Παραγοντοποίηση
Γράφεις ένα άθροισμα ως γινόμενο — και ξαφνικά λύνεται.
30 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά Γ΄ Γυμνασίου, §1.6
Θα μάθεις να
- Να βγάζεις κοινό παράγοντα και να αναγνωρίζεις ταυτότητα σε μια παράσταση.
- Να παραγοντοποιείς τριώνυμο βρίσκοντας δύο αριθμούς με δοσμένο άθροισμα και γινόμενο.
- Να εξηγείς γιατί η παραγοντοποίηση λύνει εξισώσεις.
Γιατί το γινόμενο είναι καλύτερο από το άθροισμα
Πόσο κάνει ώστε ;
Δοκιμές δεν βοηθούν πολύ. Αλλά αν γράψεις την ίδια παράσταση ως γινόμενο:
η απάντηση είναι αμέσως ορατή. Δύο αριθμοί δίνουν γινόμενο μηδέν μόνο αν ένας τουλάχιστον από αυτούς είναι μηδέν. Άρα ή .
Αυτή είναι η αξία της παραγοντοποίησης: μετατρέπει ένα άθροισμα σε γινόμενο, και τα γινόμενα μιλάνε.
Μέθοδος 1: κοινός παράγοντας
Ψάχνεις τι υπάρχει σε όλους τους όρους και το βγάζεις έξω.
Έλεγχος: πολλαπλασιάζεις πίσω και πρέπει να ξαναβρείς την αρχική.
Μέθοδος 2: ταυτότητα
Αν η παράσταση έχει τη μορφή ταυτότητας, την εφαρμόζεις ανάποδα.
Μέθοδος 3: τριώνυμο
Για , ψάχνεις δύο αριθμούς με άθροισμα και γινόμενο .
Η σειρά που αξίζει να ακολουθείς
- Κοινός παράγοντας πρώτα, πάντα. Απλοποιεί ό,τι έρθει μετά.
- Ταυτότητα μετά: δύο όροι με πλην, ή τρεις με τετράγωνα στα άκρα.
- Τριώνυμο τελευταία, με τη μέθοδο των δύο αριθμών.
Χωρίς το πρώτο βήμα, η ταυτότητα δεν θα φαινόταν.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Παραγοντοποίησε το 4x³ − 12x².
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ψάχνω κοινό παράγοντα. Στους συντελεστές: ΜΚΔ των και είναι .
Στο μεταβλητό μέρος: και οι δύο όροι έχουν τουλάχιστον .
Έλεγχος: και . Σωστό.
Παράδειγμα 2
Παραγοντοποίησε το x² + 2x − 15.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Τριώνυμο. Ψάχνω δύο αριθμούς με γινόμενο και άθροισμα .
Το αρνητικό γινόμενο σημαίνει ότι οι δύο αριθμοί έχουν αντίθετα πρόσημα.
Ζεύγη: , , , .
Ποιο έχει άθροισμα ; Το .
Έλεγχος: . Σωστό.
Παράδειγμα 3
Λύσε την εξίσωση x² = 4x.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ο πειρασμός είναι να διαιρέσεις με . Μην το κάνεις: αν , διαιρείς με το μηδέν και χάνεις μια λύση.
Μεταφέρω τα πάντα στο ένα μέλος:
Παραγοντοποιώ με κοινό παράγοντα:
Γινόμενο μηδέν σημαίνει ότι κάποιος παράγοντας είναι μηδέν: ή , δηλαδή ή .
Και οι δύο επαληθεύουν: και .
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Παραγοντοποίησε:
Τα κατάφερες;
- Να βγάζεις κοινό παράγοντα και να αναγνωρίζεις ταυτότητα σε μια παράσταση.
- Να παραγοντοποιείς τριώνυμο βρίσκοντας δύο αριθμούς με δοσμένο άθροισμα και γινόμενο.
- Να εξηγείς γιατί η παραγοντοποίηση λύνει εξισώσεις.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.