Μετάβαση στο περιεχόμενο

Συστήματα εξισώσεων

Αντικατάσταση, αντίθετοι συντελεστές, και το σημείο τομής.

30 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά Γ΄ Γυμνασίου, §3.1, 3.2, 3.3

Θα μάθεις να

  1. Να λύνεις σύστημα δύο εξισώσεων με αντικατάσταση και με αντίθετους συντελεστές.
  2. Να ερμηνεύεις τη λύση ως σημείο τομής δύο ευθειών.
  3. Να αναγνωρίζεις πότε ένα σύστημα είναι αδύνατο και πότε έχει άπειρες λύσεις.

Δύο πληροφορίες, δύο άγνωστοι

Στην καντίνα: τρεις καφέδες και δύο χυμοί κάνουν 11,5011{,}50 ευρώ. Ένας καφές και τέσσερις χυμοί κάνουν 1313.

Πόσο κοστίζει ο καφές;

Με έναν άγνωστο δεν βγαίνει — υπάρχουν δύο άγνωστες τιμές. Χρειάζονται δύο γράμματα:

{3x+2y=11,50x+4y=13\begin{cases} 3x + 2y = 11{,}50 \\ x + 4y = 13 \end{cases}

Ένα ζευγάρι εξισώσεων που πρέπει να ισχύουν ταυτόχρονα λέγεται σύστημα. Και η λύση του δεν είναι αριθμός: είναι ζευγάρι (x,y)(x, y).

Μέθοδος 1: αντικατάσταση

Λύνεις τη μία εξίσωση ως προς έναν άγνωστο και τον βάζεις στην άλλη.

Από τη δεύτερη: x=13−4yx = 13 - 4y.

Στην πρώτη:

3(13−4y)+2y=11,50⇒39−12y+2y=11,50⇒−10y=−27,50\begin{aligned} 3(13 - 4y) + 2y = 11{,}50 &\Rightarrow 39 - 12y + 2y = 11{,}50 \\ &\Rightarrow -10y = -27{,}50 \end{aligned}

Άρα y=2,75y = 2{,}75 και x=13−11=2x = 13 - 11 = 2.

Ο καφές 22 ευρώ, ο χυμός 2,752{,}75.

Η μέθοδος βολεύει όταν κάποιος άγνωστος έχει συντελεστή 11 — απομονώνεται χωρίς κλάσματα.

Μέθοδος 2: αντίθετοι συντελεστές

Πολλαπλασιάζεις τις εξισώσεις ώστε ένας άγνωστος να αποκτήσει αντίθετους συντελεστές, και τις προσθέτεις: ο άγνωστος εξαφανίζεται.

Πολλαπλασιάζω τη δεύτερη εξίσωση με −3-3:

{3x+2y=11,50−3x−12y=−39\begin{cases} 3x + 2y = 11{,}50 \\ -3x - 12y = -39 \end{cases}

Πρόσθεση κατά μέλη: −10y=−27,50-10y = -27{,}50, δηλαδή y=2,75y = 2{,}75. Το ίδιο αποτέλεσμα, από άλλο δρόμο.

Οι ευθείες του συστήματος της καντίνας, ε₁ για την 3x + 2y = 11,50 και ε₂ για την x + 4y = 13, που τέμνονται στο σημείο Μ(2, 2,75).xy−1123456−11234567Oε1ε2Μ

Δύο ευθείες, τρεις δυνατότητες

Η μπλε ευθεία μένει σταθερή. Κούνησε την πορτοκαλί: άλλαξε πρώτα την κλίση της (πόσο απότομα ανεβαίνει ή κατεβαίνει — θα τη δεις αναλυτικά στις γραμμικές συναρτήσεις) και μετά το σημείο που κόβει τον κατακόρυφο άξονα.

Πρώτη εξίσωση
y = x + 1
Δεύτερη εξίσωση
y = −x + 5

Μία λύση: (2, 3)Διαφορετικές κλίσεις: οι ευθείες τέμνονται σε ακριβώς ένα σημείο.

Πήγαινε κατευθείαν σε

Οι τρεις περιπτώσεις

ΕυθείεςΣύστημαΛύσεις
τέμνονταιορισμένοακριβώς μία
παράλληλεςαδύνατοκαμία
ταυτίζονταιαόριστοάπειρες

Αλγεβρικά το καταλαβαίνεις χωρίς σχήμα. Αν στη διάρκεια της λύσης φτάσεις σε κάτι σαν 0=70 = 7, το σύστημα είναι αδύνατο. Αν φτάσεις σε 0=00 = 0, είναι αόριστο.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Λύσε με αντικατάσταση: y = 2x − 1 και 3x + y = 9.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Λύσε με αντίθετους συντελεστές: 2x + 3y = 12 και 5x − 3y = 9.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Τι συμβαίνει με το σύστημα x + y = 4 και 2x + 2y = 10;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Ποιο ζευγάρι είναι λύση του συστήματος x+y=7x + y = 7 και 2x−y=22x - y = 2;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 6

Λύσε με αντικατάσταση: y=3x−2y = 3x - 2 και 2x+y=132x + y = 13

Τα κατάφερες;

  • Να λύνεις σύστημα δύο εξισώσεων με αντικατάσταση και με αντίθετους συντελεστές.
  • Να ερμηνεύεις τη λύση ως σημείο τομής δύο ευθειών.
  • Να αναγνωρίζεις πότε ένα σύστημα είναι αδύνατο και πότε έχει άπειρες λύσεις.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;