Μετάβαση στο περιεχόμενο

Χημικές αντιδράσεις στην καθημερινή ζωή

Καύση, οξείδωση, ζύμωση: χημεία που ήδη κάνεις.

25 λεπτά

Θα μάθεις να

  1. Να αναγνωρίζεις καύση, οξείδωση και ζύμωση σε καθημερινά φαινόμενα.
  2. Να ξεχωρίζεις εξώθερμες από ενδόθερμες αντιδράσεις.
  3. Να εξηγείς πώς η θερμοκρασία και η επιφάνεια επαφής επηρεάζουν την ταχύτητα μιας αντίδρασης.

Χημεία που ήδη κάνεις

Το ψωμί που φουσκώνει, το μήλο που μαυρίζει, το κάρβουνο που καίει, το σίδερο που σκουριάζει: όλα είναι χημικές αντιδράσεις, και οι περισσότερες ανήκουν σε λίγες μεγάλες οικογένειες.

Ποιο είδος αντίδρασης;

Διάλεξε φαινόμενο και δοκίμασε κατηγορία. Η απάντηση εξηγεί τι ακριβώς συμβαίνει σε κάθε περίπτωση.

Διάλεξε φαινόμενο

Βρήκες 0 από 5

Διάλεξε κατηγορία

Διάλεξε κατηγορία

Καύση και οξείδωση: ίδια χημεία, άλλη ταχύτητα

Και οι δύο είναι ένωση με το οξυγόνο.

Η καύση είναι γρήγορη και συνοδεύεται από φλόγα, φως και έντονη θερμότητα.

Η οξείδωση — σκουριά, ταγγισμένο λάδι, μαυρισμένο μήλο — είναι η ίδια διαδικασία σε πολύ αργό ρυθμό.

Για να ξεκινήσει μια καύση χρειάζονται τρία πράγματα ταυτόχρονα: καύσιμο, οξυγόνο και θερμοκρασία ανάφλεξης. Αφαίρεσε ένα από τα τρία και η φωτιά σβήνει — και ακριβώς σε αυτό στηρίζεται κάθε μέθοδος πυρόσβεσης.

Ζύμωση: χημεία από μικροοργανισμούς

Η ζύμωση είναι αντίδραση που την κάνουν μικροοργανισμοί — μύκητες όπως η μαγιά, ή βακτήρια — συνήθως χωρίς οξυγόνο.

Η μαγιά μετατρέπει τα σάκχαρα σε αιθανόλη και διοξείδιο του άνθρακα: οι φυσαλίδες του αερίου φουσκώνουν το ψωμί, και η αιθανόλη είναι το οινόπνευμα του κρασιού. Βακτήρια μετατρέπουν το σάκχαρο του γάλακτος σε γαλακτικό οξύ, και έτσι το γάλα γίνεται γιαούρτι.

Κοντινό σε ζύμη ψωμιού που τεντώνεται: λεπτές ίνες σχηματίζουν δίχτυ γεμάτο τρύπες, και η επιφάνεια γύρω έχει μικρές φυσαλίδες.
Ζύμη που φούσκωσε. Οι τρύπες και οι φυσαλίδες είναι διοξείδιο του άνθρακα, που έβγαλε η μαγιά διασπώντας τα σάκχαρα. Το αέριο εγκλωβίζεται στη ζύμη και τη φουσκώνει.Φωτογραφία: General Views (Flickr) · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

Τι αλλάζει την ταχύτητα

ΠαράγονταςΕπίδραση
θερμοκρασίαπιο ζεστό, πιο γρήγορα
επιφάνεια επαφήςπιο ψιλοκομμένο, πιο γρήγορα
συγκέντρωσηπιο πυκνό, πιο γρήγορα
καταλύτηςεπιταχύνει χωρίς να καταναλώνεται

Το ψυγείο δεν σκοτώνει τα μικρόβια: απλώς επιβραδύνει τις αντιδράσεις που χαλούν το φαγητό. Και μια χούφτα πριονίδι καίγεται πολύ πιο γρήγορα από ένα ίσου βάρους κούτσουρο, γιατί εκτίθεται στο οξυγόνο πολύ περισσότερη επιφάνεια.

Μεγάλη σκουριασμένη άγκυρα με αλυσίδα, στημένη σε πέτρινο μόλο, με θάλασσα και βραχονησίδες πίσω της.
Σκουριασμένη άγκυρα σε λιμάνι της Σουηδίας. Το αλμυρό νερό και ο υγρός αέρας της θάλασσας κάνουν τη σκουριά πιο γρήγορη. Πρόσεξε την τραχιά, φουσκωμένη επιφάνεια: η σκουριά πιάνει μεγαλύτερο όγκο από τον σίδηρο που αντικατέστησε.Φωτογραφία: W.carter · CC0 · Wikimedia Commons

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Γιατί το κομμένο μήλο μαυρίζει και γιατί το λεμόνι το εμποδίζει;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Γιατί το φαγητό διατηρείται περισσότερο στο ψυγείο;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Γιατί ένα αναμμένο κερί σβήνει όταν το σκεπάσεις με ποτήρι;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Η σκουριά του σιδήρου είναι:

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 5

Είναι η σκουριά αργή οξείδωση ή καύση;

Τα κατάφερες;

  • Να αναγνωρίζεις καύση, οξείδωση και ζύμωση σε καθημερινά φαινόμενα.
  • Να ξεχωρίζεις εξώθερμες από ενδόθερμες αντιδράσεις.
  • Να εξηγείς πώς η θερμοκρασία και η επιφάνεια επαφής επηρεάζουν την ταχύτητα μιας αντίδρασης.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;