Μετάβαση στο περιεχόμενο

Δομή επιλογής

Απλή, σύνθετη και εμφωλευμένη απόφαση.

40 λεπτά

Θα μάθεις να

  1. Να γράφεις απλή δομή επιλογής (Αν … τότε … Τέλος_αν) και σύνθετη (Αν … τότε … αλλιώς … Τέλος_αν).
  2. Να γράφεις εμφωλευμένη επιλογή και αλυσίδα αλλιώς_αν για περισσότερες από δύο περιπτώσεις.
  3. Να εκτελείς «με το χέρι» μια δομή επιλογής για διάφορες εισόδους, μαζί με τις οριακές τιμές.
  4. Να αντιστοιχίζεις τη δομή επιλογής στον ρόμβο του διαγράμματος ροής, στο Scratch και στην Python.

Το πρόγραμμα αποφασίζει

Ως τώρα οι αλγόριθμοί μας εκτελούσαν όλες τις εντολές, τη μία μετά την άλλη. Τα πραγματικά προγράμματα όμως αποφασίζουν: αν ο κωδικός είναι σωστός, μπαίνεις· αλλιώς βλέπεις μήνυμα λάθους. Αν το σκορ ξεπέρασε το ρεκόρ, γράφεται νέο ρεκόρ.

Η δομή επιλογής (selection) ελέγχει μια συνθήκη, δηλαδή μια έκφραση που είναι Αληθής ή Ψευδής, και ανάλογα με την τιμή της εκτελεί άλλες εντολές. Στο διάγραμμα ροής είναι ο ρόμβος, με δύο εξόδους: «Ναι» και «Όχι».

Απλή επιλογή

Κάτι γίνεται μόνο αν ισχύει η συνθήκη. Αλλιώς δεν γίνεται τίποτα, και το πρόγραμμα συνεχίζει κανονικά.

Έκπτωση για αγορές πάνω από 50 €

Το πρόγραμμα διαβάζει ποσό 80. Πες αν η συνθήκη της γραμμής 2 είναι Αληθής και ποια τιμή θα πάρει το ποσό.

  1. Διάβασε ποσό
  2. Αν ποσό > 50 τότε
  3. ποσό ← ποσό * 0.9
  4. Τέλος_αν
  5. Εμφάνισε ποσό

Ξεκινάμε. Καμία μεταβλητή δεν έχει ακόμα τιμή.

Μεταβλητές

—

Έξοδος

Με ποσό 80: η συνθήκη 80 > 50 είναι Αληθής, οπότε το ποσό γίνεται 72. Με ποσό 30: η συνθήκη είναι Ψευδής, η γραμμή 3 προσπερνιέται, και εμφανίζεται 30. Η γραμμή 5 εκτελείται πάντα, γιατί είναι έξω από τη δομή.

Σύνθετη επιλογή

Δύο δρόμοι, και ακολουθείται ακριβώς ένας:

Εισιτήριο κινηματογράφου

Το πρόγραμμα διαβάζει ηλικία 15. Πες αν η συνθήκη είναι Αληθής, και ποιος από τους δύο κλάδους θα εκτελεστεί.

  1. Διάβασε ηλικία
  2. Αν ηλικία < 12 τότε
  3. τιμή ← 5
  4. αλλιώς
  5. τιμή ← 8
  6. Τέλος_αν
  7. Εμφάνισε τιμή

Ξεκινάμε. Καμία μεταβλητή δεν έχει ακόμα τιμή.

Μεταβλητές

—

Έξοδος

Στο Scratch και στην Python

Στο Scratch, η απλή επιλογή είναι το μπλοκ «εάν … τότε», και η σύνθετη το «εάν … τότε … αλλιώς». Οι εντολές κάθε κλάδου μπαίνουν μέσα στο στόμιο του μπλοκ.

Στην Python το ίδιο πρόγραμμα γράφεται έτσι:

ilikia = int(input())
if ilikia < 12:
    timi = 5
else:
    timi = 8
print(timi)

Στην Python δεν υπάρχει Τέλος_αν: το τέλος του κλάδου το δείχνει η εσοχή. Γι' αυτό εκεί η εσοχή δεν είναι θέμα εμφάνισης, είναι μέρος του προγράμματος.

