Τα Βαλκάνια και οι γείτονές μας

Μια χερσόνησος με όνομα βουνού

Η Βαλκανική χερσόνησος είναι η πιο ανατολική από τις τρεις μεγάλες χερσονήσους της νότιας Ευρώπης. Τη βρέχουν η Αδριατική, το Ιόνιο, το Αιγαίο, η Θάλασσα του Μαρμαρά και η Μαύρη Θάλασσα. Στα βόρεια δεν έχει φυσικό τέλος· οι γεωγράφοι βάζουν συνήθως το όριο στους ποταμούς Δούναβη και Σάβο.

Το όνομα είναι τουρκικό: «μπαλκάν» σημαίνει οροσειρά με δάση. Αρχικά έτσι λεγόταν μόνο μια οροσειρά της Βουλγαρίας, ο αρχαίος Αίμος. Τον 19ο αιώνα το όνομα απλώθηκε σε ολόκληρη τη χερσόνησο — και ταιριάζει, γιατί είναι από τις πιο ορεινές περιοχές της Ευρώπης: Δειναρικές Άλπεις κατά μήκος της Αδριατικής, Πίνδος, Ροδόπη, Αίμος, Καρπάθια στα βόρεια.

Οι χώρες

Η Τουρκία έχει στη χερσόνησο μόνο την Ανατολική Θράκη, με την Κωνσταντινούπολη· το μεγαλύτερο μέρος της είναι στην Ασία. Είναι μέλος του ΝΑΤΟ από το $1952$ και υποψήφια για την ΕΕ από το $1999$, αλλά οι διαπραγματεύσεις της έχουν σταματήσει. Η Ρουμανία, η Σλοβενία και η Κροατία είναι μόνο εν μέρει στη χερσόνησο, αλλά συνήθως μετρούν στις βαλκανικές χώρες.

Δύο σημεία θέλουν προσοχή στον χάρτη. Η γειτονική χώρα στα βόρεια της Ελλάδας ονομάζεται από το $2019$ Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας, σύμφωνα με τη Συμφωνία των Πρεσπών που υπέγραψαν οι δύο χώρες το $2018$. Και το Κοσσυφοπέδιο (Κόσοβο) κήρυξε ανεξαρτησία το $2008$· κάποιες χώρες την έχουν αναγνωρίσει και άλλες όχι, ανάμεσά τους η Σερβία και η Ελλάδα.

Μέλος της ΕΕ ή όχι ακόμα;

Για κάθε βαλκανική χώρα, διάλεξε αν είναι ήδη μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή υποψήφια. Η απάντηση δεν βγαίνει από το πόσο κοντά είναι στην Ελλάδα.

Τι ισχύει σήμερα;

Βόρεια Μακεδονία

Μέλος της ΕΕΥποψήφια

0 / 8

Ένα μωσαϊκό λαών

Τα Βαλκάνια είναι από τα μέρη της Ευρώπης με τις περισσότερες γλώσσες και θρησκείες σε μικρό χώρο. Δύο αιτίες το εξηγούν.

Το ανάγλυφο. Τα βουνά χώριζαν τις κοιλάδες μεταξύ τους. Κάθε κοιλάδα κρατούσε τη γλώσσα και τις συνήθειές της, και ήταν δύσκολο να ενωθεί μια μεγάλη περιοχή κάτω από μία εξουσία ή μία γλώσσα.

Η ιστορία. Από εδώ πέρασαν και έμειναν πολλοί λαοί. Η περιοχή ήταν για αιώνες μέρος της Βυζαντινής και ύστερα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Τα σημερινά κράτη γεννήθηκαν σταδιακά, από το $1830$ (Ελλάδα) ως το $1912$ (Αλβανία), και ξανά μετά το $1991$, όταν η Γιουγκοσλαβία διαλύθηκε, με πολέμους, σε πολλά κράτη.

Σήμερα στη χερσόνησο μιλιούνται:

• νοτιοσλαβικές γλώσσες: σερβικά, κροατικά, βοσνιακά, μαυροβουνιακά, σλοβενικά, βουλγαρικά, και η επίσημη γλώσσα της Βόρειας Μακεδονίας, που κατά τη Συμφωνία των Πρεσπών ανήκει στην ομάδα των νοτιοσλαβικών γλωσσών·
• ρουμανικά (λατινογενής), αλβανικά, ελληνικά και τουρκικά.

