση;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Κοινός παρονομαστής :
Έλεγχος: το αποτέλεσμα είναι μικρότερο και από τα Ω, δηλαδή από τη μικρότερη επιμέρους αντίσταση. Έτσι οφείλει να είναι σε κάθε παράλληλη σύνδεση.
Το συνολικό ρεύμα εδώ είναι A — πολύ μεγαλύτερο από τα A της σειράς.
Παράδειγμα 3
Γιατί όταν ανάβεις το σίδερο δεν χαμηλώνει το φως του δωματίου;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Το σίδερο και ο λαμπτήρας είναι συνδεδεμένα παράλληλα στο δίκτυο.
Άρα και τα δύο έχουν πλήρη τάση V, ανεξάρτητα το ένα από το άλλο.
Το σίδερο απλώς τραβά επιπλέον ρεύμα από το δίκτυο.
Σε παλιές εγκαταστάσεις μπορεί να δεις μια στιγμιαία μείωση φωτεινότητας: οφείλεται στην αντίσταση των ίδιων των καλωδίων, που με μεγάλο ρεύμα προκαλεί μικρή πτώση τάσης.
Δεν είναι δηλαδή σύνδεση σε σειρά — είναι ατέλεια της γραμμής.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Τρεις αντιστάτες Ω, Ω και Ω σε σειρά. Πόση είναι η ολική αντίσταση;
Τα κατάφερες;
- Να ξεχωρίζεις σύνδεση σε σειρά από παράλληλη σύνδεση.
- Να υπολογίζεις ολική αντίσταση στις δύο συνδεσμολογίες.
- Να εξηγείς γιατί οι συσκευές του σπιτιού συνδέονται παράλληλα.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.