Τύποι και συναρτήσεις
Άθροισμα, μέσος όρος, και σχετικές ή απόλυτες αναφορές.
35 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να γράφεις τύπους που ξεκινούν με = και χρησιμοποιούν διευθύνσεις κελιών και τους τελεστές + − * / ^.
- Να εφαρμόζεις τη σωστή προτεραιότητα των πράξεων και να βάζεις παρενθέσεις όπου χρειάζεται.
- Να χρησιμοποιείς τις συναρτήσεις SUM, AVERAGE, MAX, MIN και COUNT σε μια περιοχή κελιών.
- Να εξηγείς τι αλλάζει όταν αντιγράφεις έναν τύπο με σχετικές και με απόλυτες αναφορές (π.χ. $B$1).
Ο τύπος ξεκινάει με ίσον
Ένα κελί που αρχίζει με = δεν είναι δεδομένο: είναι τύπος (formula), δηλαδή
οδηγία «υπολόγισε αυτό». Στο κελί εμφανίζεται το αποτέλεσμα, και στη γραμμή τύπων
ο ίδιος ο τύπος.
Η δύναμη του τύπου είναι ότι δεν γράφεις αριθμούς, γράφεις διευθύνσεις. Ο τύπος
=B2+B3 σημαίνει «ό,τι έχει το B2 συν ό,τι έχει το B3». Αν αλλάξεις το B2, το
αποτέλεσμα αλλάζει αμέσως, χωρίς να ξαναγράψεις τίποτα.
Οι τελεστές
| Πράξη | Σύμβολο | Παράδειγμα | Αποτέλεσμα αν A1 = 12 και B1 = 3 |
|---|---|---|---|
| Πρόσθεση | + | =A1+B1 | 15 |
| Αφαίρεση | - | =A1-B1 | 9 |
| Πολλαπλασιασμός | * | =A1*B1 | 36 |
| Διαίρεση | / | =A1/B1 | 4 |
| Δύναμη | ^ | =B1^2 | 9 |
Ο πολλαπλασιασμός είναι το αστεράκι *, όχι το x. Το =A1xB1 το πρόγραμμα
δεν το καταλαβαίνει.
Προτεραιότητα πράξεων
Ισχύουν οι κανόνες των μαθηματικών: πρώτα οι παρενθέσεις, μετά οι δυνάμεις, μετά πολλαπλασιασμοί και διαιρέσεις, και στο τέλος προσθέσεις και αφαιρέσεις.
=10+2*3δίνει 16, γιατί ο πολλαπλασιασμός γίνεται πρώτος.=(10+2)*3δίνει 36.
Διάλεξε τύπο και δες δίπλα-δίπλα τι θα έβγαινε αν οι πράξεις γίνονταν απλώς από αριστερά προς τα δεξιά, και τι υπολογίζει πραγματικά το φύλλο.
Συναρτήσεις
Μια συνάρτηση (function) είναι έτοιμος υπολογισμός με όνομα. Γράφεται με το όνομα, και μέσα σε παρένθεση τα ορίσματα (arguments), δηλαδή τα κελιά πάνω στα οποία δουλεύει:
| Συνάρτηση | Τι κάνει | Παράδειγμα |
|---|---|---|
SUM | άθροισμα | =SUM(B2:B10) |
AVERAGE | μέσος όρος | =AVERAGE(B2:B10) |
MAX | μεγαλύτερη τιμή | =MAX(B2:B10) |
MIN | μικρότερη τιμή | =MIN(B2:B10) |
COUNT | πόσα κελιά έχουν αριθμό | =COUNT(B2:B10) |
Το =SUM(B2:B10) κάνει ό,τι και το =B2+B3+B4+B5+B6+B7+B8+B9+B10, αλλά γράφεται πιο
γρήγορα, και δεν ξεχνάς κανένα κελί. Το κουμπί Σ (Αυτόματη άθροιση) στη
γραμμή εργαλείων γράφει το SUM για σένα και μαντεύει την περιοχή. Έλεγξε πάντα
ότι μάντεψε σωστά.