Οι θρησκευτικές παραδόσεις είναι κι αυτές πολλές: ορθόδοξοι στην Ελλάδα, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Σερβία, τη Βόρεια Μακεδονία και το Μαυροβούνιο· καθολικοί στην Κροατία και τη Σλοβενία· μουσουλμάνοι στην Τουρκία, σε μεγάλο μέρος της Αλβανίας, της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και του Κοσσυφοπεδίου. Σε όλες σχεδόν τις χώρες ζουν και μειονότητες.

Οικονομίες

Οι βαλκανικές οικονομίες είναι μικρότερες από εκείνες της δυτικής Ευρώπης, και διαφέρουν πολύ μεταξύ τους. Ο τουρισμός είναι σημαντικός στις ακτές της Κροατίας, του Μαυροβουνίου, της Αλβανίας, της Ελλάδας και της Βουλγαρίας. Η γεωργία απασχολεί ακόμα πολλούς ανθρώπους. Σε Ρουμανία, Σερβία και Σλοβενία έχει αναπτυχθεί βιομηχανία, όπως εργοστάσια αυτοκινήτων και ανταλλακτικών. Πολλοί κάτοικοι έχουν μεταναστεύσει για δουλειά σε άλλες χώρες, και τα χρήματα που στέλνουν στις οικογένειές τους μετρούν στην οικονομία του τόπου τους.

Ακαθάριστο εγχώριο προϊόν ανά κάτοικο

Σε χιλιάδες δολάρια, στρογγυλεμένο, για το 2025. Πηγή: Παγκόσμια Τράπεζα. Πριν πατήσεις το κουμπί: ποια χώρα είναι πρώτη, και η Ελλάδα σε ποια θέση βρίσκεται;

010203040372727232019151310

ΣλοβενίαΚροατίαΕλλάδαΡουμανίαΒουλγαρίαΤουρκίαΣερβίαΑλβανίαΒ. Μακεδονία

Δείξε μου τις απαντήσεις

Η Ελλάδα και οι γείτονές της

Η Ελλάδα έχει χερσαία σύνορα με τέσσερις χώρες: την Αλβανία, τη Βόρεια Μακεδονία, τη Βουλγαρία και την Τουρκία. Με τους γείτονες τη δένουν πολλά:

• Δρόμοι και λιμάνια. Η Εγνατία Οδός διασχίζει τη βόρεια Ελλάδα από την Ηγουμενίτσα ως τα σύνορα με την Τουρκία, και κάθετοι άξονες κατεβαίνουν από τα βόρεια σύνορα. Τα λιμάνια της Θεσσαλονίκης και της Αλεξανδρούπολης εξυπηρετούν και εμπορεύματα των γειτόνων, που δεν έχουν όλοι πρόσβαση στο Αιγαίο.
• Εμπόριο και επενδύσεις. Ελληνικές επιχειρήσεις λειτουργούν σε πολλές βαλκανικές χώρες, και οι γείτονες είναι σημαντικοί εμπορικοί εταίροι.
• Άνθρωποι. Επισκέπτες από τη Βουλγαρία, τη Σερβία και τη Βόρεια Μακεδονία γεμίζουν τις παραλίες της Χαλκιδικής και της Πιερίας, και Έλληνες ταξιδεύουν στους γείτονες. Από τη δεκαετία του $1990$ ζουν στην Ελλάδα πολλοί μετανάστες από τα Βαλκάνια· η μεγαλύτερη κοινότητα αλλοδαπών είναι από την Αλβανία.
• Κοινά νερά. Ο Έβρος, ο Νέστος, ο Στρυμόνας και ο Αξιός έρχονται από τους γείτονες. Οι Πρέσπες μοιράζονται σε τρεις χώρες· το $2000$ Ελλάδα, Αλβανία και Βόρεια Μακεδονία κήρυξαν μαζί το Πάρκο Πρεσπών, για την προστασία τους.

Το $2003$, στη Σύνοδο της Θεσσαλονίκης, η Ευρωπαϊκή Ένωση δήλωσε ότι οι χώρες των δυτικών Βαλκανίων έχουν θέση στην Ένωση, όταν πληρούν τους όρους.

Ας το δουλέψουμε

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση