Μετάβαση στο περιεχόμενο

Πυθαγόρειο θεώρημα

Η σχέση που κρατάει μόνο στα ορθογώνια τρίγωνα — και το αντίστροφό της.

30 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά Β΄ Γυμνασίου, 1 ενότητα

Θα μάθεις να

  1. Να βρίσκεις την υποτείνουσα ή μια κάθετη πλευρά ορθογωνίου τριγώνου.
  2. Να χρησιμοποιείς το αντίστροφο θεώρημα για να κρίνεις αν ένα τρίγωνο είναι ορθογώνιο.
  3. Να αναγνωρίζεις πού κρύβεται ένα ορθογώνιο τρίγωνο σε ένα πρόβλημα.

Τρία τετράγωνα σε μια σχέση

Σε κάθε ορθογώνιο τρίγωνο, η μεγαλύτερη πλευρά λέγεται υποτείνουσα και βρίσκεται απέναντι από την ορθή γωνία. Οι άλλες δύο λέγονται κάθετες πλευρές.

Το Πυθαγόρειο θεώρημα λέει:

α2+β2=γ2\alpha^2 + \beta^2 = \gamma^2

όπου γ\gamma η υποτείνουσα.

Ορθογώνιο τρίγωνο ΑΒΓ με ορθή γωνία στο Γ, κάθετες πλευρές α και β, και την υποτείνουσα γ απέναντι από την ορθή γωνία.αβγΑΒΓ

Το θεώρημα πήρε το όνομά του από τον Πυθαγόρα από τη Σάμο (6ος αιώνας π.Χ.). Η Σάμος τον τίμησε αργότερα βάζοντας τη μορφή του στα νομίσματά της.

Οι δύο όψεις ενός φθαρμένου χάλκινου νομίσματος. Αριστερά το κεφάλι ενός άντρα με στεφάνι. Δεξιά ένας άντρας κάθεται σε σκαμνί και με ένα ραβδί δείχνει μια σφαίρα πάνω σε κολόνα, ενώ γύρω του είναι χαραγμένα γράμματα.
Νόμισμα της Σάμου από τα χρόνια του Ρωμαίου αυτοκράτορα Κόμμοδου (180-192 μ.Χ.), στο Νομισματικό Μουσείο του Βερολίνου. Στη δεξιά όψη ο Πυθαγόρας κάθεται και δείχνει με ένα ραβδί μια σφαίρα. Διάβασε τα γράμματα γύρω του: ΠΥΘΑΓΟΡΗΣ ΣΑΜΙΩΝ, δηλαδή «ο Πυθαγόρας των Σαμίων». Το νόμισμα κόπηκε περίπου επτά αιώνες μετά την εποχή του.Φωτογραφία: Reinhard Saczewski, Münzkabinett der Staatlichen Museen zu Berlin · κοινό κτήμα · Wikimedia Commons

Διαβασμένο με εμβαδά: αν σχεδιάσεις ένα τετράγωνο πάνω σε κάθε πλευρά, τα δύο μικρά μαζί έχουν ακριβώς το εμβαδόν του μεγάλου.

Τα δύο μικρά τετράγωνα και το μεγάλο

Άλλαξε τις δύο πλευρές και δες τα εμβαδά. Μετά κούνησε τη γωνία: η ισότητα κρατάει μόνο στις 90 μοίρες.

α²9

β²16

γ²25

α² + β² = 25γ² = 25Ισότητα — το τρίγωνο είναι ορθογώνιο

Να βρεις υποτείνουσα ή κάθετη;

Οι δύο περιπτώσεις δεν λύνονται το ίδιο.

Ψάχνεις την υποτείνουσα: προσθέτεις.

γ=α2+β2\gamma = \sqrt{\alpha^2 + \beta^2}

Ψάχνεις κάθετη πλευρά: αφαιρείς.

α=γ2−β2\alpha = \sqrt{\gamma^2 - \beta^2}

Ο έλεγχος που σε σώζει: η υποτείνουσα είναι πάντα η μεγαλύτερη πλευρά. Αν σου βγει κάθετη πλευρά μεγαλύτερη από την υποτείνουσα, κάτι πήγε στραβά.

Πυθαγόρειες τριάδες

Μερικές τριάδες ακεραίων εμφανίζονται ξανά και ξανά:

ΤριάδαΈλεγχος
3,4,53, 4, 59+16=259 + 16 = 25
5,12,135, 12, 1325+144=16925 + 144 = 169
8,15,178, 15, 1764+225=28964 + 225 = 289

Και κάθε πολλαπλάσιό τους: η 6,8,106, 8, 10 είναι η 3,4,53, 4, 5 διπλασιασμένη.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Ορθογώνιο τρίγωνο έχει κάθετες πλευρές 9 cm και 12 cm. Βρες την υποτείνουσα.

Ορθογώνιο τρίγωνο ΑΒΓ με ορθή γωνία στο Α, κάθετες πλευρές 9 cm και 12 cm, και την υποτείνουσα σημειωμένη x.x12 cm9 cmΑΒΓ

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Σκάλα 5 m ακουμπάει σε τοίχο, με τη βάση της 3 m μακριά από αυτόν. Σε τι ύψος φτάνει;

Σκάλα ΑΒ μήκους 5 m ακουμπισμένη σε τοίχο ΑΓ, με τη βάση της Β 3 m μακριά από τον τοίχο, και το ύψος ΑΓ σημειωμένο x.3 mx5 mΑΒΓ

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Είναι ορθογώνιο το τρίγωνο με πλευρές 7, 24 και 25;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Ορθογώνιο τρίγωνο έχει κάθετες πλευρές 66 και 88. Πόσο είναι η υποτείνουσα;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 6

Ορθογώνιο τρίγωνο έχει κάθετες πλευρές 1212 cm και 1616 cm. Πόσο είναι η υποτείνουσα;

Ορθογώνιο τρίγωνο ΑΒΓ με ορθή γωνία στο Α, κάθετες πλευρές 12 cm και 16 cm, και την υποτείνουσα σημειωμένη x.x16 cm12 cmΑΒΓ

Τα κατάφερες;

  • Να βρίσκεις την υποτείνουσα ή μια κάθετη πλευρά ορθογωνίου τριγώνου.
  • Να χρησιμοποιείς το αντίστροφο θεώρημα για να κρίνεις αν ένα τρίγωνο είναι ορθογώνιο.
  • Να αναγνωρίζεις πού κρύβεται ένα ορθογώνιο τρίγωνο σε ένα πρόβλημα.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;