Άλατα και εξουδετέρωση
Οξύ συν βάση δίνει αλάτι και νερό. Πάντα.
25 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Χημεία Γ΄ Γυμνασίου, 2 ενότητες
Θα μάθεις να
- Να γράφεις την αντίδραση εξουδετέρωσης οξέος και βάσης.
- Να ισοσταθμίζεις μια απλή χημική εξίσωση.
- Να αναγνωρίζεις πού συμβαίνει εξουδετέρωση στην καθημερινή ζωή.
Οξύ συν βάση, πάντα το ίδιο αποτέλεσμα
Ανακάτεψε υδροχλωρικό οξύ με υδροξείδιο του νατρίου, στη σωστή αναλογία. Οι όξινες ιδιότητες εξαφανίζονται. Οι βασικές επίσης.
Στη θέση τους μένει αλατόνερο — δηλαδή ένα άλας διαλυμένο σε νερό.
Αυτή η αντίδραση λέγεται εξουδετέρωση και το σχήμα της είναι πάντα το ίδιο:
οξύ + βάση → άλας + νερό
Τι συμβαίνει στα ιόντα
Το οξύ δίνει . Η βάση δίνει . Αυτά τα δύο ενώνονται:
Τα υπόλοιπα ιόντα — εδώ το και το — μένουν στο διάλυμα και σχηματίζουν το άλας.
Γι' αυτό η εξουδετέρωση δουλεύει με κάθε ζεύγος οξέος και βάσης: το κρίσιμο βήμα είναι πάντα η ένωση των δύο ιόντων σε νερό.


Ισοστάθμιση
Μια χημική εξίσωση πρέπει να έχει ίδιο αριθμό ατόμων κάθε στοιχείου δεξιά και αριστερά. Η ύλη δεν δημιουργείται ούτε χάνεται.
Πρόσεξε ότι αλλάζεις μόνο τους συντελεστές μπροστά από τους τύπους. Οι δείκτες μέσα στους τύπους είναι δεδομένοι: το νερό είναι και δεν γίνεται για να βολέψει.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Γράψε την εξουδετέρωση του θειικού οξέος με υδροξείδιο του νατρίου.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Το σχήμα είναι σταθερό: οξύ + βάση δίνει άλας και νερό.
Τα ιόντα που μένουν είναι από τη βάση και θειικό από το οξύ.
Το άλας είναι το θειικό νάτριο, .
Έλεγχος ατόμων: αριστερά υδρογόνα, δεξιά . Νάτρια και . Θείο και . Οξυγόνα και .
Χρειάστηκαν δύο μόρια βάσης επειδή το θειικό οξύ δίνει δύο .
Παράδειγμα 2
Έχεις όξινο έδαφος με pH 5. Τι προσθέτεις;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Θέλεις να ανεβάσεις το pH, άρα χρειάζεσαι κάτι βασικό.
Στη γεωργία χρησιμοποιείται ασβέστης, δηλαδή υδροξείδιο ή ανθρακικό ασβέστιο.
Η βάση εξουδετερώνει την περίσσεια οξύτητας και το pH πλησιάζει το ουδέτερο.
Δεν στοχεύεις πάντα στο : κάθε καλλιέργεια έχει το δικό της ιδανικό εύρος. Οι πατάτες, για παράδειγμα, προτιμούν ελαφρώς όξινο έδαφος.
Παράδειγμα 3
Λένε: «σόδα στο τσίμπημα της μέλισσας, ξίδι στης σφήκας». Στέκει χημικά;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Η συνταγή στηρίζεται στην εξουδετέρωση: όξινο δηλητήριο θέλει βάση, βασικό δηλητήριο θέλει οξύ.
Το δηλητήριο της μέλισσας είναι πράγματι ελαφρώς όξινο, με pH περίπου . Η μαγειρική σόδα είναι βασική, οπότε η λογική στέκει.
Το δηλητήριο της σφήκας όμως δεν είναι βασικό: οι μετρήσεις δίνουν pH κοντά στο . Για το ξίδι δεν υπάρχει χημικός λόγος.
Και στις δύο περιπτώσεις η πρακτική αξία είναι μικρή: το δηλητήριο έχει μπει κάτω από το δέρμα, και τον πόνο τον προκαλούν οι ουσίες του, όχι η οξύτητά του. Βοηθά μια κρύα κομπρέσα.
Αν όμως πρηστεί το πρόσωπο ή δυσκολεύεται η αναπνοή, είναι αλλεργική αντίδραση: καλείς αμέσως το .
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Στην εξουδετέρωση, τι σχηματίζουν μαζί τα ιόντα και ;
Τα κατάφερες;
- Να γράφεις την αντίδραση εξουδετέρωσης οξέος και βάσης.
- Να ισοσταθμίζεις μια απλή χημική εξίσωση.
- Να αναγνωρίζεις πού συμβαίνει εξουδετέρωση στην καθημερινή ζωή.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.
Παιχνίδια
Παίξε εδώ, μέσα στην ενότητα, ή πάτα την κάρτα για να ανοίξει σε δική του σελίδα.