Ανισώσεις α΄ βαθμού
Ίδιοι κανόνες, με μία παγίδα όταν πολλαπλασιάζεις με αρνητικό.
25 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά Β΄ Γυμνασίου, 1 ενότητα
Θα μάθεις να
- Να λύνεις ανισώσεις α΄ βαθμού και να γράφεις τη λύση ως σύνολο τιμών.
- Να ξέρεις ποιες πράξεις διατηρούν τη φορά της ανίσωσης και ποια την αντιστρέφει.
- Να παριστάνεις τη λύση στην αριθμογραμμή, με κλειστό ή ανοιχτό άκρο.
Μία απάντηση ή άπειρες;
Η εξίσωση έχει μία λύση: το .
Η ανίσωση έχει άπειρες: το , το , το , το . Όλες μαζί είναι το σύνολο .
Αυτή είναι η βασική διαφορά. Στην ανίσωση δεν ψάχνεις έναν αριθμό — ψάχνεις ποιοι αριθμοί την κάνουν αληθινή.
Οι κανόνες λύσης είναι σχεδόν ίδιοι με της εξίσωσης. Σχεδόν.
Οι τρεις κανόνες
| Πράξη και στα δύο μέλη | Τι γίνεται η φορά |
|---|---|
| πρόσθεση ή αφαίρεση οποιουδήποτε αριθμού | μένει ίδια |
| πολλαπλασιασμός ή διαίρεση με θετικό | μένει ίδια |
| πολλαπλασιασμός ή διαίρεση με αρνητικό | αντιστρέφεται |
Ο τρίτος κανόνας δεν είναι αυθαίρετος. Το σημαίνει ότι το βρίσκεται αριστερά του στην αριθμογραμμή. Ο πολλαπλασιασμός με αρνητικό αναποδογυρίζει τη γραμμή γύρω από το : ό,τι ήταν αριστερά πάει δεξιά. Άρα και το σύμβολο πρέπει να γυρίσει.
Η λύση στην αριθμογραμμή
Στη γραμμή, το άκρο λέει αν ο ίδιος ο αριθμός ανήκει ή όχι:
- : ανοιχτό άκρο στο — το δεν ανήκει.
- : κλειστό άκρο — το ανήκει.
Δοκίμασε: φέρε τον αριθμό ακριβώς πάνω στο όριο. Το άδειο κυκλάκι λέει ότι εκεί είναι ήδη έξω από τη λύση.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Λύσε την 5 − 2x ≥ 1.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Μεταφέρω το στο δεύτερο μέλος:
Διαιρώ με . Είναι αρνητικός, άρα η φορά αντιστρέφεται:
Έλεγχος: για (μέσα στη λύση): — αληθές.
Για (έξω από αυτήν): — ψευδές. Σωστά.
Παράδειγμα 2
Λύσε την 3(x − 1) < x + 7.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Κάνω πρώτα τις πράξεις:
Χωρίζω γνωστούς από αγνώστους:
Διαιρώ με , που είναι θετικός — η φορά μένει ίδια:
Στην αριθμογραμμή: όλα τα σημεία αριστερά του , με ανοιχτό άκρο στο .
Έλεγχος με : και . Ισότητα, όχι ανισότητα — σωστά το μένει απέξω.
Παράδειγμα 3
Έχεις 50 ευρώ. Η είσοδος κοστίζει 8 ευρώ και κάθε παιχνίδι 3. Πόσα παιχνίδια μπορείς να παίξεις;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Άγνωστος: ο αριθμός των παιχνιδιών.
Συνολικό κόστος: .
Το κόστος δεν πρέπει να ξεπεράσει τα :
.
Η μαθηματική λύση είναι , αλλά τα παιχνίδια μετριούνται σε ακέραιους και δεν είναι αρνητικά:
Άρα το πολύ 14 παιχνίδια. Έλεγχος: ακριβώς — και με θα χρειαζόσουν .
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Λύσε:
Τα κατάφερες;
- Να λύνεις ανισώσεις α΄ βαθμού και να γράφεις τη λύση ως σύνολο τιμών.
- Να ξέρεις ποιες πράξεις διατηρούν τη φορά της ανίσωσης και ποια την αντιστρέφει.
- Να παριστάνεις τη λύση στην αριθμογραμμή, με κλειστό ή ανοιχτό άκρο.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.