Λίστες
Πολλές τιμές σε μία μεταβλητή: δείκτες, append και len.
35 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να δημιουργείς λίστες και να διαβάζεις ή να αλλάζεις στοιχεία τους με δείκτη που ξεκινά από το 0.
- Να χρησιμοποιείς τα len και append και τον αρνητικό δείκτη -1.
- Να διατρέχεις μια λίστα με for, είτε στοιχείο στοιχείο είτε με range(len(...)).
- Να βρίσκεις με βρόχο άθροισμα, μέσο όρο και μέγιστο μιας λίστας.
Γιατί χρειαζόμαστε λίστες
Θέλεις να κρατήσεις τους βαθμούς των μαθητών ενός τμήματος. Με όσα ξέρεις ως τώρα, θα χρειαζόσουν μεταβλητές: v1, v2, …, v25. Και για να βρεις τον μέσο όρο, μια πρόσθεση με όρους, που θα έπρεπε να την ξαναγράψεις για το τμήμα με τους .
Η λύση είναι η λίστα (list): μία μεταβλητή που κρατά πολλές τιμές στη σειρά. Στον ψευδοκώδικα της Β΄ αυτή η ιδέα λεγόταν πίνακας.
vathmoi = [17, 12, 19, 15, 18]
poleis = ["Αθήνα", "Πάτρα", "Βόλος"]
kenh = []
Οι τιμές μπαίνουν μέσα σε αγκύλες [ ], χωρισμένες με κόμμα. Κάθε τιμή λέγεται στοιχείο της λίστας. Η kenh είναι μια κενή λίστα, χωρίς κανένα στοιχείο ακόμη.
Δείκτες: η θέση κάθε στοιχείου
Σε κάθε στοιχείο φτάνεις με τη θέση του, τον δείκτη (index), μέσα σε αγκύλες.
| Δείκτης | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
|---|---|---|---|---|---|
| Τιμή | 17 | 12 | 19 | 15 | 18 |
| Από το τέλος | -5 | -4 | -3 | -2 | -1 |
print(vathmoi[0], vathmoi[2], vathmoi[-1], len(vathmoi))
17 19 18 5
Ο αρνητικός δείκτης μετρά από το τέλος: το -1 είναι το τελευταίο στοιχείο, το -2 το προτελευταίο. Είναι πολύ βολικό όταν δεν θέλεις να υπολογίσεις το μήκος.
Η συνάρτηση len (length, μήκος) επιστρέφει πόσα στοιχεία έχει η λίστα.
Αλλάζω και προσθέτω στοιχεία
Ένα στοιχείο αλλάζει με εκχώρηση στη θέση του:
vathmoi[1] = 14
print(vathmoi)
[17, 14, 19, 15, 18]
Η μέθοδος append προσθέτει ένα στοιχείο στο τέλος της λίστας, που έτσι μεγαλώνει κατά ένα:
vathmoi.append(20)
print(vathmoi, len(vathmoi))
[17, 14, 19, 15, 18, 20] 6
Πρόσεξε τη σύνταξη: vathmoi.append(20), με τελεία ανάμεσα στο όνομα της λίστας και στο append. Η append είναι «μέθοδος» της λίστας: μια εντολή που ανήκει στη λίστα και την αλλάζει.
Με append μέσα σε βρόχο χτίζεις μια λίστα από το μηδέν:
tetragona = []
for i in range(1, 6):
tetragona.append(i * i)
print(tetragona)
[1, 4, 9, 16, 25]
Διατρέχω μια λίστα
Υπάρχουν δύο τρόποι να επισκεφθείς όλα τα στοιχεία.
Στοιχείο στοιχείο. Η μεταβλητή του for παίρνει με τη σειρά κάθε τιμή της λίστας:
for poli in poleis:
print(poli)
Με δείκτη. Όταν χρειάζεσαι και τη θέση, διατρέχεις τους δείκτες με range(len(...)):
for i in range(len(poleis)):
print(i, poleis[i])
0 Αθήνα
1 Πάτρα
2 Βόλος
Ο πρώτος τρόπος είναι πιο απλός. Ο δεύτερος χρειάζεται όταν θέλεις να αλλάξεις στοιχεία ή να συγκρίνεις ένα στοιχείο με τον γείτονά του, όπως θα κάνεις στην ταξινόμηση.
