Πιθανότητες
Από τα ενδεχόμενα στον αριθμό — και τι σημαίνει «δίκαιο».
30 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά Γ΄ Γυμνασίου, §5.2, 5.3
Θα μάθεις να
- Να γράφεις τον δειγματικό χώρο ενός πειράματος και να μετράς ευνοϊκές περιπτώσεις.
- Να υπολογίζεις πιθανότητα ως κλάσμα και να την εκφράζεις σε ποσοστό.
- Να αναγνωρίζεις γιατί δεν έχουν όλα τα αποτελέσματα την ίδια πιθανότητα.
Γιατί το 7 έρχεται πιο συχνά από το 2
Ρίχνεις δύο ζάρια. Ποιο άθροισμα είναι πιο πιθανό: το ή το ;
Η διαίσθηση λέει «και τα δύο είναι απλώς αριθμοί». Η καταμέτρηση λέει κάτι άλλο.
Το βγαίνει με έναν μόνο τρόπο: . Το βγαίνει με έξι: , , , , , .
Ο ορισμός
Σε πείραμα με ισοπίθανα αποτελέσματα:
όπου το πλήθος των ευνοϊκών περιπτώσεων και το πλήθος όλων των δυνατών.
Ο δειγματικός χώρος είναι το σύνολο όλων των δυνατών αποτελεσμάτων. Στα δύο ζάρια έχει στοιχεία, όχι — γιατί το και το είναι διαφορετικά αποτελέσματα, ακόμη κι αν δίνουν το ίδιο άθροισμα.
Πόσο μεγάλη μπορεί να είναι μια πιθανότητα
- : αδύνατο ενδεχόμενο. Άθροισμα με δύο ζάρια.
- : βέβαιο. Άθροισμα ανάμεσα σε και .
- : τόσο πιθανό όσο και το αντίθετό του.
Η πιθανότητα γράφεται και σε ποσοστό: το είναι .
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Ρίχνεις ένα ζάρι. Ποια η πιθανότητα να φέρεις αριθμό μεγαλύτερο από 4;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Δειγματικός χώρος: . Σύνολο ισοπίθανα αποτελέσματα.
Ευνοϊκές: το και το , δηλαδή .
Έλεγχος με το συμπληρωματικό: η πιθανότητα να φέρεις ή λιγότερο είναι , και τα δύο μαζί κάνουν . Σωστό.
Παράδειγμα 2
Σε μια τάξη 25 μαθητών, οι 10 παίζουν μπάσκετ. Ποια η πιθανότητα ένας τυχαίος μαθητής να μην παίζει;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ευνοϊκές περιπτώσεις: μαθητές.
Δηλαδή .
Ο ίδιος υπολογισμός με το συμπληρωματικό: η πιθανότητα να παίζει είναι , άρα η ζητούμενη είναι . Ίδιο αποτέλεσμα, λιγότερες πράξεις.
Παράδειγμα 3
Ρίχνεις δύο νομίσματα. Ποια η πιθανότητα να φέρεις ακριβώς μία κορώνα;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Γράφω τον δειγματικό χώρο, θεωρώντας τα νομίσματα διακριτά:
ΚΚ, ΚΓ, ΓΚ, ΓΓ. Σύνολο ισοπίθανα αποτελέσματα.
Ευνοϊκές: ΚΓ και ΓΚ, δηλαδή .
Το συχνό λάθος εδώ είναι να μετρήσεις τρία αποτελέσματα — «δύο κορώνες, μία κορώνα, καμία» — και να απαντήσεις .
Αυτά τα τρία δεν είναι ισοπίθανα: η «μία κορώνα» συμβαίνει με δύο τρόπους, οι άλλες δύο με έναν.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Ρίχνεις ένα ζάρι. Ποια είναι η πιθανότητα να φέρεις πρώτο αριθμό;
Τα κατάφερες;
- Να γράφεις τον δειγματικό χώρο ενός πειράματος και να μετράς ευνοϊκές περιπτώσεις.
- Να υπολογίζεις πιθανότητα ως κλάσμα και να την εκφράζεις σε ποσοστό.
- Να αναγνωρίζεις γιατί δεν έχουν όλα τα αποτελέσματα την ίδια πιθανότητα.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.
Παιχνίδια
Παίξε εδώ, μέσα στην ενότητα, ή πάτα την κάρτα για να ανοίξει σε δική του σελίδα.