Πώς οργανώνεται μια επιχείρηση
Τμήματα, οργανόγραμμα και ρόλοι: σχεδίαση, παραγωγή, πωλήσεις, λογιστήριο.
35 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να ονομάζεις τα βασικά τμήματα μιας βιομηχανικής επιχείρησης και τι κάνει το καθένα.
- Να διαβάζεις ένα οργανόγραμμα: ποιος αναφέρεται σε ποιον.
- Να ακολουθείς μια παραγγελία από τμήμα σε τμήμα, ως την παράδοση.
- Να μοιράζεις ρόλους σε μια ομάδα ώστε κάθε δουλειά να έχει υπεύθυνο.
Ποιος αποφασίζει, ποιος αγοράζει, ποιος φτιάχνει;
Η εικονική επιχείρηση της τάξης (εκείνη που φτιάχνει ξύλινες μολυβοθήκες) πήρε την πρώτη της παραγγελία: 40 μολυβοθήκες με το σήμα του αθλητικού συλλόγου της πόλης, σε τρεις εβδομάδες. Αμέσως προκύπτουν ερωτήσεις. Ποιος θα σχεδιάσει το σήμα; Ποιος θα αγοράσει ξύλο, και με ποια χρήματα; Ποιος θα πει στον σύλλογο την τιμή; Αν όλοι κάνουν τα πάντα, κάποια από αυτά δεν θα τα κάνει κανείς.
Γι' αυτό κάθε επιχείρηση, από ένα συνεργείο ως μια πολυεθνική, χωρίζει τη δουλειά σε τμήματα, με έναν υπεύθυνο για το καθένα.
Τα τμήματα μιας βιομηχανικής επιχείρησης
| Τμήμα | Τι κάνει | Στην εικονική μας επιχείρηση |
|---|---|---|
| Διοίκηση | βάζει στόχους, αποφασίζει, συντονίζει τα τμήματα | ο γενικός διευθυντής και οι υπεύθυνοι των τμημάτων |
| Σχεδίαση (έρευνα και ανάπτυξη) | σχεδιάζει το προϊόν, φτιάχνει σχέδια και πρωτότυπα | σχεδιάζει τη μολυβοθήκη και το σήμα, γράφει τη λίστα υλικών |
| Προμήθειες | αγοράζει πρώτες ύλες και εργαλεία, κρατά την αποθήκη | αγοράζει σανίδες, βερνίκι, γυαλόχαρτο |
| Παραγωγή | φτιάχνει το προϊόν | στήνει τη γραμμή: κοπή, τρύπημα, λείανση, βάψιμο |
| Ποιοτικός έλεγχος | ελέγχει ότι το προϊόν είναι όπως πρέπει | μετρά τις τρύπες, κοιτά το βάψιμο |
| Πωλήσεις και προώθηση | βρίσκει πελάτες, δίνει τιμές, παίρνει παραγγελίες | μιλά με τον σύλλογο, φτιάχνει την αφίσα για το παζάρι |
| Οικονομικό (λογιστήριο) | κρατά τα χρήματα: έσοδα, έξοδα, τιμολόγια | υπολογίζει το κόστος κάθε μολυβοθήκης |
Οι μεγάλες επιχειρήσεις έχουν και τμήμα προσωπικού (ποιος προσλαμβάνεται, πώς εκπαιδεύεται), τμήμα αποθήκης και αποστολών, και συχνά τμήμα εξυπηρέτησης πελατών.
