Οι νόμοι του Νεύτωνα
Τρεις προτάσεις που εξηγούν κάθε κίνηση γύρω σου.
30 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να εξηγείς με τον νόμο της αδράνειας καθημερινά φαινόμενα, όπως η ζώνη ασφαλείας.
- Να υπολογίζεις επιτάχυνση από τη συνισταμένη και τη μάζα.
- Να ξεχωρίζεις το ζεύγος δράσης–αντίδρασης από δυνάμεις που αλληλοαναιρούνται.
Τρεις προτάσεις για όλη την κίνηση
Ο Νεύτωνας δεν ανακάλυψε καινούριες δυνάμεις. Διατύπωσε τρεις κανόνες που εξηγούν κάθε κίνηση: από την μπάλα που κλωτσάς μέχρι τους πλανήτες.
Πρώτος νόμος: η αδράνεια
Κάθε σώμα διατηρεί την κατάστασή του — ακίνητο ή σε ευθύγραμμη ομαλή κίνηση — εφόσον δεν ασκείται πάνω του συνισταμένη δύναμη.
Αυτό είναι πιο παράξενο από όσο φαίνεται. Η καθημερινή εμπειρία λέει ότι τα πράγματα σταματούν από μόνα τους. Δεν σταματούν: τα σταματά η τριβή. Σε πάγο ή στο διάστημα, το ίδιο σπρώξιμο κρατάει πολύ περισσότερο.
Το λεωφορείο φρενάρει και οι επιβάτες πέφτουν μπροστά. Δεν τους σπρώχνει κάτι — συνεχίζουν την κίνηση που είχαν, ενώ το λεωφορείο επιβραδύνει κάτω από αυτούς.
Δεύτερος νόμος: πόσο αλλάζει
Η επιτάχυνση δείχνει πόσο γρήγορα αλλάζει η ταχύτητα, και μετριέται σε m/s².
Ο νόμος λέει δύο πράγματα ταυτόχρονα:
- Με την ίδια μάζα, διπλάσια δύναμη δίνει διπλάσια επιτάχυνση.
- Με την ίδια δύναμη, διπλάσια μάζα δίνει μισή επιτάχυνση.
Τρίτος νόμος: δράση και αντίδραση
Όταν ένα σώμα Α ασκεί δύναμη σε ένα σώμα Β, τότε ταυτόχρονα το Β ασκεί στο Α δύναμη ίση σε μέτρο και αντίθετη σε κατεύθυνση.
Κολυμπάς σπρώχνοντας το νερό προς τα πίσω· το νερό σε σπρώχνει μπροστά. Ο πύραυλος πετάει χωρίς να ακουμπά τίποτα, σπρώχνοντας καυσαέρια προς τα κάτω.
Ας το κάνουμε μαζί
Παράδειγμα 1
Σε κιβώτιο μάζας 20 kg ασκείται συνισταμένη 50 N. Πόση είναι η επιτάχυνσή του;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράδειγμα 2
Γιατί πρέπει να φοράς ζώνη ακόμα και σε μικρή ταχύτητα;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράδειγμα 3
Ένα άλογο τραβάει ένα κάρο. Το κάρο τραβάει το άλογο με ίση δύναμη. Πώς προχωράνε;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ασκήσεις
Από την πιο απλή στην πιο δύσκολη. Κρυμμένη είναι μόνο η απάντηση — ο δρόμος ως εκεί είναι δική σου δουλειά.
Σε σώμα μάζας kg ασκείται συνισταμένη N. Πόση είναι η επιτάχυνση;
Τεστ
Δεν μετράει βαθμός — μετράει να δεις τι κατάλαβες. Προσπέρασε όποια θες και γύρνα πίσω όποτε θες.
Ερώτηση 1 από 8
Τα κατάφερες;
- Να εξηγείς με τον νόμο της αδράνειας καθημερινά φαινόμενα, όπως η ζώνη ασφαλείας.
- Να υπολογίζεις επιτάχυνση από τη συνισταμένη και τη μάζα.
- Να ξεχωρίζεις το ζεύγος δράσης–αντίδρασης από δυνάμεις που αλληλοαναιρούνται.
Κάνε το τεστ πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.