Ο περιοδικός πίνακας

Γιατί ο πίνακας είναι χάρτης συμπεριφοράς, όχι λίστα.

25 λεπτά

Θα μάθεις να

Να εξηγείς πώς είναι οργανωμένος ο περιοδικός πίνακας σε ομάδες και περιόδους.
Να συνδέεις τη θέση ενός στοιχείου με τα ηλεκτρόνια της εξωτερικής του στιβάδας.
Να προβλέπεις τη συμπεριφορά ενός στοιχείου από την ομάδα του.

Χάρτης, όχι κατάλογος

Ο περιοδικός πίνακας δεν είναι λίστα ταξινομημένη κατά μέγεθος. Είναι χάρτης συμπεριφοράς: στοιχεία που αντιδρούν με παρόμοιο τρόπο βρίσκονται στην ίδια στήλη.

Ο Μεντελέγιεφ, το 1869, τον οργάνωσε αφήνοντας μάλιστα κενά για στοιχεία που δεν είχαν ανακαλυφθεί — και προέβλεψε τις ιδιότητές τους. Όταν βρέθηκαν, ταίριαζαν.

Πώς διαβάζεται

Περίοδοι είναι οι οριζόντιες γραμμές. Ο αριθμός της περιόδου δείχνει πόσες στιβάδες ηλεκτρονίων έχει το άτομο.

Ομάδες είναι οι κατακόρυφες στήλες. Τα στοιχεία της ίδιας ομάδας έχουν τον ίδιο αριθμό ηλεκτρονίων στην εξωτερική στιβάδα — και γι' αυτό μοιάζουν χημικά.

Τα πρώτα είκοσι στοιχεία

Διάλεξε στοιχείο και δες τη θέση του. Πρόσεξε τα κενά: δεν είναι διακοσμητικά, κρατούν τις στήλες ευθυγραμμισμένες.

Υδρογόνο (H)Ατομικός αριθμός: 1 · Ομάδα: 1 · Περίοδος: 1Το απλούστερο άτομο: ένα πρωτόνιο και ένα ηλεκτρόνιο. Τοποθετείται πάνω αριστερά, αλλά δεν συμπεριφέρεται σαν αλκάλιο.

Οι τέσσερις ομάδες που αξίζει να ξέρεις

Ομάδα	Εξωτερικά ηλεκτρόνια	Συμπεριφορά
1, αλκάλια	$1$	δίνουν εύκολα το ηλεκτρόνιο, πολύ δραστικά
2, αλκαλικές γαίες	$2$	δραστικά μέταλλα, λιγότερο από τα αλκάλια
17, αλογόνα	$7$	παίρνουν εύκολα ένα ηλεκτρόνιο
18, ευγενή αέρια	$8$ , γεμάτη στιβάδα	δεν αντιδρούν σχεδόν με τίποτα

Η τελευταία γραμμή εξηγεί τις υπόλοιπες: όλα τα άλλα στοιχεία αντιδρούν προσπαθώντας να φτάσουν σε γεμάτη εξωτερική στιβάδα, δίνοντας ή παίρνοντας ηλεκτρόνια.

Ας το κάνουμε μαζί

Παράδειγμα 1

Το νάτριο και το κάλιο αντιδρούν και τα δύο βίαια με το νερό. Γιατί;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Γιατί το ήλιο και το νέον δεν αντιδρούν με τίποτα;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Στοιχείο έχει ατομικό αριθμό 17. Τι μπορείς να πεις για αυτό;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Ασκήσεις

Από την πιο απλή στην πιο δύσκολη. Κρυμμένη είναι μόνο η απάντηση — ο δρόμος ως εκεί είναι δική σου δουλειά.

Βασική

Τι κοινό έχουν τα στοιχεία της ίδιας ομάδας;

Τεστ

Δεν μετράει βαθμός — μετράει να δεις τι κατάλαβες. Προσπέρασε όποια θες και γύρνα πίσω όποτε θες.

Τι κοινό έχουν τα στοιχεία της ίδιας ομάδας;

Τον ίδιο αριθμό ηλεκτρονίων στην εξωτερική στιβάδαΤον ίδιο αριθμό πρωτονίωνΤην ίδια μάζαΤον ίδιο αριθμό στιβάδων

Τα κατάφερες;

Να εξηγείς πώς είναι οργανωμένος ο περιοδικός πίνακας σε ομάδες και περιόδους.
Να συνδέεις τη θέση ενός στοιχείου με τα ηλεκτρόνια της εξωτερικής του στιβάδας.
Να προβλέπεις τη συμπεριφορά ενός στοιχείου από την ομάδα του.

Κάνε το τεστ πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.