Το οργανόγραμμα
Το οργανόγραμμα είναι ένα σχήμα που δείχνει τα τμήματα και ποιος αναφέρεται σε ποιον. Στην κορυφή είναι η διοίκηση· από κάτω οι υπεύθυνοι των τμημάτων· κάτω από τον καθένα οι εργαζόμενοι του τμήματός του. Το οργανόγραμμα της εικονικής μας επιχείρησης μοιάζει έτσι:
- Γενικός διευθυντής
- Υπεύθυνος σχεδίασης → 3 σχεδιαστές
- Υπεύθυνος προμηθειών → 2 αγοραστές και αποθηκάριος
- Υπεύθυνος παραγωγής → 10 εργαζόμενοι στη γραμμή
- Υπεύθυνος ποιοτικού ελέγχου → 1 ελεγκτής
- Υπεύθυνος πωλήσεων → 2 πωλητές
- Υπεύθυνος λογιστηρίου → 1 λογιστής
Το οργανόγραμμα απαντά σε ερωτήσεις όπως «σε ποιον λέω ότι χάλασε το τρυπάνι;» (στον υπεύθυνο παραγωγής) ή «ποιος αποφασίζει αν θα πάρουμε μια παραγγελία που δεν προλαβαίνουμε;» (η διοίκηση, αφού ακούσει παραγωγή και πωλήσεις).
Τα τμήματα μιλούν μεταξύ τους
Κανένα τμήμα δεν δουλεύει μόνο του. Μια παραγγελία περνά από σχεδόν όλα, με μια σειρά που δεν αλλάζει εύκολα: δεν αγοράζεις ξύλο πριν ξέρεις πόσο χρειάζεσαι, και δεν δίνεις τιμή πριν ξέρεις πόσο κοστίζει.
Και οι μικρές επιχειρήσεις;
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2024, πάνω από 9 στις 10 επιχειρήσεις (94%) απασχολούσαν λιγότερα από 10 άτομα (Eurostat). Η Ελλάδα έχει από τα υψηλότερα ποσοστά πολύ μικρών επιχειρήσεων στην Ένωση. Σε ένα τέτοιο εργαστήριο δεν υπάρχει τμήμα για κάθε δουλειά: ο ίδιος άνθρωπος παίρνει την παραγγελία το πρωί, κόβει το ξύλο το μεσημέρι και γράφει τα τιμολόγια το βράδυ.
Οι λειτουργίες όμως είναι οι ίδιες. Κάποιος πρέπει να σχεδιάσει, να αγοράσει, να φτιάξει, να ελέγξει, να πουλήσει και να μετρήσει τα χρήματα. Η διαφορά είναι μόνο πόσα «καπέλα» φοράει ο καθένας.
Ας το κάνουμε μαζί
Παράδειγμα 1
Το τμήμα έχει 24 μαθητές. Η γραμμή παραγωγής χρειάζεται 6 σταθμούς με 2 μαθητές ο καθένας. Πώς μοιράζονται οι υπόλοιποι στα άλλα τμήματα της εικονικής επιχείρησης, ώστε κάθε τμήμα να έχει τουλάχιστον έναν υπεύθυνο;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράδειγμα 2
Οι μολυβοθήκες παραδόθηκαν τέσσερις μέρες αργότερα. Η παραγωγή λέει ότι περίμενε το βερνίκι. Οι προμήθειες λένε ότι κανείς δεν τους είπε ότι το σήμα θα έχει δύο χρώματα. Πού έγινε το λάθος;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ασκήσεις
Πρώτα ερωτήσεις με επιλογές: διαλέγεις, πατάς «Έλεγξε» και μαθαίνεις αμέσως αν το βρήκες και γιατί. Στο τέλος, λίγες ασκήσεις χωρίς επιλογές — εκεί κρύβεται μόνο η απάντηση.
Τα κατάφερες;
- Να ονομάζεις τα βασικά τμήματα μιας βιομηχανικής επιχείρησης και τι κάνει το καθένα.
- Να διαβάζεις ένα οργανόγραμμα: ποιος αναφέρεται σε ποιον.
- Να ακολουθείς μια παραγγελία από τμήμα σε τμήμα, ως την παράδοση.
- Να μοιράζεις ρόλους σε μια ομάδα ώστε κάθε δουλειά να έχει υπεύθυνο.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.