Η πάροδος και ο Χορός

Ο Χορός μπαίνει

Ο Τεύκρος έφυγε και η Ελένη έμεινε μόνη με τα νέα: η μητέρα της νεκρή, ο άντρας της χαμένος στη θάλασσα, η Τροία κατεστραμμένη για εκείνη. Αρχίζει να θρηνεί τραγουδώντας. Καλεί τις Σειρήνες, τα φτερωτά κορίτσια, να συνοδεύσουν το κλάμα της με αυλό και λύρα (στ. 167-172).

Σε αυτό το τραγούδι μπαίνει στην ορχήστρα ο Χορός. Είναι γυναίκες από την Ελλάδα, αιχμάλωτες, που δουλεύουν ως σκλάβες στο παλάτι. Η πρώτη τους φράση μάς λέει τι έκαναν όταν άκουσαν τη φωνή της:

«Στο γαλάζιο νερό έτυχε να απλώνω πάνω στα πράσινα χόρτα κόκκινα πέπλα, να ζεσταθούν στις χρυσές αχτίδες του ήλιου.» (στ. 179-183, μετάφραση δική μας)

Ένας καθημερινός, σχεδόν οικιακός τόνος: γυναίκες που άπλωναν μπουγάδα κοντά στο ποτάμι άκουσαν μια φωνή να κλαίει και έτρεξαν.

Τρία κομμάτια

Η πάροδος της Ελένης δεν είναι ένα μόνο τραγούδι του Χορού. Έχει τρία μέρη:

Στο σχολικό βιβλίο η πάροδος είναι οι στ. 192-436 της μετάφρασης.

Η ομορφιά που έγινε κατάρα

Στο διαλογικό μέρος η Ελένη μετρά τις συμφορές της. Η πιο πικρή δεν είναι κάτι που έκανε, αλλά κάτι που λένε γι' αυτήν:

«Πρώτα πρώτα, χωρίς να είμαι άδικη, έχω κακό όνομα. Κι αυτό είναι χειρότερο από την αλήθεια: να φορτώνεσαι κακά που δεν έχεις.» (στ. 270-272, μετάφραση δική μας)

Και μια ευχή που ξαφνιάζει:

«Μακάρι, σαν άγαλμα που το σβήνεις, να έπαιρνα ξανά άσχημη μορφή αντί για την όμορφη.» (στ. 262-263, μετάφραση δική μας)

εἴθʼ ἐξαλειφθεῖσʼ ὡς ἄγαλμʼ αὖθις πάλιν / αἴσχιον εἶδος ἔλαβον ἀντὶ τοῦ καλοῦ.

Τα αρχαία αγάλματα ήταν ζωγραφισμένα· η Ελένη θέλει να σβηστεί η μπογιά της ομορφιάς της. Στο τέλος του λόγου της το λέει καθαρά: τις άλλες γυναίκες η ομορφιά τις κάνει ευτυχισμένες, εκείνη την κατέστρεψε (στ. 304-305). Και σκέφτεται τον θάνατο.

Τι κάνει ο Χορός

Ο Χορός δεν μένει θεατής. Στο διαλογικό μέρος κάνει τρία πράγματα:

1. Παρηγορεί και συμβουλεύει υπομονή. «Ξέρω πως πονάς· όμως συμφέρει να σηκώνεις όσο πιο ελαφρά μπορείς όσα είναι αναπόφευκτα στη ζωή» (στ. 253-254).
2. Αμφισβητεί τη φήμη. Όταν η Ελένη πιστεύει ότι ο Μενέλαος πέθανε, ο Χορός της λέει: «Μην πιστέψεις ότι ο ξένος είπε όλα αληθινά» (στ. 306-307) και «Πολλά λόγια ειπώνονται και με ψέματα» (στ. 309).
3. Προτείνει λύση. Να ρωτήσει τη Θεονόη, που τα ξέρει όλα, αν ζει ο Μενέλαος· και θα πάνε μαζί της, γιατί «μια γυναίκα πρέπει να στέκεται δίπλα σε μια γυναίκα» (στ. 317-329).

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Ποιος μιλά;

Κάθε φράση είναι από την πάροδο, σε δική μας μετάφραση. Ποια λέει η Ελένη και ποια ο Χορός; Σκέψου: ποιος θρηνεί για τη δική του ζωή και ποιος παρηγορεί;

Ποιος το λέει;

«Έχω κακό όνομα χωρίς να είμαι άδικη»

Η ΕλένηΟ Χορός

0 / 8