Μετάβαση στο περιεχόμενο

Η αγορά και ο τέλειος ανταγωνισμός

Πού συναντιούνται αγοραστές και πωλητές, και τι σημαίνει πολλοί και μικροί.

25 λεπτά

Θα μάθεις να

  1. Να ορίζεις την αγορά ως κάθε τρόπο συνάντησης αγοραστών και πωλητών, με ή χωρίς φυσικό χώρο.
  2. Να απαριθμείς τις τέσσερις προϋποθέσεις του τέλειου ανταγωνισμού.
  3. Να εξηγείς γιατί σε τέλειο ανταγωνισμό κάθε πωλητής δέχεται την τιμή της αγοράς.
  4. Να κρίνεις ποια προϋπόθεση λείπει σε μια πραγματική αγορά.

Πού είναι η αγορά;

Το Σάββατο το πρωί η λαϊκή της γειτονιάς γεμίζει πάγκους. Είναι μια αγορά: εκεί συναντιούνται όσοι πουλάνε φρούτα και λαχανικά με όσους θέλουν να τα αγοράσουν. Αγορά όμως είναι και ένα ηλεκτρονικό κατάστημα, όπου ο πωλητής και ο αγοραστής δεν βλέπονται ποτέ. Και η «αγορά εργασίας», όπου οι επιχειρήσεις ψάχνουν εργαζόμενους και οι εργαζόμενοι δουλειά, δεν έχει καθόλου πάγκους.

Αγορά στην Οικονομική είναι κάθε τρόπος με τον οποίο αγοραστές και πωλητές ενός αγαθού έρχονται σε επαφή και κάνουν ανταλλαγές. Μπορεί να έχει φυσικό χώρο (λαϊκή, κατάστημα, ιχθυαγορά) ή όχι (διαδίκτυο, τηλέφωνο). Αυτό που χρειάζεται είναι να συναντηθούν η ζήτηση (όσοι θέλουν να αγοράσουν) και η προσφορά (όσοι θέλουν να πουλήσουν), ώστε να διαμορφωθεί μια τιμή.

Κάθε αγαθό έχει τη δική του αγορά: υπάρχει αγορά ντομάτας, αγορά ακινήτων, αγορά κινητών τηλεφώνων. Οι αγορές διαφέρουν πολύ μεταξύ τους, κυρίως στο πόσοι πουλάνε και στο πόση δύναμη έχει ο καθένας να επηρεάσει την τιμή.

Λαϊκή αγορά κάτω από ομπρέλες και ένα στέγαστρο: πάγκοι με πεπόνια, καρπούζια και ροδάκινα, ηλεκτρονικές ζυγαριές, στοίβες από πλαστικά τελάρα, και πιο πίσω κι άλλοι πάγκοι με πωλητές και αγοραστές.
Η λαϊκή αγορά του Άργους. Εδώ η αγορά έχει φυσικό χώρο: πολλοί πωλητές στήνουν τους πάγκους τους ο ένας δίπλα στον άλλο, και ο αγοραστής μπορεί να περάσει από όλους πριν ψωνίσει.Φωτογραφία: NikosLikomitros · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Ο τέλειος ανταγωνισμός

Η πιο απλή μορφή αγοράς, και αυτή από την οποία ξεκινά κάθε μελέτη, λέγεται τέλειος ανταγωνισμός. Έχει τέσσερις προϋποθέσεις:

  1. Πολλοί και μικροί αγοραστές και πωλητές. Κανείς δεν είναι τόσο μεγάλος ώστε, αν αλλάξει την ποσότητα που πουλά ή αγοράζει, να αλλάξει την τιμή της αγοράς.
  2. Ομοιογενές προϊόν. Όλοι πουλάνε το ίδιο ακριβώς πράγμα. Για τον αγοραστή δεν έχει σημασία από ποιον θα το πάρει.
  3. Ελεύθερη είσοδος και έξοδος. Όποιος θέλει μπορεί να αρχίσει να πουλά, και όποιος θέλει μπορεί να σταματήσει, χωρίς ειδικές άδειες ή άλλα εμπόδια.
  4. Πλήρης πληροφόρηση. Όλοι γνωρίζουν τις τιμές και την ποιότητα, οπότε κανείς δεν πληρώνει ακριβότερα επειδή δεν ήξερε.

Τι σημαίνουν όλα αυτά μαζί; Ότι κανένας πωλητής δεν μπορεί να ορίσει μόνος του την τιμή. Αν ένας παραγωγός ζητήσει έστω λίγο ακριβότερα από την τιμή της αγοράς, οι αγοραστές θα πάνε στον διπλανό, που πουλά το ίδιο προϊόν, και το ξέρουν. Αν ζητήσει φθηνότερα, θα χάσει έσοδα χωρίς λόγο, αφού στην τιμή της αγοράς μπορεί να πουλήσει όσο θέλει. Κάθε πωλητής λοιπόν δέχεται την τιμή που διαμορφώνεται στην αγορά. Λέμε ότι είναι λήπτης τιμής, και ότι δεν έχει δύναμη αγοράς.

Πάγκος γεμάτος λαχανικά, όπως αγκινάρες, κουνουπίδια, κόκκινες πιπεριές, κολοκυθάκια, φασολάκια και κουκιά, με χειρόγραφα ταμπελάκια που γράφουν το όνομα και την τιμή του καθενός.
Πάγκος σε αγορά λαχανικών στο Ηράκλειο. Κάθε προϊόν έχει ταμπελάκι με την τιμή του, σε κοινή θέα. Αυτή είναι η πληροφόρηση στην πράξη: ο αγοραστής συγκρίνει με μια ματιά, και ένας πωλητής δεν μπορεί να ζητήσει πολύ περισσότερα από τον διπλανό του για το ίδιο προϊόν.Φωτογραφία: Hans Hillewaert · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Δοκίμασε να βρεις τι λείπει σε μερικές πραγματικές αγορές:

Τι λείπει από τον τέλειο ανταγωνισμό;

Διάλεξε μια αγορά και μετά την προϋπόθεση που νομίζεις ότι δεν ισχύει. Αν σου φαίνεται ότι ισχύουν όλες, διάλεξε «Πλησιάζει τον τέλειο».

Διάλεξε αγορά

Βρήκες 0 από 5

Τι λείπει;

Τι λείπει;

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Σε μια περιοχή (φανταστικοί αριθμοί) 300 παραγωγοί πουλάνε πατάτες ίδιας ποιότητας στους εμπόρους. Η τιμή της αγοράς είναι 0,40 € το κιλό. Ο κύριος Νίκος έχει 5.000 κιλά. Τι θα γίνει αν ζητήσει (α) 0,45 €, (β) 0,40 €, (γ) 0,35 € το κιλό;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Τι είναι αγορά στην Οικονομική;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 4

Πώς λέγεται ο πωλητής που δεν μπορεί να επηρεάσει την τιμή και δέχεται την τιμή της αγοράς;

Τα κατάφερες;

  • Να ορίζεις την αγορά ως κάθε τρόπο συνάντησης αγοραστών και πωλητών, με ή χωρίς φυσικό χώρο.
  • Να απαριθμείς τις τέσσερις προϋποθέσεις του τέλειου ανταγωνισμού.
  • Να εξηγείς γιατί σε τέλειο ανταγωνισμό κάθε πωλητής δέχεται την τιμή της αγοράς.
  • Να κρίνεις ποια προϋπόθεση λείπει σε μια πραγματική αγορά.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;