Ταυτότητες
Πέντε σχέσεις που σου γλιτώνουν μισή σελίδα πράξεων.
30 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά Γ΄ Γυμνασίου, §1.5
Θα μάθεις να
- Να αναπτύσσεις τα αναπτύγματα (α+β)², (α−β)² και (α+β)(α−β).
- Να αναγνωρίζεις ταυτότητα σε μια παράσταση και να την εφαρμόζεις αντίστροφα.
- Να αποφεύγεις το λάθος (α+β)² = α² + β².
Το τετράγωνο που λείπει
Πόσο κάνει το ;
Το ξέρεις: .
Και πόσο κάνει το ; Κάνει .
Οι δύο αριθμοί δεν είναι ίδιοι, και η διαφορά τους δεν είναι τυχαία: λείπουν , δηλαδή ακριβώς .
Οι τρεις που πρέπει να ξέρεις
Η τρίτη λέγεται διαφορά τετραγώνων και είναι η πιο χρήσιμη από τις τρεις: οι μεσαίοι όροι αλληλοαναιρούνται και μένουν μόνο δύο.
Γιατί γλιτώνουν χρόνο
Χωρίς ταυτότητα, το θέλει πολλαπλασιασμό με χαρτί.
Με ταυτότητα:
Το ίδιο και για τετράγωνα: .
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Ανάπτυξε το (2x − 5)².
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Εφαρμόζω την ταυτότητα με και .
Πρόσεξε ότι υψώνεται και ο συντελεστής, όχι μόνο το .
Έλεγχος με : , και . Σωστό.
Παράδειγμα 2
Υπολόγισε γρήγορα το 98 × 102.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παρατηρώ ότι οι δύο αριθμοί είναι συμμετρικοί γύρω από το .
Διαφορά τετραγώνων:
Ο ίδιος πολλαπλασιασμός με τον κλασικό τρόπο θέλει δύο γραμμές πράξεων. Η ταυτότητα τον κάνει νοερά.
Παράδειγμα 3
Παραγοντοποίησε το 9x² − 16.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Δύο όροι, με πλην ανάμεσα. Ελέγχω αν είναι και οι δύο τετράγωνα.
Άρα εφαρμόζεται η διαφορά τετραγώνων, διαβασμένη ανάποδα:
Έλεγχος: αναπτύσσω το γινόμενο: . Σωστό.
Πρόσεξε ότι το δεν παραγοντοποιείται έτσι: η ταυτότητα θέλει διαφορά, όχι άθροισμα.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Ανάπτυξε το .
Τα κατάφερες;
- Να αναπτύσσεις τα αναπτύγματα (α+β)², (α−β)² και (α+β)(α−β).
- Να αναγνωρίζεις ταυτότητα σε μια παράσταση και να την εφαρμόζεις αντίστροφα.
- Να αποφεύγεις το λάθος (α+β)² = α² + β².
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.