Μετάβαση στο περιεχόμενο

Η ερευνητική εργασία

Ερώτημα, πηγές, σημειώσεις, παραπομπές και παρουσίαση.

40 λεπτά

Θα μάθεις να

  1. Να μετατρέπεις ένα γενικό θέμα σε συγκεκριμένο ερευνητικό ερώτημα.
  2. Να αξιολογείς μια πηγή με πέντε ερωτήσεις: ποιος, πότε, γιατί, πού στηρίζεται, συμφωνούν κι άλλοι.
  3. Να κρατάς σημειώσεις ξεχωρίζοντας το αυτολεξεί παράθεμα από την παράφραση, ώστε να μην αντιγράφεις.
  4. Να γράφεις παραπομπή μέσα στο κείμενο και εγγραφή βιβλιογραφίας για βιβλίο και για ιστοσελίδα.

Από το θέμα στο ερώτημα

Η ομάδα σου πήρε θέμα για ερευνητική εργασία: «Το νερό». Από πού ξεκινάς; Όχι από τη μηχανή αναζήτησης. Με ένα θέμα τόσο γενικό θα βρεις εκατομμύρια σελίδες, θα αντιγράψεις λίγες από αυτές, και η εργασία δεν θα λέει τίποτα δικό σας.

Η ερευνητική εργασία ξεκινάει από ένα ερώτημα: κάτι που δεν ξέρετε και θέλετε να μάθετε. Ένα καλό ερευνητικό ερώτημα είναι:

Καλό ερώτημαΓιατίΌχι έτσι
συγκεκριμένοξέρεις πότε τελείωσες«Το νερό στον κόσμο»
ερευνήσιμουπάρχουν πηγές ή μπορείς να ρωτήσεις ανθρώπους«Θα έχει νερό η πόλη μας το 2100;»
ανοιχτόδεν απαντιέται με ένα ναι ή όχι«Πίνουμε νερό από τη βρύση;»
στο μέγεθός σαςχωράει σε λίγες εβδομάδες και λίγες σελίδες«Όλη η ιστορία των υδραγωγείων»

Από το «Το νερό» μπορεί να βγει: «Από πού έρχεται το νερό της βρύσης στην πόλη μας, και πόσο νερό καταναλώνει το σχολείο μας τον μήνα;» Τώρα ξέρετε τι ψάχνετε: έναν χάρτη, έναν λογαριασμό, μια συνέντευξη με κάποιον από την υπηρεσία ύδρευσης.

Τα βήματα

Η σειρά μιας ερευνητικής εργασίας

Βάλε τα βήματα με τη σειρά που γίνονται. Σκέψου τι χρειάζεται να υπάρχει πριν από κάθε βήμα.

Πάτα τα βήματα με τη σειρά

Η σειρά σου

  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. 4
  5. 5
  6. 6
  7. 7
  8. 8

Πόσο αξίζει μια πηγή;

Ό,τι βρίσκεις δεν έχει την ίδια αξία. Μια ιστοσελίδα μπορεί να τη γράφει ένα πανεπιστήμιο ή κάποιος που θέλει να σου πουλήσει φίλτρα νερού. Πριν κρατήσεις οτιδήποτε, κάνεις στην πηγή πέντε ερωτήσεις:

  1. Ποιος το γράφει; Υπάρχει όνομα, φορέας, ειδικότητα; Ένα κείμενο χωρίς υπογραφή δεν το ελέγχει κανείς.
  2. Πότε; Για τον αριθμό των κατοίκων ή για μια τεχνολογία, ένα κείμενο του 2005 μπορεί να είναι ξεπερασμένο. Για την ιστορία ενός υδραγωγείου ίσως όχι.
  3. Γιατί γράφτηκε; Για να ενημερώσει, ή για να πουλήσει, να πείσει, να τραβήξει κλικ; Η πρόθεση επηρεάζει τι λέει και τι κρύβει.
  4. Πού στηρίζεται; Δίνει αριθμούς με πηγή, μετρήσεις, παραπομπές; Ή μόνο βεβαιότητες;
  5. Συμφωνούν κι άλλοι; Ένας αριθμός που τον βρίσκεις σε δύο ανεξάρτητες, σοβαρές πηγές είναι πιο ασφαλής. Αυτό λέγεται διασταύρωση.

Τι πρόβλημα έχει η πηγή;

Οι πηγές είναι φανταστικές, φτιαγμένες για την άσκηση. Το ερώτημα της ομάδας: «Από πού έρχεται το νερό της πόλης μας;» Διάλεξε μια πηγή και μετά τη διάγνωσή σου.

Διάλεξε πηγή

Ποια είναι η διάγνωσή σου;

Ποια είναι η διάγνωσή σου;

Σημειώσεις χωρίς αντιγραφή

Όταν διαβάζεις μια πηγή, κρατάς σημειώσεις με δύο τρόπους, και δεν τους μπερδεύεις ποτέ:

  • Αυτολεξεί παράθεμα: αντιγράφεις ακριβώς τις λέξεις, σε εισαγωγικά, με τη σελίδα. Το κάνεις σπάνια, μόνο όταν η διατύπωση έχει σημασία: ένας ορισμός, μια μαρτυρία.
  • Παράφραση: λες την ιδέα με δικά σου λόγια, σε δική σου σύνταξη, και γράφεις δίπλα από πού την πήρες. Αυτό είναι το συνηθισμένο.

Όποιος βάζει στην εργασία του ξένες προτάσεις χωρίς εισαγωγικά και χωρίς πηγή, παρουσιάζει ως δικό του κάτι που δεν είναι. Αυτό λέγεται λογοκλοπή. Το ίδιο ισχύει και για κείμενο που έγραψε για σένα ένας ψηφιακός βοηθός: δεν είναι δικό σου, και ό,τι λέει πρέπει να το ελέγξεις σε πηγή πριν το χρησιμοποιήσεις.

Παραπομπές και βιβλιογραφία

Κάθε πληροφορία από πηγή θέλει δύο σημάδια:

  1. Μέσα στο κείμενο, μια σύντομη παραπομπή σε παρένθεση: το επώνυμο του συγγραφέα (ή ο φορέας), το έτος και, αν παραθέτεις αυτολεξεί, η σελίδα. Το δίκτυο ύδρευσης της πόλης κατασκευάστηκε σε τρεις φάσεις (Παπαδοπούλου, 2021, σ. 34).
  2. Στο τέλος, η βιβλιογραφία: όλες οι πηγές, με αλφαβητική σειρά, με όσα χρειάζεται κάποιος για να τις βρει.

Υπάρχουν πολλά συστήματα. Ένα πολύ διαδεδομένο, στα πρότυπα του συστήματος APA, είναι αυτό (τα ονόματα και οι τίτλοι είναι φανταστικοί):

Είδος πηγήςΠώς γράφεται
ΒιβλίοΠαπαδοπούλου, Μ. (2021). Το νερό της πόλης: ιστορία ενός δικτύου. Εκδόσεις Υδρία.
Ιστοσελίδα φορέαΔήμος Ανεμούπολης. (2025, 12 Μαρτίου). Από πού έρχεται το νερό μας. https://www.example.org/nero
Συνέντευξη που πήρατεΓεωργίου, Κ., μηχανικός της υπηρεσίας ύδρευσης (συνέντευξη στην ομάδα, 4 Νοεμβρίου 2026).

Ποιο σύστημα θα διαλέξετε το λέει συνήθως ο καθηγητής. Ο κανόνας που δεν αλλάζει: ίδια μορφή για όλες τις πηγές και καμία πηγή χωρίς στοιχεία.

Φτιάξε την εγγραφή

Βάλε τα κομμάτια της εγγραφής με τη σειρά του πίνακα: συγγραφέας, έτος, τίτλος, εκδότης. Οι πηγές είναι φανταστικές. Κάποια κομμάτια είναι παγίδες.

Βιβλίο της Ελένης Ιωάννου, «Πέτρινες βρύσες της Ηπείρου», Εκδόσεις Πηγή, 2019

    

1 / 3

Η παρουσίαση

Μια ερευνητική εργασία έχει σταθερά μέρη: εξώφυλλο (τίτλος, ονόματα, τάξη), περιεχόμενα, εισαγωγή (το ερώτημα και γιατί σας ενδιέφερε), κύριο μέρος (τι βρήκατε, σε ενότητες με πλαγιότιτλους), συμπεράσματα (η απάντηση στο ερώτημα, και τι μένει ανοιχτό), βιβλιογραφία, και όπου χρειάζεται παράρτημα (το ερωτηματολόγιο, φωτογραφίες, πίνακες).

Στην προφορική παρουσίαση δεν διαβάζετε την εργασία. Λέτε το ερώτημα, τα δύο-τρία πιο σημαντικά ευρήματα με έναν πίνακα ή έναν χάρτη, και την απάντηση. Οι διαφάνειες έχουν λίγες λέξεις· τα λόγια είναι δικά σας.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Το θέμα της ομάδας σου είναι «Ο αθλητισμός». Κάν' το ερευνητικό ερώτημα.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Η φανταστική πηγή γράφει στη σελίδα 12: «Η δεξαμενή του λόφου χτίστηκε το 1931 και χωρούσε νερό για δέκα μέρες.» Ποια σημείωση είναι σωστή, και γιατί; α) Η δεξαμενή του λόφου χτίστηκε το 1931 και χωρούσε νερό για δέκα μέρες. β) Η δεξαμενή του λόφου φτιάχτηκε το 1931 και είχε νερό για δέκα μέρες. γ) Από το 1931 η πόλη είχε στον λόφο απόθεμα νερού για περίπου δέκα μέρες (Ιωάννου, 2019, σ. 12).

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Από τις φανταστικές πηγές της ομάδας, φτιάξε τη βιβλιογραφία με σωστή σειρά: ένα βιβλίο του Νίκου Σταθόπουλου (Εκδόσεις Υδρία, 2023, «Η λίμνη που ποτίζει μια πόλη») και ένα της Ελένης Ιωάννου (Εκδόσεις Πηγή, 2019, «Πέτρινες βρύσες της Ηπείρου»).

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Ασκήσεις

Πρώτα ερωτήσεις με επιλογές: διαλέγεις, πατάς «Έλεγξε» και μαθαίνεις αμέσως αν το βρήκες και γιατί. Στο τέλος, λίγες ασκήσεις χωρίς επιλογές — εκεί κρύβεται μόνο η απάντηση.

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 12
Ποιο είναι το καλύτερο ερευνητικό ερώτημα για μια εργασία λίγων εβδομάδων;

Τα κατάφερες;

  • Να μετατρέπεις ένα γενικό θέμα σε συγκεκριμένο ερευνητικό ερώτημα.
  • Να αξιολογείς μια πηγή με πέντε ερωτήσεις: ποιος, πότε, γιατί, πού στηρίζεται, συμφωνούν κι άλλοι.
  • Να κρατάς σημειώσεις ξεχωρίζοντας το αυτολεξεί παράθεμα από την παράφραση, ώστε να μην αντιγράφεις.
  • Να γράφεις παραπομπή μέσα στο κείμενο και εγγραφή βιβλιογραφίας για βιβλίο και για ιστοσελίδα.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.