Το pH
Μια λογαριθμική κλίμακα — γι' αυτό το 4 δεν είναι «λίγο πιο όξινο» από το 5.
25 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Χημεία Γ΄ Γυμνασίου, 2 ενότητες
Θα μάθεις να
- Να διαβάζεις την κλίμακα pH και να κατατάσσεις ένα διάλυμα ως όξινο, ουδέτερο ή βασικό.
- Να εξηγείς γιατί κάθε μονάδα pH σημαίνει δεκαπλάσια διαφορά.
- Να συνδέεις τιμές pH με καθημερινές ουσίες.
Γιατί το 4 δεν είναι «λίγο πιο όξινο» από το 5
Οι δείκτες απαντούν σε ερώτηση ναι ή όχι: όξινο ή βασικό. Δεν λένε πόσο.
Το pH το λέει, με μία κλίμακα από το ως το :
| pH | Χαρακτηρισμός |
|---|---|
| κάτω από | όξινο |
| ακριβώς | ουδέτερο |
| πάνω από | βασικό |
Η παγίδα κρύβεται στο ότι η κλίμακα είναι λογαριθμική. Κάθε μονάδα δεν προσθέτει: πολλαπλασιάζει επί δέκα.
Ο λόγος είναι ο τρόπος που ορίζεται: το pH λέει σε ποια δεκαδική θέση πέφτει η συγκέντρωση των . Σε pH είναι (σε μονάδες που θα μάθεις στο Λύκειο), σε pH είναι . Ένα μηδενικό ακόμα σημαίνει δέκα φορές λιγότερα ιόντα υδρογόνου.
Πώς μετριέται
Πεχαμετρικό χαρτί: εμποτισμένο με μείγμα δεικτών. Δίνει χρώμα που συγκρίνεις με χρωματική κλίμακα. Γρήγορο, με ακρίβεια περίπου μίας μονάδας.
Πεχάμετρο: ηλεκτρονικό όργανο με ηλεκτρόδιο. Δίνει ακρίβεια δεκάτου ή και εκατοστού.
Και τα δύο μετρούν στην πράξη τη συγκέντρωση των στο διάλυμα.


Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Διάλυμα Α έχει pH 3 και διάλυμα Β έχει pH 6. Πόσο πιο όξινο είναι το Α;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Η διαφορά είναι μονάδες.
Κάθε μονάδα σημαίνει δεκαπλάσια οξύτητα:
Το Α είναι χίλιες φορές πιο όξινο από το Β.
Το συχνό λάθος είναι η απάντηση «διπλάσιο» ή «τρεις φορές». Η λογαριθμική κλίμακα δεν διαβάζεται σαν συνηθισμένος αριθμός.
Παράδειγμα 2
Μετράς το pH της βροχής και βρίσκεις 4,5. Τι σημαίνει;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Η τιμή είναι κάτω από , άρα η βροχή είναι όξινη.
Η κανονική βροχή έχει pH γύρω στο , γιατί διαλύει διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα.
Η διαφορά είναι μονάδες, και : το είναι περίπου δεκατρείς φορές πιο όξινο από το .
Η αιτία είναι συνήθως οξείδια του θείου και του αζώτου από καύσεις, που σχηματίζουν θειικό και νιτρικό οξύ.
Οι συνέπειες: διάβρωση μαρμάρων, οξίνιση λιμνών, βλάβη στα δάση.
Παράδειγμα 3
Προσθέτεις βάση σε όξινο διάλυμα με pH 3. Προς τα πού κινείται η τιμή;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Η βάση εξουδετερώνει μέρος των .
Λιγότερα σημαίνει λιγότερο όξινο διάλυμα.
Άρα το pH ανεβαίνει: από προς το , το και πάνω.
Αν προσθέσεις ακριβώς όση βάση χρειάζεται, φτάνεις στο . Αν το παρακάνεις, το διάλυμα γίνεται βασικό και το pH περνά πάνω από το .
Αυτή η διαδικασία είναι η ογκομέτρηση, και ο δείκτης δείχνει ακριβώς πότε πρέπει να σταματήσεις.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Το σάλιο έχει pH . Είναι όξινο, ουδέτερο ή βασικό;
Τα κατάφερες;
- Να διαβάζεις την κλίμακα pH και να κατατάσσεις ένα διάλυμα ως όξινο, ουδέτερο ή βασικό.
- Να εξηγείς γιατί κάθε μονάδα pH σημαίνει δεκαπλάσια διαφορά.
- Να συνδέεις τιμές pH με καθημερινές ουσίες.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.