Διαλύματα και περιεκτικότητα

Πόσο «πυκνό» είναι το πυκνό;

Βάζεις ένα κουταλάκι αλάτι σε ένα ποτήρι νερό και ένα κουταλάκι σε έναν κουβά. Ίδια ποσότητα αλατιού, εντελώς διαφορετικό αποτέλεσμα στη γεύση.

Οι λέξεις «πυκνό» και «αραιό» είναι συγκρίσεις, όχι μετρήσεις. Για να πεις κάτι ακριβές χρειάζεσαι αριθμό — και αυτός ο αριθμός είναι η περιεκτικότητα.

Το λεξιλόγιο

Σε ένα διάλυμα:

• Διαλυμένη ουσία είναι αυτή που βρίσκεται σε μικρότερη ποσότητα — το αλάτι.
• Διαλύτης είναι αυτός που βρίσκεται σε μεγαλύτερη ποσότητα — το νερό.
• Διάλυμα είναι το σύνολο των δύο.

Η μάζα του διαλύματος είναι πάντα το άθροισμα των δύο: μάζα διαλυμένης ουσίας συν μάζα διαλύτη. Τίποτα δεν χάνεται στη διάλυση.

Το νερό λέγεται «κοινός διαλύτης» επειδή διαλύει τεράστιο πλήθος ουσιών. Δεν τις διαλύει όμως όλες: το λάδι και το λίπος αντιστέκονται.

Περιεκτικότητα στα εκατό

Ο πιο συνηθισμένος τρόπος: πόσα γραμμάρια ουσίας υπάρχουν σε $100$ γραμμάρια διαλύματος.

Αν $m_1$ είναι η μάζα της ουσίας και $m_2$ η μάζα του διαλύτη:

$$\% = \frac{m_1}{m_1 + m_2} \times 100$$

Φτιάξε το διάλυμα

Άλλαξε πρώτα μόνο το αλάτι και μετά μόνο το νερό. Η ίδια ποσότητα αλατιού δίνει άλλη περιεκτικότητα σε άλλη ποσότητα νερού.

Διάλυμα120 g

Περιεκτικότητα16,7%

Υπολογισμός: 20 : 120 × 100 = 16,7%

Ακόρεστο — χωράει κι άλλο αλάτι

Αλάτι20 g

Νερό100 g

Κορεσμός

Σε δεδομένη θερμοκρασία, ο διαλύτης δεν δέχεται απεριόριστη ποσότητα ουσίας. Όταν φτάσει στο όριό του, το διάλυμα λέγεται κορεσμένο και ό,τι προσθέσεις παραπάνω κάθεται στον πυθμένα.

Για το αλάτι στο νερό, το όριο είναι περίπου $36$ g ανά $100$ g νερού στους $20\;^\circ$C.

Η θερμοκρασία αλλάζει αυτό το όριο: στα στερεά, ζεστό νερό διαλύει περισσότερο. Γι' αυτό η ζάχαρη διαλύεται εύκολα στο ζεστό τσάι και δύσκολα στο παγωμένο.

Στα αέρια συμβαίνει το αντίθετο: όσο ανεβαίνει η θερμοκρασία, τόσο λιγότερο αέριο συγκρατείται. Γι' αυτό ένα αναψυκτικό χάνει τις φυσαλίδες του όταν ζεσταθεί, και γι' αυτό τα ζεστά νερά ενός ποταμού έχουν λιγότερο οξυγόνο για τα ψάρια.

Ας το κάνουμε μαζί

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση