Τριγωνομετρικοί αριθμοί οξείας γωνίας
Ημίτονο, συνημίτονο, εφαπτομένη ως λόγοι πλευρών.
30 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά Β΄ Γυμνασίου, 2 ενότητες
Θα μάθεις να
- Να ορίζεις ημίτονο, συνημίτονο και εφαπτομένη ως λόγους πλευρών ορθογωνίου τριγώνου.
- Να εξηγείς γιατί οι λόγοι αυτοί εξαρτώνται μόνο από τη γωνία και όχι από το μέγεθος.
- Να υπολογίζεις άγνωστη πλευρά ή γωνία με τον κατάλληλο τριγωνομετρικό αριθμό.
Η γωνία αρκεί
Σχεδίασε ένα ορθογώνιο τρίγωνο με μια οξεία γωνία . Μέτρα την απέναντι κάθετη πλευρά και την υποτείνουσα, και κάνε τη διαίρεση.
Θα βρεις .
Σχεδίασε τώρα ένα διπλάσιο τρίγωνο, πάλι με γωνία . Ξαναμέτρα, ξανακάνε τη διαίρεση.
Πάλι .
Οι πλευρές άλλαξαν, ο λόγος τους όχι. Γι' αυτό μπορεί να υπάρχει πίνακας τριγωνομετρικών αριθμών: ο λόγος εξαρτάται μόνο από τη γωνία.
Οι τρεις λόγοι
Σε ορθογώνιο τρίγωνο με οξεία γωνία , ονόμασε την απέναντι κάθετη πλευρά, την προσκείμενη και την υποτείνουσα:
Η απέναντι κάθετη πλευρά είναι αυτή που δεν αγγίζει τη γωνία . Η προσκείμενη είναι η άλλη κάθετη, αυτή που σχηματίζει τη γωνία μαζί με την υποτείνουσα.
Οι τιμές που αξίζει να ξέρεις
Πρόσεξε τη συμμετρία: το ημίτονο των ισούται με το συνημίτονο των . Λογικό — στο ίδιο τρίγωνο, η απέναντι πλευρά της μιας οξείας γωνίας είναι η προσκείμενη της άλλης.
Από τον λόγο στη γωνία
Ο ίδιος δρόμος δουλεύει και ανάποδα: αν ξέρεις δύο πλευρές, βρίσκεις πρώτα τον λόγο τους και μετά ψάχνεις ποια γωνία έχει αυτόν τον λόγο.
Μια ράμπα ανεβαίνει m σε οριζόντια απόσταση m. Εμπλέκονται οι δύο κάθετες, άρα εφαπτομένη: . Από τον πίνακα, η γωνία με εφαπτομένη είναι η .
Για λόγους που δεν είναι στον πίνακα των τριών γωνιών, ψάχνεις στον πίνακα τριγωνομετρικών αριθμών του βιβλίου, ή στο κομπιουτεράκι με τα πλήκτρα , , . Για παράδειγμα, αν , τότε .
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Σε ορθογώνιο τρίγωνο η υποτείνουσα είναι 10 cm και η γωνία ω = 30°. Πόσο είναι η απέναντι κάθετη πλευρά;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Εμπλέκονται η υποτείνουσα και η απέναντι πλευρά. Άρα ημίτονο.
Από τον πίνακα, :
Έλεγχος λογικής: η κάθετη πλευρά βγήκε μικρότερη από την υποτείνουσα, όπως οφείλει.
Παράδειγμα 2
Ένα κεκλιμένο επίπεδο ανεβαίνει με γωνία 20° και έχει μήκος 12 m. Σε τι ύψος φτάνει; (ημ20° ≈ 0,34)
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Το μήκος της ράμπας είναι η υποτείνουσα, το ύψος η απέναντι πλευρά της γωνίας .
Περίπου μέτρα.
Έλεγχος: το ύψος είναι το ένα τρίτο περίπου του μήκους — λογικό για μια γωνία κάτω από , όπου το ημίτονο είναι κάτω από .
Παράδειγμα 3
Δέντρο ρίχνει σκιά 8 m όταν οι ακτίνες του ήλιου σχηματίζουν 45° με το έδαφος. Πόσο ψηλό είναι;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Εδώ εμπλέκονται οι δύο κάθετες πλευρές: το ύψος του δέντρου και η σκιά. Άρα εφαπτομένη.
Από τον πίνακα, :
Το δέντρο είναι ακριβώς τόσο ψηλό όσο η σκιά του.
Αυτό ισχύει μόνο στις : τότε το τρίγωνο είναι ισοσκελές, και γι' αυτό η εφαπτομένη ισούται με . Νωρίτερα το πρωί η σκιά είναι πολύ μεγαλύτερη.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Σε ορθογώνιο τρίγωνο, ποιος λόγος δίνει το ημίτονο μιας οξείας γωνίας;
Τα κατάφερες;
- Να ορίζεις ημίτονο, συνημίτονο και εφαπτομένη ως λόγους πλευρών ορθογωνίου τριγώνου.
- Να εξηγείς γιατί οι λόγοι αυτοί εξαρτώνται μόνο από τη γωνία και όχι από το μέγεθος.
- Να υπολογίζεις άγνωστη πλευρά ή γωνία με τον κατάλληλο τριγωνομετρικό αριθμό.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.