Μετάβαση στο περιεχόμενο

Οι νόμοι του Νεύτωνα

Τρεις προτάσεις που εξηγούν κάθε κίνηση γύρω σου.

30 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Φυσική Β΄ Γυμνασίου, §3.6, 3.7

Θα μάθεις να

  1. Να εξηγείς με τον νόμο της αδράνειας καθημερινά φαινόμενα, όπως η ζώνη ασφαλείας.
  2. Να υπολογίζεις επιτάχυνση από τη συνισταμένη και τη μάζα.
  3. Να ξεχωρίζεις το ζεύγος δράσης–αντίδρασης από δυνάμεις που αλληλοαναιρούνται.

Τρεις προτάσεις για όλη την κίνηση

Ο Νεύτωνας διατύπωσε τρεις κανόνες που εξηγούν όλες τις κινήσεις που βλέπεις γύρω σου: από την μπάλα που κλωτσάς μέχρι τους πλανήτες γύρω από τον Ήλιο.

Πορτρέτο σε λάδι: άντρας με μακριά, σπαστά γκρίζα μαλλιά και καφέ ρόμπα, που κοιτάζει προς τα πλάγια.
Ο Ισαάκ Νεύτωνας σε πορτρέτο του Γκόντφρεϊ Νέλερ, το 1689. Δύο χρόνια νωρίτερα είχε δημοσιεύσει τους τρεις νόμους της κίνησης στο βιβλίο του «Μαθηματικές Αρχές της Φυσικής Φιλοσοφίας».Φωτογραφία: Godfrey Kneller · κοινό κτήμα · Wikimedia Commons

Πρώτος νόμος: η αδράνεια

Κάθε σώμα διατηρεί την κατάστασή του — ακίνητο ή σε ευθύγραμμη ομαλή κίνηση — εφόσον δεν ασκείται πάνω του συνισταμένη δύναμη.

Αυτό είναι πιο παράξενο από όσο φαίνεται. Η καθημερινή εμπειρία λέει ότι τα πράγματα σταματούν από μόνα τους. Δεν σταματούν: τα σταματά η τριβή. Σε πάγο ή στο διάστημα, το ίδιο σπρώξιμο κρατάει πολύ περισσότερο.

Το λεωφορείο φρενάρει και οι επιβάτες πέφτουν μπροστά. Δεν τους σπρώχνει κάτι — συνεχίζουν την κίνηση που είχαν, ενώ το λεωφορείο επιβραδύνει κάτω από αυτούς.

Δεύτερος νόμος: πόσο αλλάζει

ΣF=m⋅a\Sigma F = m \cdot a

Η επιτάχυνση δείχνει πόσο γρήγορα αλλάζει η ταχύτητα, και μετριέται σε m/s².

Ο νόμος λέει δύο πράγματα ταυτόχρονα:

  • Με την ίδια μάζα, διπλάσια δύναμη δίνει διπλάσια επιτάχυνση.
  • Με την ίδια δύναμη, διπλάσια μάζα δίνει μισή επιτάχυνση.

Δύναμη, τριβή και επιτάχυνση

Η δύναμη F ξεκινά από το μηδέν. Ανέβασέ την σιγά σιγά. Στην αρχή δεν γίνεται τίποτα: η τριβή μεγαλώνει μαζί της και την ακυρώνει. Μόλις την ξεπεράσεις, το σώμα αρχίζει να επιταχύνεται. Το μ λέει πόσο «κολλάει» η επιφάνεια: όσο μεγαλύτερο, τόσο μεγαλύτερη η τριβή που μπορεί να αναπτυχθεί.

Ζωντανή ενημέρωση
B
20 N
N
20 N
T
0 N
Συνισταμένη
0 N
Επιτάχυνση
0 m/s²
Κατάσταση
ακίνητο

Τρίτος νόμος: δράση και αντίδραση

Όταν ένα σώμα Α ασκεί δύναμη σε ένα σώμα Β, τότε ταυτόχρονα το Β ασκεί στο Α δύναμη ίση σε μέτρο και αντίθετη σε κατεύθυνση.

Κολυμπάς σπρώχνοντας το νερό προς τα πίσω· το νερό σε σπρώχνει μπροστά. Ο πύραυλος πετάει χωρίς να ακουμπά τίποτα, σπρώχνοντας καυσαέρια προς τα κάτω.

Ψηλός λευκός πύραυλος υψώνεται δίπλα σε κόκκινο μεταλλικό πύργο· από τη βάση του βγαίνει εκτυφλωτική φλόγα και πυκνά σύννεφα καπνού απλώνονται στα πλάγια.
Ο πύραυλος Saturn V απογειώνεται με το Apollo 11, τον Ιούλιο του 1969. Οι κινητήρες σπρώχνουν τα καυσαέρια προς τα κάτω, και τα καυσαέρια σπρώχνουν τον πύραυλο προς τα πάνω με δύναμη ίσου μέτρου: δράση και αντίδραση, σε δύο διαφορετικά σώματα.Φωτογραφία: NASA · κοινό κτήμα · Wikimedia Commons

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Σε κιβώτιο μάζας 20 kg ασκείται συνισταμένη 50 N. Πόση είναι η επιτάχυνσή του;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Γιατί πρέπει να φοράς ζώνη ακόμα και σε μικρή ταχύτητα;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Ένα άλογο τραβάει ένα κάρο. Το κάρο τραβάει το άλογο με ίση δύναμη. Πώς προχωράνε;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Λεωφορείο φρενάρει απότομα και οι επιβάτες γέρνουν προς τα εμπρός. Γιατί;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 5

Σε καρότσι μάζας 55 kg ασκείται συνισταμένη 2020 N. Πόση είναι η επιτάχυνση;

Τα κατάφερες;

  • Να εξηγείς με τον νόμο της αδράνειας καθημερινά φαινόμενα, όπως η ζώνη ασφαλείας.
  • Να υπολογίζεις επιτάχυνση από τη συνισταμένη και τη μάζα.
  • Να ξεχωρίζεις το ζεύγος δράσης–αντίδρασης από δυνάμεις που αλληλοαναιρούνται.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;