Μετάβαση στο περιεχόμενο

Το pH

Μια λογαριθμική κλίμακα — γι' αυτό το 4 δεν είναι «λίγο πιο όξινο» από το 5.

25 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Χημεία Γ΄ Γυμνασίου, 2 ενότητες

Θα μάθεις να

  1. Να διαβάζεις την κλίμακα pH και να κατατάσσεις ένα διάλυμα ως όξινο, ουδέτερο ή βασικό.
  2. Να εξηγείς γιατί κάθε μονάδα pH σημαίνει δεκαπλάσια διαφορά.
  3. Να συνδέεις τιμές pH με καθημερινές ουσίες.

Γιατί το 4 δεν είναι «λίγο πιο όξινο» από το 5

Οι δείκτες απαντούν σε ερώτηση ναι ή όχι: όξινο ή βασικό. Δεν λένε πόσο.

Το pH το λέει, με μία κλίμακα από το 00 ως το 1414:

pHΧαρακτηρισμός
κάτω από 77όξινο
ακριβώς 77ουδέτερο
πάνω από 77βασικό

Η παγίδα κρύβεται στο ότι η κλίμακα είναι λογαριθμική. Κάθε μονάδα δεν προσθέτει: πολλαπλασιάζει επί δέκα.

Ο λόγος είναι ο τρόπος που ορίζεται: το pH λέει σε ποια δεκαδική θέση πέφτει η συγκέντρωση των H+\text{H}^+. Σε pH 33 είναι 0,0010{,}001 (σε μονάδες που θα μάθεις στο Λύκειο), σε pH 44 είναι 0,00010{,}0001. Ένα μηδενικό ακόμα σημαίνει δέκα φορές λιγότερα ιόντα υδρογόνου.

Η κλίμακα pH

Σύρε την πρώτη τιμή και δες πόσες φορές πιο όξινο ή πιο βασικό είναι από το καθαρό νερό: η διαφορά μεγαλώνει πολύ γρήγορα. Η δεύτερη τιμή, με τη διακεκομμένη γραμμή, συγκρίνει δύο διαλύματα μεταξύ τους. Ξεκινούν από μια όξινη βροχή (4,5) και την κανονική βροχή (5,6). Οι τιμές αλλάζουν ανά 0,1.

pH 4,5 · όξινοΦορές πιο όξινο από το καθαρό νερό: 316

pH 5,6 · όξινοΕδώ βρίσκονται: κανονική βροχήΤο πιο όξινο έχει τόσες φορές περισσότερα ιόντα υδρογόνου: 101,1 ≈ 12,6

Πώς μετριέται

Πεχαμετρικό χαρτί: εμποτισμένο με μείγμα δεικτών. Δίνει χρώμα που συγκρίνεις με χρωματική κλίμακα. Γρήγορο, με ακρίβεια περίπου μίας μονάδας.

Πεχάμετρο: ηλεκτρονικό όργανο με ηλεκτρόδιο. Δίνει ακρίβεια δεκάτου ή και εκατοστού.

Και τα δύο μετρούν στην πράξη τη συγκέντρωση των H+\text{H}^+ στο διάλυμα.

Ένα κουτάκι με χρωματική κλίμακα από το κόκκινο (0) ως το σκούρο μπλε (12), και μπροστά του κομματάκια χαρτιού βρεγμένα σε διάφορα διαλύματα: κόκκινα, πορτοκαλί, κίτρινο, πράσινο, μπλε.
Πεχαμετρικό χαρτί. Βρέχεις ένα κομματάκι με το διάλυμα και συγκρίνεις το χρώμα του με την κλίμακα στο κουτί. Τα κόκκινα και πορτοκαλί κομμάτια βράχηκαν σε όξινα διαλύματα, τα σκούρα μπλε σε βασικά.Φωτογραφία: AgrisR · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Κόκκινο ψηφιακό όργανο σε σχήμα χοντρού στυλό, βυθισμένο σε ποτήρι με νερό· η οθόνη δείχνει 8.3 και από κάτω 20.8 °C.
Πεχάμετρο τσέπης μέσα σε ποτήρι με νερό. Η οθόνη δείχνει pH 8,3, ελαφρώς βασικό, με ακρίβεια δεκάτου. Δείχνει και τη θερμοκρασία, 20,8 °C, γιατί το pH εξαρτάται από αυτήν.Φωτογραφία: AgrisR · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Διάλυμα Α έχει pH 3 και διάλυμα Β έχει pH 6. Πόσο πιο όξινο είναι το Α;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Μετράς το pH της βροχής και βρίσκεις 4,5. Τι σημαίνει;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Προσθέτεις βάση σε όξινο διάλυμα με pH 3. Προς τα πού κινείται η τιμή;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Διάλυμα έχει pH 99. Τι είναι;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 5

Το σάλιο έχει pH 66. Είναι όξινο, ουδέτερο ή βασικό;

Τα κατάφερες;

  • Να διαβάζεις την κλίμακα pH και να κατατάσσεις ένα διάλυμα ως όξινο, ουδέτερο ή βασικό.
  • Να εξηγείς γιατί κάθε μονάδα pH σημαίνει δεκαπλάσια διαφορά.
  • Να συνδέεις τιμές pH με καθημερινές ουσίες.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;