Περισσότεροι από δύο δρόμοι

Εμφωλευμένη επιλογή

Μια επιλογή μπορεί να μπει μέσα σε έναν κλάδο μιας άλλης. Αυτή λέγεται εμφωλευμένη (nested) επιλογή:

Θερμοκρασία νερού
  1. Διάβασε θερμοκρασία
  2. Αν θερμοκρασία <= 0 τότε
  3. Εμφάνισε "Πάγος"
  4. αλλιώς
  5. σημειωμένη γραμμή: Αν θερμοκρασία < 100 τότε
  6. σημειωμένη γραμμή: Εμφάνισε "Υγρό"
  7. σημειωμένη γραμμή: αλλιώς
  8. σημειωμένη γραμμή: Εμφάνισε "Ατμός"
  9. σημειωμένη γραμμή: Τέλος_αν
  10. Τέλος_αν

Η εσωτερική επιλογή (γραμμές 5 ως 9) ελέγχεται μόνο όταν η πρώτη συνθήκη είναι Ψευδής, δηλαδή μόνο για θερμοκρασίες πάνω από 0. Κάθε Αν κλείνει με το δικό του Τέλος_αν.

Η αλυσίδα αλλιώς_αν

Το ίδιο πρόγραμμα γράφεται πιο καθαρά με αλλιώς_αν, ένα Αν κολλημένο στο αλλιώς:

Θερμοκρασία νερού, με αλλιώς_αν

Το πρόγραμμα διαβάζει θερμοκρασία 100, την οριακή τιμή. Πριν από κάθε συνθήκη πες αν είναι Αληθής ή Ψευδής, και ποιο μήνυμα θα εμφανιστεί.

  1. Διάβασε θερμοκρασία
  2. Αν θερμοκρασία <= 0 τότε
  3. Εμφάνισε "Πάγος"
  4. αλλιώς_αν θερμοκρασία < 100 τότε
  5. Εμφάνισε "Υγρό"
  6. αλλιώς
  7. Εμφάνισε "Ατμός"
  8. Τέλος_αν

Ξεκινάμε. Καμία μεταβλητή δεν έχει ακόμα τιμή.

Μεταβλητές

—

Έξοδος

Οι συνθήκες ελέγχονται με τη σειρά, και η πρώτη που αληθεύει κερδίζει. Οι υπόλοιπες δεν ελέγχονται καν. Στην Python το αλλιώς_αν γράφεται elif.

Τέσσερις θερμοκρασίες στην αλυσίδα

Κάθε θερμοκρασία έρχεται με «?» στις συνθήκες και στην έξοδο. Πρόβλεψε ποια συνθήκη αληθεύει πρώτη και τι εμφανίζεται, και πάτα ξανά για να το δεις.

ΒήμαΘερμοκρασίαθερμοκρασία <= 0θερμοκρασία < 100Εμφανίζει
Ζωντανή ενημέρωση

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Γράψε αλγόριθμο που διαβάζει έναν ακέραιο και εμφανίζει «Ζυγός» ή «Μονός». Τι εμφανίζει για 14 και για 7;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Ένα πρόγραμμα χαρακτηρίζει βαθμούς από 0 έως 20. Γράψε αλγόριθμο που εμφανίζει «Άριστα» για βαθμό από 18.5 και πάνω, «Επιτυχία» για βαθμό από 10 έως κάτω από 18.5, και «Χρειάζεται στήριξη» κάτω από 10. Τι εμφανίζει για 18.5, για 12 και για 9.5;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Τι εμφανίζει το παρακάτω για α = 7 και β = 7; Αν α > β τότε Εμφάνισε α · αλλιώς Εμφάνισε β · Τέλος_αν. Βρίσκει πάντα τον μεγαλύτερο;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 10
Σε απλή επιλογή (Αν … τότε … Τέλος_αν) η συνθήκη είναι Ψευδής. Τι γίνεται;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 4

Αν ηλικία < 12 τότε τιμή ← 5 · αλλιώς τιμή ← 8 · Τέλος_αν. Τι τιμή παίρνει η μεταβλητή τιμή για ηλικία 12;

Τα κατάφερες;

  • Να γράφεις απλή δομή επιλογής (Αν … τότε … Τέλος_αν) και σύνθετη (Αν … τότε … αλλιώς … Τέλος_αν).
  • Να γράφεις εμφωλευμένη επιλογή και αλυσίδα αλλιώς_αν για περισσότερες από δύο περιπτώσεις.
  • Να εκτελείς «με το χέρι» μια δομή επιλογής για διάφορες εισόδους, μαζί με τις οριακές τιμές.
  • Να αντιστοιχίζεις τη δομή επιλογής στον ρόμβο του διαγράμματος ροής, στο Scratch και στην Python.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;