Συναρτήσεις — η έννοια
Μια μηχανή: βάζεις έναν αριθμό, βγαίνει ακριβώς ένας.
25 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά Β΄ Γυμνασίου, 2 ενότητες
Θα μάθεις να
- Να κρίνεις αν μια αντιστοιχία είναι συνάρτηση, με κριτήριο «μία έξοδος για κάθε είσοδο».
- Να υπολογίζεις τιμές f(x) και να συμπληρώνεις πίνακα τιμών.
- Να περνάς από τον πίνακα τιμών στα σημεία της γραφικής παράστασης.
Μια μηχανή με έναν κανόνα
Στο πάρκινγκ η ταμπέλα λέει: ευρώ είσοδος και ευρώ την ώρα.
Βάζεις μέσα « ώρες» και βγαίνει « ευρώ». Βάζεις « ώρες», βγαίνει « ευρώ». Κάθε φορά που βάζεις τον ίδιο αριθμό ωρών, βγαίνει το ίδιο ποσό — αλλιώς το πάρκινγκ θα είχε πρόβλημα.
Αυτή η μηχανή είναι μια συνάρτηση.
Ο είναι η είσοδος (οι ώρες), το η έξοδος (τα ευρώ).
Ο ορισμός, και γιατί είναι αυστηρός
Συνάρτηση είναι μια αντιστοιχία που σε κάθε τιμή της εισόδου δίνει ακριβώς μία τιμή εξόδου.
Το «ακριβώς μία» κάνει όλη τη δουλειά. Αν μια μηχανή έβγαζε άλλοτε και άλλοτε ευρώ για τις ίδιες τρεις ώρες, δεν θα μπορούσες να προβλέψεις τίποτα με αυτήν.
Η γραφή f(x)
Το είναι το όνομα της συνάρτησης — όπως το είναι όνομα αριθμού. Το διαβάζεται «εφ του χι» και σημαίνει «η τιμή που δίνει η όταν της δώσεις το ».
Για :
Κάθε στήλη είναι ένα ζευγάρι , δηλαδή ένα σημείο: , , , .
Αν τα σχεδιάσεις όλα, παίρνεις τη γραφική παράσταση της συνάρτησης.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Για f(x) = 5 − 2x, βρες τα f(0), f(3) και f(−1).
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
.
.
.
Πρόσεξε το διπλό πρόσημο: το επί δίνει .
Τα τρία σημεία της γραφικής παράστασης: , , .
Παράδειγμα 2
Για ποιο x η συνάρτηση f(x) = 4x + 3 δίνει τιμή 19;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Εδώ ξέρω την έξοδο και ψάχνω την είσοδο. Γράφω:
.
Έλεγχος: . Σωστό.
Η ερώτηση «ποιο δίνει τιμή » είναι πάντα μια εξίσωση. Η ερώτηση «τι δίνει το » είναι απλή αντικατάσταση.
Παράδειγμα 3
Ένα συνεργείο χρεώνει 40 ευρώ πάγιο και 25 ευρώ την ώρα εργασίας. Γράψε τη συνάρτηση και βρες το κόστος για 3 ώρες.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Είσοδος: οι ώρες, . Έξοδος: το κόστος σε ευρώ.
Το πάγιο πληρώνεται μία φορά, η ώρα πολλαπλασιάζεται:
ευρώ.
Το έχει νόημα: είναι το πάγιο, ακόμη κι αν δεν γίνει καμία ώρα εργασίας.
Αρνητικές ώρες όμως δεν υπάρχουν — γι' αυτό στα προβλήματα κρατάμε μόνο το κομμάτι .
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Αν , πόσο είναι το ;
Τα κατάφερες;
- Να κρίνεις αν μια αντιστοιχία είναι συνάρτηση, με κριτήριο «μία έξοδος για κάθε είσοδο».
- Να υπολογίζεις τιμές f(x) και να συμπληρώνεις πίνακα τιμών.
- Να περνάς από τον πίνακα τιμών στα σημεία της γραφικής παράστασης.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.