Μετάβαση στο περιεχόμενο

Οργανικές ενώσεις — υδρογονάνθρακες

Ο άνθρακας δένεται με τέσσερα, και από εκεί ξεκινούν όλα.

25 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Χημεία Γ΄ Γυμνασίου, 1 ενότητα

Θα μάθεις να

  1. Να εξηγείς γιατί ο άνθρακας σχηματίζει τόσο πολλές ενώσεις.
  2. Να γράφεις τον τύπο ενός αλκανίου από τον αριθμό των ανθράκων.
  3. Να συνδέεις το μήκος της αλυσίδας με τη φυσική κατάσταση της ένωσης.

Ένα στοιχείο, εκατομμύρια ενώσεις

Τα γνωστά χημικά στοιχεία είναι 118118. Οι γνωστές ενώσεις του άνθρακα, μόνες τους, ξεπερνούν τα δέκα εκατομμύρια.

Ο λόγος βρίσκεται στη θέση του στον περιοδικό πίνακα: ο άνθρακας έχει τέσσερα ηλεκτρόνια στην εξωτερική στιβάδα, οπότε σχηματίζει τέσσερις δεσμούς — και, κρίσιμα, δένεται και με τον εαυτό του.

Άτομο άνθρακα με 6 πρωτόνια και 6 νετρόνια στον πυρήνα, και 6 ηλεκτρόνια: 2 στη στιβάδα K και 4 στην εξωτερική στιβάδα L.KL6p⁺6n126CK(2) L(4)

Έτσι φτιάχνονται αλυσίδες, διακλαδώσεις και δακτύλιοι οποιουδήποτε μήκους.

Υδρογονάνθρακες

Υδρογονάνθρακες είναι οι ενώσεις που περιέχουν μόνο άνθρακα και υδρογόνο.

Οι απλούστεροι είναι τα αλκάνια: αλυσίδες με απλούς δεσμούς, όπου κάθε άνθρακας κρατά όσα υδρογόνα χωράει.

Χτίσε την αλυσίδα

Πρόσθεσε άνθρακες έναν έναν. Ο τύπος ακολουθεί κανόνα που μπορείς να προβλέψεις πριν τελειώσει το σχήμα.

CH4

Μεθάνιο

Κατάσταση σε θερμοκρασία δωματίου: αέριο

Κανόνας: 2 × 1 + 2 = 4

Το κύριο συστατικό του φυσικού αερίου. Παράγεται και όταν οργανικές ύλες σαπίζουν χωρίς οξυγόνο, και είναι το κύριο συστατικό του βιοαερίου.

Ο γενικός τύπος των αλκανίων:

CνH2ν+2\text{C}_{\nu}\text{H}_{2\nu+2}

Το 2ν+22\nu + 2 δεν είναι αυθαίρετο: κάθε άνθρακας της αλυσίδας κρατά δύο υδρογόνα, και οι δύο άκρες από ένα επιπλέον.

Πέρα από τα αλκάνια

Όταν δύο άνθρακες μοιράζονται διπλό δεσμό, η ένωση λέγεται αλκένιο. Με τριπλό, αλκίνιο.

Το αιθένιο χρησιμοποιείται στην παραγωγή πλαστικών. Το αιθίνιο, γνωστό ως ασετιλίνη, καίγεται σε πολύ υψηλή θερμοκρασία και χρησιμοποιείται σε συγκολλήσεις.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Γράψε τον μοριακό τύπο του προπανίου, που έχει τρεις άνθρακες.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Γιατί το μεθάνιο είναι αέριο ενώ η παραφίνη είναι στερεή;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Πόσα υδρογόνα έχει το δεκάνιο, με δέκα άνθρακες;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Γιατί ο άνθρακας σχηματίζει τόσο μεγάλο πλήθος ενώσεων;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 5

Ποιος είναι ο μοριακός τύπος του αιθανίου, που έχει δύο άνθρακες;

Τα κατάφερες;

  • Να εξηγείς γιατί ο άνθρακας σχηματίζει τόσο πολλές ενώσεις.
  • Να γράφεις τον τύπο ενός αλκανίου από τον αριθμό των ανθράκων.
  • Να συνδέεις το μήκος της αλυσίδας με τη φυσική κατάσταση της ένωσης.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Παιχνίδια

Παίξε εδώ, μέσα στην ενότητα, ή πάτα την κάρτα για να ανοίξει σε δική του σελίδα.

Βρήκες κάποιο λάθος;