Μετάβαση στο περιεχόμενο

Τριγωνομετρικοί αριθμοί οξείας γωνίας

Ημίτονο, συνημίτονο, εφαπτομένη ως λόγοι πλευρών.

30 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά Β΄ Γυμνασίου, 2 ενότητες

Θα μάθεις να

  1. Να ορίζεις ημίτονο, συνημίτονο και εφαπτομένη ως λόγους πλευρών ορθογωνίου τριγώνου.
  2. Να εξηγείς γιατί οι λόγοι αυτοί εξαρτώνται μόνο από τη γωνία και όχι από το μέγεθος.
  3. Να υπολογίζεις άγνωστη πλευρά ή γωνία με τον κατάλληλο τριγωνομετρικό αριθμό.

Η γωνία αρκεί

Σχεδίασε ένα ορθογώνιο τρίγωνο με μια οξεία γωνία 30∘30^\circ. Μέτρα την απέναντι κάθετη πλευρά και την υποτείνουσα, και κάνε τη διαίρεση.

Θα βρεις 0,50{,}5.

Σχεδίασε τώρα ένα διπλάσιο τρίγωνο, πάλι με γωνία 30∘30^\circ. Ξαναμέτρα, ξανακάνε τη διαίρεση.

Πάλι 0,50{,}5.

Οι πλευρές άλλαξαν, ο λόγος τους όχι. Γι' αυτό μπορεί να υπάρχει πίνακας τριγωνομετρικών αριθμών: ο λόγος εξαρτάται μόνο από τη γωνία.

Οι τρεις λόγοι

Σε ορθογώνιο τρίγωνο με οξεία γωνία ω\omega, ονόμασε α\alpha την απέναντι κάθετη πλευρά, β\beta την προσκείμενη και γ\gamma την υποτείνουσα:

ημω=αγσυνω=βγεφω=αβ\eta\mu\omega = \frac{\alpha}{\gamma} \qquad \sigma\upsilon\nu\omega = \frac{\beta}{\gamma} \qquad \varepsilon\varphi\omega = \frac{\alpha}{\beta}

Η απέναντι κάθετη πλευρά είναι αυτή που δεν αγγίζει τη γωνία ω\omega. Η προσκείμενη είναι η άλλη κάθετη, αυτή που σχηματίζει τη γωνία μαζί με την υποτείνουσα.

Δύο ρυθμίσεις, μόνο η μία μετράει

Άλλαξε πρώτα το μέγεθος: οι πλευρές μεγαλώνουν, οι τρεις λόγοι μένουν ακίνητοι. Μετά άλλαξε τη γωνία.

Απέναντι3

Προσκείμενη5,2

Υποτείνουσα6

ημωΑπέναντιΥποτείνουσα0,5

συνωΠροσκείμενηΥποτείνουσα0,866

εφωΑπέναντιΠροσκείμενη0,577

Το μέγεθος αλλάζει τις πλευρές, αλλά κανέναν από τους τρεις λόγους.

Οι τιμές που αξίζει να ξέρεις

ω\omegaημω\eta\mu\omegaσυνω\sigma\upsilon\nu\omegaεφω\varepsilon\varphi\omega
30∘30^\circ12\frac{1}{2}32\frac{\sqrt{3}}{2}33\frac{\sqrt{3}}{3}
45∘45^\circ22\frac{\sqrt{2}}{2}22\frac{\sqrt{2}}{2}11
60∘60^\circ32\frac{\sqrt{3}}{2}12\frac{1}{2}3\sqrt{3}

Πρόσεξε τη συμμετρία: το ημίτονο των 30∘30^\circ ισούται με το συνημίτονο των 60∘60^\circ. Λογικό — στο ίδιο τρίγωνο, η απέναντι πλευρά της μιας οξείας γωνίας είναι η προσκείμενη της άλλης.

Από τον λόγο στη γωνία

Ο ίδιος δρόμος δουλεύει και ανάποδα: αν ξέρεις δύο πλευρές, βρίσκεις πρώτα τον λόγο τους και μετά ψάχνεις ποια γωνία έχει αυτόν τον λόγο.

Μια ράμπα ανεβαίνει 22 m σε οριζόντια απόσταση 22 m. Εμπλέκονται οι δύο κάθετες, άρα εφαπτομένη: εφω=22=1\varepsilon\varphi\omega = \frac{2}{2} = 1. Από τον πίνακα, η γωνία με εφαπτομένη 11 είναι η 45∘45^\circ.

Για λόγους που δεν είναι στον πίνακα των τριών γωνιών, ψάχνεις στον πίνακα τριγωνομετρικών αριθμών του βιβλίου, ή στο κομπιουτεράκι με τα πλήκτρα sin⁡−1\sin^{-1}, cos⁡−1\cos^{-1}, tan⁡−1\tan^{-1}. Για παράδειγμα, αν εφω=0,4\varepsilon\varphi\omega = 0{,}4, τότε ω≈21,8∘\omega \approx 21{,}8^\circ.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Σε ορθογώνιο τρίγωνο η υποτείνουσα είναι 10 cm και η γωνία ω = 30°. Πόσο είναι η απέναντι κάθετη πλευρά;

Ορθογώνιο τρίγωνο ΑΒΓ με ορθή γωνία στο Γ, υποτείνουσα ΑΒ 10 cm, γωνία 30° στο Β και την απέναντί της κάθετη πλευρά ΑΓ σημειωμένη x.30°x10 cmΑΒΓ

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Ένα κεκλιμένο επίπεδο ανεβαίνει με γωνία 20° και έχει μήκος 12 m. Σε τι ύψος φτάνει; (ημ20° ≈ 0,34)

Κεκλιμένο επίπεδο ΑΒ μήκους 12 m με κλίση 20° ως προς το οριζόντιο ΒΓ, και το ύψος ΑΓ σημειωμένο x.20°x12 mΑΒΓ

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Δέντρο ρίχνει σκιά 8 m όταν οι ακτίνες του ήλιου σχηματίζουν 45° με το έδαφος. Πόσο ψηλό είναι;

Δέντρο ΑΓ κάθετο στο έδαφος με σκιά ΒΓ 8 m, ακτίνα του ήλιου ΑΒ με γωνία 45° ως προς το έδαφος, και το ύψος του δέντρου σημειωμένο x.45°8 mxΑΒΓ

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Σε ορθογώνιο τρίγωνο, ποιος λόγος δίνει το συνημίτονο μιας οξείας γωνίας;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 6

Σε ορθογώνιο τρίγωνο, ποιος λόγος δίνει το ημίτονο μιας οξείας γωνίας;

Τα κατάφερες;

  • Να ορίζεις ημίτονο, συνημίτονο και εφαπτομένη ως λόγους πλευρών ορθογωνίου τριγώνου.
  • Να εξηγείς γιατί οι λόγοι αυτοί εξαρτώνται μόνο από τη γωνία και όχι από το μέγεθος.
  • Να υπολογίζεις άγνωστη πλευρά ή γωνία με τον κατάλληλο τριγωνομετρικό αριθμό.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;