Αφρική

Μια ήπειρος, πενήντα τέσσερις χώρες

Από την Κρήτη ως τις ακτές της Λιβύης είναι περίπου $300$ χιλιόμετρα. Η Αφρική είναι η γειτονική μας ήπειρος — και συχνά αυτή που ξέρουμε λιγότερο.

Είναι η δεύτερη μεγαλύτερη ήπειρος, με περίπου $30$ εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα, και η δεύτερη πολυπληθέστερη, με περίπου $1{,}5$ δισεκατομμύριο κατοίκους. Έχει $54$ ανεξάρτητα κράτη — περισσότερα από κάθε άλλη ήπειρο — και μιλιούνται σε αυτήν πάνω από δύο χιλιάδες γλώσσες.

Ζώνες που επαναλαμβάνονται

Ο ισημερινός περνά σχεδόν από τη μέση της ηπείρου. Γι' αυτό οι κλιματικές ζώνες εμφανίζονται δύο φορές, σαν σε καθρέφτη, μία βόρεια και μία νότια:

Η Σαχάρα, με περίπου $9$ εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα, είναι η μεγαλύτερη θερμή έρημος της Γης — σχεδόν όσο οι ΗΠΑ. Στο νότιο άκρο της, το Σαχέλ είναι μια λωρίδα όπου η βροχή κάποια χρόνια φτάνει και κάποια όχι, και οι ξηρασίες πλήττουν ανθρώπους και κοπάδια.

Στα ανατολικά, η Μεγάλη Τάφρος (Rift Valley) είναι ένα τεράστιο ρήγμα από την Αιθιοπία ως τη Μοζαμβίκη, όπου η ήπειρος σιγά-σιγά σκίζεται. Γύρω της υψώνονται ηφαίστεια, όπως το Κιλιμάντζαρο ($5.895$ m) με χιόνι στην κορυφή, λίγο νοτιότερα από τον ισημερινό, και απλώνονται μεγάλες λίμνες, όπως η Βικτόρια.

Ο Νείλος και η Αίγυπτος

Ο Νείλος, με μήκος περίπου $6.650$ χιλιόμετρα, είναι από τα μεγαλύτερα ποτάμια του κόσμου. Ο Λευκός Νείλος ξεκινά από την περιοχή της λίμνης Βικτόρια, ο Γαλάζιος Νείλος από τα βουνά της Αιθιοπίας, και ενώνονται στο Χαρτούμ του Σουδάν. Από εκεί ο ποταμός διασχίζει τη Σαχάρα χωρίς να δέχεται σχεδόν καμία βροχή, ως τη Μεσόγειο.

Στην Αίγυπτο αυτό φαίνεται από το διάστημα: μια πράσινη λωρίδα μέσα σε κίτρινη έρημο, που ανοίγει σε δέλτα στον βορρά. Εκεί ζουν σχεδόν όλοι οι Αιγύπτιοι. Και εκεί, στην Αλεξάνδρεια, άκμασε για πάνω από έναν αιώνα μια μεγάλη ελληνική κοινότητα — εκεί γεννήθηκε και έζησε ο ποιητής Κωνσταντίνος Καβάφης.

Πολλές Αφρικές

Οι πληθυσμοί των μεγαλύτερων χωρών δείχνουν ήδη πόσο διαφορετικό μέγεθος έχουν:

Οι επτά πολυπληθέστερες χώρες της Αφρικής, σε εκατομμύρια κατοίκους

Εκτιμήσεις του ΟΗΕ για το 2024, στρογγυλεμένες. Για σύγκριση, η Ελλάδα έχει περίπου 10 εκατομμύρια.

232132116109696456

Νιγηρία−+Αιθιοπία−+Αίγυπτος−+Λ.Δ. Κονγκό−+Τανζανία−+Ν. Αφρική−+Κένυα−+

Ο μεγαλύτερος πληθυσμός

Νιγηρία

Ο μικρότερος από τους επτά

Κένυα

Σύνολο

778

Διαφορά

176

Και πίσω από κάθε στήλη, μια άλλη ιστορία:

• Νιγηρία. Η πολυπληθέστερη χώρα της ηπείρου. Πετρέλαιο στο δέλτα του Νίγηρα, το Λάγος με πάνω από $15$ εκατομμύρια κατοίκους, και το «Nollywood», μία από τις μεγαλύτερες κινηματογραφικές βιομηχανίες του κόσμου σε αριθμό ταινιών.
• Αιθιοπία. Ορεινή χώρα χωρίς θάλασσα, πατρίδα του καφέ. Η Αντίς Αμπέμπα είναι έδρα της Αφρικανικής Ένωσης. Δεν έγινε ποτέ αποικία, αν και την κατέλαβε η Ιταλία από το 1936 ως το 1941.
• Αίγυπτος. Χώρα του Νείλου και της διώρυγας του Σουέζ, με το Κάιρο, τη μεγαλύτερη πόλη του αραβικού κόσμου, και τον τουρισμό των αρχαίων μνημείων.
• Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό. Τροπικό δάσος, ο ποταμός Κονγκό με τεράστιο όγκο νερού, και κοιτάσματα κοβαλτίου και χαλκού που χρειάζονται οι μπαταρίες όλου του κόσμου.
• Κένυα. Σαβάνα και εθνικά πάρκα, τσάι και λουλούδια που φτάνουν αεροπορικώς στην Ευρώπη, και το M-Pesa: από το 2007 εκατομμύρια Κενυάτες πληρώνουν και στέλνουν χρήματα με απλό κινητό, χρόνια πριν αυτό γίνει συνηθισμένο στην Ευρώπη.
• Νότια Αφρική. Η πιο βιομηχανική οικονομία της ηπείρου, με ορυχεία χρυσού και πλατίνας, και τρεις πρωτεύουσες. Το 1994 τελείωσε το απαρτχάιντ, το σύστημα φυλετικών διακρίσεων, και ο Νέλσον Μαντέλα έγινε πρόεδρος.

Τα περισσότερα σύνορα της Αφρικής τα χάραξαν ευρωπαϊκές δυνάμεις, κυρίως μετά τη Διάσκεψη του Βερολίνου (1884–1885), συχνά με χάρακα πάνω στον χάρτη και χωρίς να ρωτήσουν τους λαούς που ζούσαν εκεί. Οι περισσότερες χώρες έγιναν ανεξάρτητες ανάμεσα στο 1950 και στο 1975 — μόνο το 1960 ανεξαρτητοποιήθηκαν δεκαεπτά. Γι' αυτό σε πολλές χώρες γλώσσες του κράτους είναι ακόμα τα αγγλικά, τα γαλλικά ή τα πορτογαλικά, δίπλα στις τοπικές γλώσσες.

Ας το δουλέψουμε

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση