Βρόχοι στην Python
for με range, while, και ο αθροιστής που μαζεύει.
40 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να γράφεις βρόχους for με range και να προβλέπεις ποιες τιμές παίρνει ο μετρητής.
- Να γράφεις βρόχους while και να εξηγείς πότε σταματούν.
- Να χρησιμοποιείς αθροιστή και μετρητή μέσα σε βρόχο.
- Να συμπληρώνεις πίνακα τιμών για έναν βρόχο, βήμα βήμα.
Επανάληψη χωρίς αντιγραφή
Θέλεις να τυπώσεις «Γεια» πέντε φορές. Μπορείς να γράψεις πέντε φορές την ίδια print. Για εκατό φορές όμως, ή για «όσες φορές δώσει ο χρήστης», αυτό δεν γίνεται.
Στο Scratch υπήρχαν τα πλακίδια «επανάλαβε 10» και «επανάλαβε ώσπου». Στον ψευδοκώδικα, ΓΙΑ και ΟΣΟ. Στην Python οι δύο δομές επανάληψης (βρόχοι, loops) είναι το for και το while.
Ο βρόχος for και η range
for i in range(5):
print("Γεια", i)
Γεια 0
Γεια 1
Γεια 2
Γεια 3
Γεια 4
Η μεταβλητή i λέγεται μεταβλητή ελέγχου: σε κάθε επανάληψη παίρνει την επόμενη τιμή από τη range. Όπως στο if, η γραμμή τελειώνει με : και ό,τι επαναλαμβάνεται γράφεται με εσοχή.
Η range έχει τρεις μορφές:
| Γράφεις | Τιμές | Πόσες |
|---|---|---|
range(5) | 0, 1, 2, 3, 4 | |
range(1, 6) | 1, 2, 3, 4, 5 | |
range(2, 11, 2) | 2, 4, 6, 8, 10 | |
range(10, 0, -3) | 10, 7, 4, 1 |
Το τρίτο όρισμα είναι το βήμα. Μπορεί να είναι και αρνητικό, για αντίστροφη μέτρηση.
Ο αθροιστής
Ένα από τα πιο συνηθισμένα μοτίβα στον προγραμματισμό: μια μεταβλητή που ξεκινά από το μηδέν και μαζεύει τιμές σε κάθε επανάληψη.
synolo = 0
for i in range(1, 6):
synolo = synolo + i
print("Άθροισμα:", synolo)
Άθροισμα: 15
Το synolo = synolo + i γράφεται και σύντομα ως synolo += i. Αν αλλάξεις το range(1, 6) σε range(1, 101), παίρνεις το άθροισμα από έως , που είναι .
Ο μετρητής είναι ο ίδιος μηχανισμός, αλλά προσθέτει πάντα και συνήθως μόνο όταν ισχύει μια συνθήκη. Πόσα πολλαπλάσια του υπάρχουν από ως ;
metritis = 0
for i in range(1, 31):
if i % 3 == 0:
metritis = metritis + 1
print(metritis)
Τυπώνει 10. Πρόσεξε τις δύο εσοχές: το if είναι μέσα στο for, και η αύξηση είναι μέσα στο if.
Ο βρόχος while
Το for ταιριάζει όταν ξέρεις από πριν πόσες επαναλήψεις θέλεις. Όταν δεν το ξέρεις, όταν ξέρεις μόνο πότε πρέπει να σταματήσεις, χρησιμοποιείς while.
x = 1
while x < 100:
x = x * 3
print(x)
Το while ελέγχει τη συνθήκη πριν από κάθε επανάληψη. Όσο είναι αληθής, εκτελεί το σώμα. Εδώ το x γίνεται . Όταν φτάσει στο , η συνθήκη 243 < 100 είναι ψευδής και ο βρόχος σταματά. Τυπώνεται 243.
Αν η συνθήκη είναι ψευδής από την αρχή, το σώμα δεν εκτελείται ούτε μία φορά.
Τιμή-φρουρός
Ένα while διαβάζει συχνά τιμές από τον χρήστη μέχρι να δώσει μια ειδική τιμή που σημαίνει «τέλος», τη φρουρό (sentinel).
Με εισόδους 17, 12, 19 και 0, τυπώνει Μέσος όρος: 16.0. Το μηδέν δεν μετράει στον μέσο όρο: ο βρόχος το διαβάζει, ελέγχει τη συνθήκη και σταματά πριν το προσθέσει. Αν όμως ο χρήστης δώσει από την πρώτη φορά, το plithos μένει και η διαίρεση σταματά το πρόγραμμα με σφάλμα ZeroDivisionError· ένα if plithos > 0: πριν από την τελευταία print το προλαβαίνει.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Έχεις 50 ευρώ και βάζεις στην άκρη 20 ευρώ κάθε εβδομάδα. Σε πόσες εβδομάδες θα έχεις τουλάχιστον 200 ευρώ;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Δεν ξέρουμε από πριν πόσες επαναλήψεις θέλουμε. Αυτό ακριβώς ψάχνουμε. Ξέρουμε μόνο πότε σταματάμε, άρα
while.Η συνθήκη είναι αυτή που κρατά τον βρόχο ζωντανό: όσο το ποσό είναι κάτω από . Μέσα, μια αύξηση του ποσού και ένας μετρητής εβδομάδων.
poso = 50 evdomades = 0 while poso < 200: poso = poso + 20 evdomades = evdomades + 1 print("Εβδομάδες:", evdomades, "Ποσό:", poso)Το ποσό περνά από και στην όγδοη εβδομάδα γίνεται . Εκεί το
210 < 200είναι ψευδές.Εβδομάδες: 8 Ποσό: 210Γιατί όχι 200 ακριβώς; Από το με βήματα του δεν φτάνεις ποτέ ακριβώς στο . Αν είχες γράψει
while poso != 200:, ο βρόχος δεν θα σταματούσε ποτέ. Οι συνθήκες με<ή>είναι πιο ασφαλείς από τις συνθήκες με!=.
Παράδειγμα 2
Πόσα ψηφία έχει ο αριθμός 2026; Γράψε βρόχο που τα μετρά χωρίς να μετατρέψει τον αριθμό σε κείμενο.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Η ιδέα: το
n // 10«κόβει» το τελευταίο ψηφίο:2026 // 10είναι202. Όσες φορές μπορώ να κόψω ψηφίο πριν μείνει , τόσα ψηφία έχει.n = 2026 psifia = 0 while n > 0: n = n // 10 psifia = psifia + 1 print("Ψηφία:", psifia)Πίνακας τιμών:
Επανάληψη Συνθήκη nμετάpsifia1η 2026 > 0αληθής20212η 202 > 0αληθής2023η 20 > 0αληθής234η 2 > 0αληθής04— 0 > 0ψευδήςτέλος Τυπώνεται
Ψηφία: 4. Η συνθήκη ελέγχθηκε πέντε φορές αλλά το σώμα εκτελέστηκε τέσσερις: ο τελευταίος έλεγχος είναι αυτός που βγάζει το πρόγραμμα από τον βρόχο.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Γράψε τη γραμμή for που δίνει στη μεταβλητή i τις τιμές 1, 2, …, 10.
Τα κατάφερες;
- Να γράφεις βρόχους for με range και να προβλέπεις ποιες τιμές παίρνει ο μετρητής.
- Να γράφεις βρόχους while και να εξηγείς πότε σταματούν.
- Να χρησιμοποιείς αθροιστή και μετρητή μέσα σε βρόχο.
- Να συμπληρώνεις πίνακα τιμών για έναν βρόχο, βήμα βήμα.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.
Παιχνίδια
Παίξε εδώ, μέσα στην ενότητα, ή πάτα την κάρτα για να ανοίξει σε δική του σελίδα.