Μετάβαση στο περιεχόμενο

Ισότητα και ομοιότητα τριγώνων

Ίδιο σχήμα ή ίδιο μέγεθος; Οι λόγοι κρατούν την απάντηση.

30 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά Γ΄ Γυμνασίου, 3 ενότητες

Θα μάθεις να

  1. Να ξεχωρίζεις ίσα από όμοια τρίγωνα.
  2. Να βρίσκεις άγνωστη πλευρά με τον λόγο ομοιότητας.
  3. Να ξέρεις τι γίνονται οι περίμετροι και τα εμβαδά όταν αλλάζει η κλίμακα.

Ίδιο σχήμα ή ίδιο μέγεθος;

Δύο τρίγωνα λέγονται ίσα όταν ταυτίζονται: ίδιες πλευρές, ίδιες γωνίες, ίδιο μέγεθος. Αν κόψεις το ένα και το βάλεις πάνω στο άλλο, εφαρμόζει.

Δύο τρίγωνα λέγονται όμοια όταν έχουν το ίδιο σχήμα αλλά όχι απαραίτητα το ίδιο μέγεθος. Οι γωνίες τους είναι ίσες μία προς μία, και οι πλευρές τους ανάλογες.

Η ισότητα είναι η ειδική περίπτωση της ομοιότητας όπου ο λόγος είναι 11.

Ο λόγος ομοιότητας

Κούνησε τον λόγο. Οι πλευρές αλλάζουν όλες μαζί, οι γωνίες καθόλου. Στο 1 τα δύο τρίγωνα γίνονται ίσα.

Πρώτο τρίγωνο3 · 4 · 5

Δεύτερο τρίγωνο4,5 · 6 · 7,5

Όμοια τρίγωναΛόγος πλευρών: 1,5 · οι γωνίες μένουν ίδιες

Εμβαδόν: 6 → 13,5 · το εμβαδόν πολλαπλασιάζεται με το τετράγωνο του λόγου

Πότε δύο τρίγωνα είναι ίσα

Ούτε για την ισότητα χρειάζεται να συγκρίνεις και τα έξι στοιχεία (τρεις πλευρές, τρεις γωνίες). Αρκεί ένα από τα τρία κριτήρια ισότητας:

ΚριτήριοΤι ελέγχεις
Π-Γ-Πδύο πλευρές ίσες μία προς μία και η περιεχόμενη γωνία τους ίση
Γ-Π-Γμία πλευρά ίση και οι δύο προσκείμενες γωνίες της ίσες
Π-Π-Πκαι οι τρεις πλευρές ίσες μία προς μία

Τρεις ίσες γωνίες όμως δεν αρκούν: δίνουν το ίδιο σχήμα, όχι το ίδιο μέγεθος. Για ισότητα χρειάζεται πάντα τουλάχιστον μία ίση πλευρά.

Πότε δύο τρίγωνα είναι όμοια

Δεν χρειάζεται να ελέγξεις και τα έξι στοιχεία. Αρκεί ένα από τα παρακάτω:

ΚριτήριοΤι ελέγχεις
δύο γωνίεςδύο γωνίες του ενός ίσες με δύο του άλλου
τρεις πλευρέςοι τρεις λόγοι πλευρών ίσοι
δύο πλευρές και η περιεχόμενη γωνίαδύο λόγοι ίσοι και η γωνία ανάμεσά τους ίση

Το πρώτο είναι το πιο εύχρηστο: αν δύο γωνίες είναι ίσες, τότε αναγκαστικά και η τρίτη είναι, αφού το άθροισμα είναι πάντα 180∘180^\circ.

Γιατί είναι χρήσιμο

Η ομοιότητα επιτρέπει να μετρήσεις αποστάσεις που δεν φτάνεις.

Το κλασικό παράδειγμα: για να βρεις το ύψος ενός δέντρου, μετράς τη σκιά του και τη σκιά ενός μπαστουνιού γνωστού ύψους την ίδια ώρα. Οι ακτίνες του ήλιου πέφτουν με την ίδια γωνία, άρα τα δύο τρίγωνα είναι όμοια και οι πλευρές τους ανάλογες.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Δύο όμοια τρίγωνα έχουν λόγο ομοιότητας 3. Το μικρό έχει πλευρές 4, 5, 6. Ποιες είναι οι πλευρές του μεγάλου;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Ένα δέντρο ρίχνει σκιά 12 m. Ένα μπαστούνι 1,5 m ρίχνει σκιά 2 m. Πόσο ψηλό είναι το δέντρο;

Ορθογώνιο τρίγωνο με το δέντρο ως κατακόρυφη πλευρά ΑΒ, σημειωμένη με ερωτηματικό, και τη σκιά του 12 m ως οριζόντια πλευρά ΒΓ.12 m;ΑΒΓ

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Δύο όμοια σχήματα έχουν εμβαδά 18 cm² και 50 cm². Ποιος είναι ο λόγος ομοιότητάς τους;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Δύο τρίγωνα έχουν δύο πλευρές ίσες μία προς μία, 55 cm και 77 cm, και την περιεχόμενη γωνία τους ίση. Τι συμπεραίνεις;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 5

Δύο όμοια τρίγωνα έχουν λόγο 3,53{,}5. Μια πλευρά του μικρού είναι 44 cm. Πόσο η αντίστοιχη του μεγάλου;

Τα κατάφερες;

  • Να ξεχωρίζεις ίσα από όμοια τρίγωνα.
  • Να βρίσκεις άγνωστη πλευρά με τον λόγο ομοιότητας.
  • Να ξέρεις τι γίνονται οι περίμετροι και τα εμβαδά όταν αλλάζει η κλίμακα.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;