Το COUNT μετράει μόνο κελιά με αριθμό. Κελιά με κείμενο ή κενά δεν μετράνε.
Το ίδιο ισχύει για το AVERAGE: ένα κενό κελί δεν μετράει ως μηδέν.
Πολλά ορίσματα: κόμμα ή ερωτηματικό;
Όταν μια συνάρτηση παίρνει περισσότερα από ένα ορίσματα, αυτά χωρίζονται με διαχωριστικό. Ποιο είναι, εξαρτάται από τις ρυθμίσεις γλώσσας:
- Με ελληνικές ρυθμίσεις, όπου το κόμμα είναι ήδη υποδιαστολή, το διαχωριστικό
είναι το ερωτηματικό
;. Π.χ.=SUM(B2:B10;D2:D10). - Με αγγλικές ρυθμίσεις είναι το κόμμα:
=SUM(B2:B10,D2:D10).
Αν ένας τύπος που βρήκες στο διαδίκτυο δεν δουλεύει, δοκίμασε να αλλάξεις το , σε ;.
Η άνω-κάτω τελεία της περιοχής (B2:B10) μένει ίδια παντού.
Αντιγραφή τύπων: σχετικές αναφορές
Εδώ είναι το πιο «έξυπνο» κομμάτι του υπολογιστικού φύλλου. Αν γράψεις στο D2 τον
τύπο =B2*C2 και τον σύρεις με τη λαβή συμπλήρωσης προς τα κάτω, δεν
αντιγράφεται ίδιος:
| Κελί | Τύπος |
|---|---|
D2 | =B2*C2 |
D3 | =B3*C3 |
D4 | =B4*C4 |
Το πρόγραμμα δεν θυμάται «B2». Θυμάται «το κελί δύο θέσεις αριστερά, στην ίδια
γραμμή». Γι' αυτό οι αναφορές αυτές λέγονται σχετικές (relative): είναι σχετικές
με τη θέση του τύπου. Αυτό είναι σχεδόν πάντα αυτό που θέλεις, και σε γλιτώνει από
το να γράψεις τον ίδιο τύπο τριάντα φορές.
Απόλυτες αναφορές: το δολάριο
Μερικές φορές ένας τύπος πρέπει να δείχνει πάντα στο ίδιο κελί. Για παράδειγμα,
ο αριθμός των μαθητών της εκδρομής είναι γραμμένος μία φορά, στο B1, και κάθε
έξοδο πρέπει να διαιρεθεί με αυτόν.
Τότε βάζεις το σύμβολο του δολαρίου μπροστά στο γράμμα και μπροστά στον αριθμό:
$B$1. Αυτή είναι απόλυτη αναφορά (absolute reference): όπου κι αν αντιγραφεί ο
τύπος, δείχνει στο B1.
Υπάρχουν και μικτές αναφορές, όπου κλειδώνεται μόνο το ένα από τα δύο:
$B1: κλειδωμένη η στήλη B, η γραμμή αλλάζει.B$1: κλειδωμένη η γραμμή 1, η στήλη αλλάζει.
Δεν χρειάζεται να πληκτρολογείς τα δολάρια: μέσα στον τύπο, με τον κέρσορα πάνω στη διεύθυνση, το πλήκτρο F4 (στο Excel) ή Shift+F4 (στο LibreOffice Calc) αλλάζει διαδοχικά ανάμεσα στις τέσσερις μορφές.
Όταν κάτι πάει στραβά
| Μήνυμα | Τι σημαίνει |
|---|---|
#DIV/0! | διαίρεση με μηδέν ή με κενό κελί |
#NAME? | όνομα συνάρτησης γραμμένο λάθος, π.χ. =SUMM(B2:B5) |
#VALUE! | πράξη με κείμενο, π.χ. =A1*B1 όταν το A1 λέει «πέντε» |
#REF! | ο τύπος έδειχνε σε κελί που διαγράφηκε |
Σε ελληνικό περιβάλλον κάποια μηνύματα μπορεί να εμφανίζονται μεταφρασμένα
(π.χ. #ΟΝΟΜΑ?), αλλά σημαίνουν το ίδιο.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Οι βαθμοί 25 μαθητών στα Μαθηματικά είναι στα κελιά B2 έως B26. Γράψε τύπους για τον μέσο όρο, τον μεγαλύτερο βαθμό και το πλήθος των βαθμών.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Η περιοχή είναι
B2:B26. Όλοι οι τύποι δουλεύουν πάνω σε αυτήν.Μέσος όρος:
=AVERAGE(B2:B26).Μεγαλύτερος βαθμός:
=MAX(B2:B26).Πλήθος βαθμών:
=COUNT(B2:B26).Αν ένας μαθητής έλειπε και το κελί του είναι κενό, το
COUNTθα δώσει 24, και τοAVERAGEθα υπολογίσει τον μέσο όρο των 24, χωρίς να μετρήσει το κενό ως μηδέν. Αυτό είναι σωστό: ένας απών δεν πήρε μηδέν.
Παράδειγμα 2
Εκδρομή 25 μαθητών: λεωφορείο 450 €, ξενάγηση 100 € και εισιτήρια μουσείου 150 € συνολικά. Στήσε φύλλο που βγάζει πόσο πληρώνει κάθε μαθητής για κάθε έξοδο, με έναν τύπο που αντιγράφεται.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Γράφουμε το πλήθος των μαθητών μία φορά, στο
B1: τιμή 25.Τα έξοδα στις γραμμές 3 έως 5: στη στήλη A το είδος, στη στήλη B το συνολικό ποσό. Η γραμμή 2 μένει κενή.
Στο
C3το μερίδιο κάθε μαθητή για το λεωφορείο:=B3/$B$1, που δίνει 18.Το
B3είναι σχετική αναφορά, γιατί σε κάθε γραμμή θέλουμε το δικό της έξοδο. Το$B$1είναι απόλυτη, γιατί το πλήθος των μαθητών είναι ένα, για όλες τις γραμμές.Σύρουμε το
C3προς τα κάτω. ΤοC4γίνεται=B4/$B$1, δηλαδή 4, και τοC5γίνεται=B5/$B$1, δηλαδή 6.Σύνολο ανά μαθητή στο
C6:=SUM(C3:C5), που δίνει 28 €.Αν δηλώσουν συμμετοχή 30 μαθητές, αλλάζεις μόνο το
B1και όλα τα ποσά ξαναϋπολογίζονται.
Παράδειγμα 3
Στο προηγούμενο φύλλο ο Άρης έγραψε στο C3 τον τύπο =B3/B1, χωρίς δολάρια, και τον έσυρε προς τα κάτω. Τι βγαίνει στο C4 και γιατί;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Και οι δύο αναφορές είναι σχετικές, οπότε μετακινούνται και οι δύο κατά μία γραμμή όταν ο τύπος κατέβει.
Το
C4γίνεται=B4/B2. ΤοB2όμως είναι κενό.Διαίρεση με κενό κελί σημαίνει διαίρεση με μηδέν: το
C4δείχνει#DIV/0!.Το
C3δούλευε σωστά μόνο επειδή ήταν ο πρώτος τύπος. Η διόρθωση είναι το$B$1στη θέση τουB1.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Τι αποτέλεσμα δίνει ο τύπος «=(8+4)/2^2»;
Τα κατάφερες;
- Να γράφεις τύπους που ξεκινούν με = και χρησιμοποιούν διευθύνσεις κελιών και τους τελεστές + − * / ^.
- Να εφαρμόζεις τη σωστή προτεραιότητα των πράξεων και να βάζεις παρενθέσεις όπου χρειάζεται.
- Να χρησιμοποιείς τις συναρτήσεις SUM, AVERAGE, MAX, MIN και COUNT σε μια περιοχή κελιών.
- Να εξηγείς τι αλλάζει όταν αντιγράφεις έναν τύπο με σχετικές και με απόλυτες αναφορές (π.χ. $B$1).
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.