Μετάβαση στο περιεχόμενο

Βάσεις

Η άλλη πλευρά, και γιατί οι δύο πάνε πάντα μαζί.

25 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Χημεία Γ΄ Γυμνασίου, 1 ενότητα

Θα μάθεις να

  1. Να αναγνωρίζεις μια βάση από τις ιδιότητές της και με δείκτες.
  2. Να εξηγείς τι ελευθερώνουν οι βάσεις στο νερό.
  3. Να διαλέγεις ποια βάση ταιριάζει σε ποια καθημερινή χρήση.

Η άλλη πλευρά

Αν τα οξέα ελευθερώνουν H+\text{H}^+, οι βάσεις κάνουν το συμπληρωματικό: ελευθερώνουν ανιόντα υδροξειδίου.

NaOH→Na++OH−\text{NaOH} \rightarrow \text{Na}^+ + \text{OH}^-

Και οι ιδιότητές τους είναι, σχεδόν σημείο προς σημείο, το αντίθετο των όξινων:

  • Έχουν πικρή γεύση και σαπουνώδη αφή.
  • Αλλάζουν τους δείκτες, προς την αντίθετη κατεύθυνση από τα οξέα.
  • Τα υδατικά διαλύματά τους άγουν το ρεύμα.
  • Εξουδετερώνουν τα οξέα.

Οι δείκτες, από την άλλη μεριά

Βάσεις στον πάγκο

Ίδιοι δείκτες, άλλες ουσίες. Η φαινολοφθαλεΐνη είναι εδώ που δείχνει την αξία της: μόνο οι βάσεις τη χρωματίζουν.

Διάλεξε ουσία

Διάλεξε δείκτη

Χρώμα δείκτηάχρωμηΟυδέτερο διάλυμα
Ουδέτερο. Χρήσιμο ως σημείο αναφοράς για κάθε δείκτη.
Γυάλινο ποτήρι ζέσεως με διαβαθμίσεις, γεμάτο με έντονα ροζ, διαυγές υγρό.
Φαινολοφθαλεΐνη σε βασικό διάλυμα με pH 9. Το ροζ χρώμα εμφανίζεται μόνο όταν το διάλυμα είναι βασικό· σε όξινο ή ουδέτερο η ίδια ουσία μένει άχρωμη.Φωτογραφία: Ben Mills · κοινό κτήμα · Wikimedia Commons

Βάσεις γύρω σου

ΒάσηΠού βρίσκεται
υδροξείδιο του νατρίουκαθαριστικά αποφράξεως
αμμωνίαυγρά καθαρισμού τζαμιών
υδροξείδιο του ασβεστίουασβέστης στα οικοδομικά
όξινο ανθρακικό νάτριομαγειρική σόδα
υδροξείδιο του μαγνησίουαντιόξινα φάρμακα

Οι δύο πρώτες είναι καυστικές. Οι δύο τελευταίες τρώγονται. Η μαγειρική σόδα, για την ακρίβεια, είναι άλας και όχι υδροξείδιο, αλλά στο νερό δίνει ασθενώς βασικό διάλυμα. Όπως και στα οξέα, το όνομα της κατηγορίας δεν προδικάζει την επικινδυνότητα.

Αυλή μοναστηριού με πέτρινες καμάρες και κάτασπρους τοίχους· ένας άνθρωπος πάνω σε σκάλα ασπρίζει τον τοίχο, και στο έδαφος υπάρχουν κουβάς και ένα μακρύ κοντάρι με ρολό.
Ασβέστωμα στην αυλή της Μονής του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου στην Πάτμο. Ο ασβέστης που απλώνεται στους τοίχους είναι υδροξείδιο του ασβεστίου ανακατεμένο με νερό: μια βάση από τον πίνακα, που την έχεις δει σε κάθε άσπρο σπίτι των νησιών.Φωτογραφία: simonjenkins (Flickr) · CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Έχεις άχρωμο διάλυμα. Με φαινολοφθαλεΐνη γίνεται ροζ. Τι είναι;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Γιατί το σαπούνι είναι αποτελεσματικό στα λίπη;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Γιατί ένα αντιόξινο χάπι ανακουφίζει από την καούρα;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Τι ελευθερώνουν οι βάσεις όταν διαλύονται στο νερό;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 5

Τι χρώμα γίνεται η φαινολοφθαλεΐνη σε βασικό διάλυμα;

Τα κατάφερες;

  • Να αναγνωρίζεις μια βάση από τις ιδιότητές της και με δείκτες.
  • Να εξηγείς τι ελευθερώνουν οι βάσεις στο νερό.
  • Να διαλέγεις ποια βάση ταιριάζει σε ποια καθημερινή χρήση.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;