Έτοιμα εργαλεία
Η Python έχει έτοιμες συναρτήσεις για τα πιο συνηθισμένα:
| Γράφεις | Επιστρέφει | Για [17, 14, 19, 15, 18, 20] |
|---|---|---|
sum(vathmoi) | το άθροισμα | 103 |
max(vathmoi) | το μεγαλύτερο | 20 |
min(vathmoi) | το μικρότερο | 14 |
19 in vathmoi | αν υπάρχει η τιμή | True |
Είναι χρήσιμο να ξέρεις να τα γράφεις και μόνος σου με βρόχο. Δεν είναι άσκηση επίδειξης: είναι ο τρόπος να καταλάβεις τι κάνουν, και η βάση των αλγορίθμων αναζήτησης και ταξινόμησης στις επόμενες ενότητες.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Δίνονται οι βαθμοί [17, 12, 19, 15, 18]. Βρες τον μέσο όρο και πόσοι μαθητές είναι πάνω από αυτόν.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Πρώτα ο μέσος όρος. Ένας αθροιστής περνά από όλα τα στοιχεία, και διαιρούμε με το πλήθος,
len(vathmoi), αντί να γράψουμε . Έτσι ο κώδικας δουλεύει για λίστα οποιουδήποτε μήκους.Μετά η μέτρηση. Χρειάζεται δεύτερο πέρασμα: δεν μπορείς να ξέρεις ποιοι είναι πάνω από τον μέσο όρο πριν τον υπολογίσεις.
vathmoi = [17, 12, 19, 15, 18] synolo = 0 for v in vathmoi: synolo = synolo + v mesos = synolo / len(vathmoi) print("Μέσος όρος:", mesos) pano = 0 for v in vathmoi: if v > mesos: pano = pano + 1 print("Πάνω από τον μέσο όρο:", pano)Έξοδος:
Μέσος όρος: 16.2 Πάνω από τον μέσο όρο: 3Το άθροισμα είναι , και . Πάνω από αυτό είναι το , το και το .
Παράδειγμα 2
Βρες τη μέγιστη θερμοκρασία της λίστας [14, 17, 21, 19, 23, 18] χωρίς τη max.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Η ιδέα: κρατάς σε μια μεταβλητή «το μεγαλύτερο που έχω δει ως τώρα». Ξεκινάς με το πρώτο στοιχείο και το αλλάζεις κάθε φορά που βρίσκεις κάτι μεγαλύτερο.
Πίνακας τιμών:
tΣύγκριση megistiμετά1414 > 14όχι141717 > 14ναι172121 > 17ναι211919 > 21όχι212323 > 21ναι231818 > 23όχι23Τυπώνεται
Μέγιστη: 23.Γιατί αρχική τιμή
therm[0]και όχι0; Αν όλες οι θερμοκρασίες ήταν αρνητικές, π.χ. ένα χειμωνιάτικο πρωινό στη Φλώρινα, το0θα έμενε «μέγιστο» χωρίς να είναι καν στη λίστα. Το πρώτο στοιχείο είναι πάντα μια τίμια αρχή.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Με m = [2, 4, 6, 8], τι τυπώνει η print(m[2] + m[-1]);
Τα κατάφερες;
- Να δημιουργείς λίστες και να διαβάζεις ή να αλλάζεις στοιχεία τους με δείκτη που ξεκινά από το 0.
- Να χρησιμοποιείς τα len και append και τον αρνητικό δείκτη -1.
- Να διατρέχεις μια λίστα με for, είτε στοιχείο στοιχείο είτε με range(len(...)).
- Να βρίσκεις με βρόχο άθροισμα, μέσο όρο και μέγιστο μιας λίστας.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.
Παιχνίδια
Παίξε εδώ, μέσα στην ενότητα, ή πάτα την κάρτα για να ανοίξει σε δική του σελίδα.