Οργανικές ενώσεις — υδρογονάνθρακες
Ο άνθρακας δένεται με τέσσερα, και από εκεί ξεκινούν όλα.
25 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να εξηγείς γιατί ο άνθρακας σχηματίζει τόσο πολλές ενώσεις.
- Να γράφεις τον τύπο ενός αλκανίου από τον αριθμό των ανθράκων.
- Να συνδέεις το μήκος της αλυσίδας με τη φυσική κατάσταση της ένωσης.
Ένα στοιχείο, εκατομμύρια ενώσεις
Τα γνωστά χημικά στοιχεία είναι περίπου εκατόν είκοσι. Οι γνωστές ενώσεις του άνθρακα, μόνες τους, ξεπερνούν τα δέκα εκατομμύρια.
Ο λόγος βρίσκεται στη θέση του στον περιοδικό πίνακα: ο άνθρακας έχει τέσσερα ηλεκτρόνια στην εξωτερική στιβάδα, οπότε σχηματίζει τέσσερις δεσμούς — και, κρίσιμα, δένεται και με τον εαυτό του.
Έτσι φτιάχνονται αλυσίδες, διακλαδώσεις και δακτύλιοι οποιουδήποτε μήκους.
Υδρογονάνθρακες
Υδρογονάνθρακες είναι οι ενώσεις που περιέχουν μόνο άνθρακα και υδρογόνο.
Οι απλούστεροι είναι τα αλκάνια: αλυσίδες με απλούς δεσμούς, όπου κάθε άνθρακας κρατά όσα υδρογόνα χωράει.
Ο γενικός τύπος των αλκανίων:
Το δεν είναι αυθαίρετο: κάθε άνθρακας της αλυσίδας κρατά δύο υδρογόνα, και οι δύο άκρες από ένα επιπλέον.
Πέρα από τα αλκάνια
Όταν δύο άνθρακες μοιράζονται διπλό δεσμό, η ένωση λέγεται αλκένιο. Με τριπλό, αλκίνιο.
Το αιθένιο χρησιμοποιείται στην παραγωγή πλαστικών. Το αιθίνιο, γνωστό ως ασετιλίνη, καίγεται σε πολύ υψηλή θερμοκρασία και χρησιμοποιείται σε συγκολλήσεις.
Ας το κάνουμε μαζί
Παράδειγμα 1
Γράψε τον μοριακό τύπο του προπανίου, που έχει τρεις άνθρακες.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράδειγμα 2
Γιατί το μεθάνιο είναι αέριο ενώ η παραφίνη είναι στερεή;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράδειγμα 3
Πόσα υδρογόνα έχει το δεκάνιο, με δέκα άνθρακες;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ασκήσεις
Από την πιο απλή στην πιο δύσκολη. Κρυμμένη είναι μόνο η απάντηση — ο δρόμος ως εκεί είναι δική σου δουλειά.
Ποιος είναι ο τύπος του αλκανίου με άτομα άνθρακα;
Τεστ
Δεν μετράει βαθμός — μετράει να δεις τι κατάλαβες. Προσπέρασε όποια θες και γύρνα πίσω όποτε θες.
Ερώτηση 1 από 8
Τα κατάφερες;
- Να εξηγείς γιατί ο άνθρακας σχηματίζει τόσο πολλές ενώσεις.
- Να γράφεις τον τύπο ενός αλκανίου από τον αριθμό των ανθράκων.
- Να συνδέεις το μήκος της αλυσίδας με τη φυσική κατάσταση της ένωσης.
Κάνε το τεστ πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.