Ατομικά και πολιτικά δικαιώματα

Τι είναι ένα δικαίωμα

Ένα δικαίωμα είναι κάτι που ο νόμος σου αναγνωρίζει και που οι άλλοι, και πρώτα απ' όλους το κράτος, οφείλουν να σεβαστούν. Στην κορυφή του Συντάγματος, πριν από κάθε άλλο δικαίωμα, στέκεται το άρθρο 2 παρ. 1: «Ο σεβασμός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου αποτελούν την πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας». Όλα τα υπόλοιπα είναι τρόποι να προστατευτεί αυτή η αξία.

Τα δικαιώματα του Συντάγματος συνήθως χωρίζονται σε τρεις ομάδες:

Τα ατομικά δικαιώματα γεννήθηκαν ως άμυνα απέναντι σε μια εξουσία που μπορούσε να συλλάβει, να λογοκρίνει, να μπει στο σπίτι σου. Γι' αυτό τα περισσότερα είναι γραμμένα σαν απαγορεύσεις: «κανένας δεν συλλαμβάνεται», «η λογοκρισία απαγορεύεται».

Τα ατομικά δικαιώματα στο Σύνταγμα

Τα πολιτικά δικαιώματα σε κάνουν συμμέτοχο στην εξουσία: η ψήφος και η υποψηφιότητα (άρθρα 51 και 55), η ίδρυση κομμάτων (άρθρο 29), το δικαίωμα να κάνεις γραπτή αναφορά στις αρχές και να πάρεις αιτιολογημένη απάντηση (άρθρο 10). Τα περισσότερα ανήκουν στους πολίτες, και κάποια μόνο από μια ηλικία και μετά.

Ποιο άρθρο σε προστατεύει;

Οι καταστάσεις είναι φανταστικές. Διάλεξε μία και μετά το άρθρο που προστατεύει το πρόσωπο που θίγεται.

Κατάσταση

Αστυνομικοί θέλουν να ψάξουν ένα σπίτι χωρίς να είναι παρών κανείς από τη δικαστική αρχή.Ένα σχολείο ανεβάζει στο διαδίκτυο τους βαθμούς όλων των μαθητών με ονοματεπώνυμο.Ένας νόμος ορίζει ότι κάθε εφημερίδα πρέπει να εγκρίνεται από υπουργείο πριν τυπωθεί.Μια ομάδα μαθητών και γονιών θέλει να μαζευτεί ήσυχα στην πλατεία για να ζητήσει ασφαλέστερη διάβαση.

Ποιο άρθρο;

Άρθρο 9Άρθρο 9ΑΆρθρο 11Άρθρο 14

Ποιο άρθρο;

Τα όρια των δικαιωμάτων

Κανένα δικαίωμα δεν είναι απεριόριστο, γιατί ζεις με άλλους που έχουν τα ίδια δικαιώματα. Η ελευθερία της έκφρασής σου σταματά εκεί που αρχίζει η συκοφαντία για κάποιον άλλον. Το άρθρο 5 το λέει από την αρχή: αναπτύσσεις ελεύθερα την προσωπικότητά σου «εφόσον δεν προσβάλλεις τα δικαιώματα των άλλων». Και το άρθρο 25 παρ. 3: «Η καταχρηστική άσκηση δικαιώματος δεν επιτρέπεται».

Αν όμως το κράτος μπορούσε να περιορίζει ό,τι θέλει, τα δικαιώματα δεν θα σήμαιναν τίποτα. Γι' αυτό το άρθρο 25 παρ. 1 βάζει όρια στα όρια: κάθε περιορισμός πρέπει να προβλέπεται από το Σύνταγμα ή από νόμο, και να σέβεται την αρχή της αναλογικότητας. Το ίδιο άρθρο λέει ότι τα δικαιώματα ισχύουν και ανάμεσα σε ιδιώτες, όχι μόνο απέναντι στο κράτος.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Πού στρέφεσαι όταν παραβιάζονται

• Τα δικαστήρια. Είναι ο βασικός φύλακας των δικαιωμάτων, και κάθε πολίτης έχει δικαίωμα να προσφύγει σε αυτά (άρθρο 20).
• Ο Συνήγορος του Πολίτη. Ανεξάρτητη αρχή που εξετάζει δωρεάν παράπονα πολιτών για τη δημόσια διοίκηση. Έχει και ειδικό κλάδο, τον Συνήγορο του Παιδιού, όπου μπορεί να απευθυνθεί και ο ίδιος ένας ανήλικος.
• Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, για τα προσωπικά δεδομένα (άρθρο 9Α).
• Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΔΑ) στο Στρασβούργο. Όποιος έχει εξαντλήσει τα ελληνικά δικαστήρια μπορεί να προσφύγει εκεί, αν πιστεύει ότι παραβιάστηκε η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Ατομικό ή πολιτικό;

Κάθε κάρτα είναι ένα δικαίωμα. Προστατεύει την ελευθερία σου από το κράτος (ατομικό) ή τη συμμετοχή σου στην εξουσία (πολιτικό);

Πού ανήκει;

Να ψηφίσεις στις βουλευτικές εκλογές

ΑτομικόΠολιτικό

0 / 8