Το διήγημα

Λίγες σελίδες, μία ιστορία

Το διήγημα είναι σύντομη πεζή αφήγηση: διαβάζεται σε μία καθισιά, από λίγα λεπτά ως μία ώρα. Επειδή είναι σύντομο, δεν μπορεί να κάνει ό,τι ένα μυθιστόρημα, που απλώνεται σε εκατοντάδες σελίδες, με πολλά πρόσωπα, χρόνια και παράλληλες ιστορίες. Το διήγημα διαλέγει:

• ένα κεντρικό γεγονός ή μια μικρή σειρά γεγονότων γύρω από αυτό·
• λίγα πρόσωπα, συχνά ένα κεντρικό·
• λίγους τόπους και σύντομο χρόνο για την κύρια δράση·
• και ένα τέλος που συχνά φωτίζει ξανά όλο το κείμενο.

Η πλοκή ενός διηγήματος έχει συνήθως τέσσερα σκαλοπάτια: την αρχική κατάσταση (πώς ήταν τα πράγματα), την επιπλοκή (κάτι αλλάζει), την κορύφωση (η πιο έντονη στιγμή) και τη λύση (τι απομένει μετά).

Ένα παιδί και ένα δέντρο

Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης έγραψε πάνω από εκατό διηγήματα. Ένα από τα μικρότερα είναι το «Υπό την βασιλικήν δρυν» (περιοδικό «Παναθήναια», 1901), «Κάτω από τη βασιλική βελανιδιά». Ο αφηγητής θυμάται ένα Πάσχα των παιδικών του χρόνων στη Σκιάθο. (Τα αποσπάσματα είναι από τη Βικιθήκη, σε μονοτονικό.)

Αρχική κατάσταση. Κάθε φορά που περνούσε με τους δικούς του για τα πανηγύρια, το παιδί κοίταζε ένα τεράστιο δέντρο:

Όταν παιδίον διηρχόμην εκεί πλησίον, επί οναρίου οχούμενος […], ερρέμβαζον γλυκά μη χορταίνων να θαυμάζω περικαλλές δένδρον μεμονωμένον, πελώριον, μίαν βασιλικήν δρυν.

(«Ονάριον» είναι το γαϊδουράκι, «δρυς» η βελανιδιά.)

Επιπλοκή. Ένα Μεγάλο Σάββατο, πριν τελειώσει η λειτουργία, το παιδί γίνεται «άφαντο» και τρέχει μόνο του στο βουνό. Κρύβεται από διαβάτες για να μην το μαρτυρήσουν, χάνει τον δρόμο, σκίζεται στους βάτους. «Ήμην ένδεκα ετών παιδί», μας θυμίζει ο αφηγητής.

Κορύφωση. Φτάνει, πέφτει κατάκοπο στο χορτάρι και αποκοιμιέται. Στο όνειρο το δέντρο γίνεται κόρη, και του μιλάει:

— Ειπέ να μου φεισθούν, να μη με κόψουν..., διά να μη κάμω ακουσίως κακόν. Δεν είμ' εγώ νύμφη αθάνατος· θα ζήσω όσον αυτό το δένδρον....

Λύση. Το παιδί ξυπνά τρομαγμένο· ένα βοσκόπουλο του φωνάζει ότι ο πατέρας του το ψάχνει. Χρόνια μετά, ο αφηγητής γυρίζει από την ξενιτιά. Το δέντρο δεν υπάρχει πια. Μια γριά που βόσκει δυο προβατίνες εκεί κοντά του εξηγεί:

— Ο σχωρεμένος ο Βαργέντης το έκοψε... […] Σαν τόκοψε κι ύστερα, δεν είδε προκοπή. Αρρώστησε και σε λίγες μέρες πέθανε... Το Μεγάλο Δένδρο ήταν στοιχειωμένο.

Βάλε το διήγημα σε σειρά

Τα επεισόδια του «Υπό την βασιλικήν δρυν» είναι ανακατεμένα. Πάτα τα με τη σειρά που τα αφηγείται ο Παπαδιαμάντης.

Πάτα τα επεισόδια με τη σειρά

Το παιδί, πάνω σε γαϊδουράκι, θαυμάζει τη δρυ κάθε φορά που περνάειΌλη τη νύχτα στο Μέγα Μανδρί ονειρεύεται το δέντροΚρύβεται από διαβάτες, χάνει τον δρόμο, σκίζεται στους βάτουςΤο Μεγάλο Σάββατο φεύγει κρυφά πριν τελειώσει η λειτουργίαΧρόνια μετά, μια γριά του λέει ότι όποιος έκοψε το δέντρο πέθανεΑποκοιμιέται στη σκιά, και η δρυς γίνεται κόρη που του μιλάειΈνα βοσκόπουλο του φωνάζει ότι ο πατέρας του τον ψάχνει

Η σειρά σου

1. 1
2. 2
3. 3
4. 4
5. 5
6. 6
7. 7

ΈλεγχοςΑπό την αρχή

Ας το λύσουμε

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση