Εφαρμογές της τριγωνομετρίας
Υπολογίζεις ύψη και αποστάσεις που δεν μπορείς να μετρήσεις.
30 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά Β΄ Γυμνασίου, 2 ενότητες
Θα μάθεις να
- Να λύνεις ορθογώνιο τρίγωνο όταν ξέρεις μία πλευρά και μία οξεία γωνία.
- Να χρησιμοποιείς γωνία ανύψωσης ή κατάκλισης σε πρόβλημα.
- Να διαλέγεις τον σωστό τριγωνομετρικό αριθμό με βάση τα δεδομένα.
Μετρώντας ό,τι δεν φτάνεις
Πόσο ψηλό είναι ένα βουνό; Πόσο μακριά είναι ένα πλοίο; Πόσο απέχει το φεγγάρι;
Καμία από αυτές τις αποστάσεις δεν μετριέται με μεζούρα. Και οι τρεις υπολογίζονται με τον ίδιο τρόπο: μετράς μια γωνία και μια απόσταση που φτάνεις, και η τριγωνομετρία δίνει την υπόλοιπη.
Γωνία ανύψωσης και κατάκλισης
Γωνία ανύψωσης είναι η γωνία ανάμεσα στην οριζόντια γραμμή και στη γραμμή προς κάτι ψηλότερα. Κοιτάς μια κορυφή: πόσο ανασηκώνεις το βλέμμα.
Γωνία κατάκλισης είναι η αντίστοιχη όταν κοιτάς προς κάτι χαμηλότερα, π.χ. από ταράτσα προς ένα αυτοκίνητο.
Οι δύο γωνίες είναι πάντα ίσες μεταξύ τους όταν αφορούν το ίδιο ζευγάρι σημείων, γιατί σχηματίζονται από παράλληλες οριζόντιες γραμμές.
Πώς διαλέγεις λόγο
Σημείωσε τι ξέρεις και τι ζητάς, και διάλεξε τον λόγο που συνδέει ακριβώς αυτά τα δύο.
| Ξέρω | Ζητάω | Χρησιμοποιώ |
|---|---|---|
| οριζόντια απόσταση | ύψος | εφαπτομένη |
| υποτείνουσα | ύψος | ημίτονο |
| υποτείνουσα | οριζόντια απόσταση | συνημίτονο |
| δύο πλευρές | τη γωνία | τον αντίστοιχο λόγο, ανάποδα |
Στα περισσότερα προβλήματα ύψους, η εφαπτομένη είναι η απάντηση — γιατί η υποτείνουσα είναι ακριβώς αυτή που δεν μπορείς να μετρήσεις.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Στέκεσαι 50 m από ένα κτίριο και βλέπεις την κορυφή του με γωνία ανύψωσης 32°. Πόσο ψηλό είναι; (εφ32° ≈ 0,62)
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Σχεδιάζω: οριζόντια πλευρά m, ζητούμενο το απέναντι ύψος, γωνία .
Ξέρω την προσκείμενη και ζητάω την απέναντι, άρα εφαπτομένη:
Έλεγχος: η γωνία είναι κάτω από , άρα το ύψος πρέπει να είναι μικρότερο από τα m. Και είναι.
Παράδειγμα 2
Σκάλα 8 m ακουμπά σε τοίχο σχηματίζοντας γωνία 60° με το έδαφος. Σε τι ύψος φτάνει; (ημ60° ≈ 0,87)
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Η σκάλα είναι η υποτείνουσα, το ύψος η απέναντι πλευρά της γωνίας.
Έλεγχος: το ύψος είναι μικρότερο από το μήκος της σκάλας, όπως οφείλει.
Η απόσταση της βάσης από τον τοίχο θα ήταν m.
Παράδειγμα 3
Από φάρο ύψους 40 m, ένα πλοίο φαίνεται με γωνία κατάκλισης 25°. Πόσο απέχει; (εφ25° ≈ 0,47)
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Η γωνία κατάκλισης από τον φάρο ισούται με τη γωνία ανύψωσης από το πλοίο, γιατί οι δύο οριζόντιες γραμμές είναι παράλληλες.
Στο ορθογώνιο τρίγωνο: κάθετη πλευρά το ύψος m, ζητούμενο η οριζόντια απόσταση.
Έλεγχος: γωνία μικρότερη από σημαίνει ότι η οριζόντια απόσταση είναι μεγαλύτερη από το ύψος. Και είναι, περίπου διπλάσια.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Από απόσταση m η κορυφή ενός στύλου φαίνεται με γωνία , με . Πόσο ψηλός είναι;
Τα κατάφερες;
- Να λύνεις ορθογώνιο τρίγωνο όταν ξέρεις μία πλευρά και μία οξεία γωνία.
- Να χρησιμοποιείς γωνία ανύψωσης ή κατάκλισης σε πρόβλημα.
- Να διαλέγεις τον σωστό τριγωνομετρικό αριθμό με βάση τα δεδομένα.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.