Χημικά στοιχεία και ενώσεις
Σύμβολα, τύποι και τι λέει ένας χημικός τύπος.
25 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Χημεία Β΄ Γυμνασίου, §2.10
Θα μάθεις να
- Να διαβάζεις έναν χημικό τύπο: ποια στοιχεία και πόσα άτομα από το καθένα.
- Να ξεχωρίζεις τον δείκτη από τον συντελεστή μπροστά από έναν τύπο.
- Να αναγνωρίζεις τα σύμβολα των πιο κοινών στοιχείων.
Μια γλώσσα με πάνω από εκατό γράμματα
Κάθε χημικό στοιχείο έχει σύμβολο: ένα ή δύο γράμματα, με το πρώτο πάντα κεφαλαίο.
| Σύμβολο | Στοιχείο | Από πού |
|---|---|---|
| H | υδρογόνο | hydrogenium |
| O | οξυγόνο | oxygenium |
| C | άνθρακας | carboneum |
| N | άζωτο | nitrogenium |
| S | θείο | sulfur |
| Na | νάτριο | natrium |
| Fe | σίδηρος | ferrum |
| Cl | χλώριο | chlorum |
| Ca | ασβέστιο | calcium |
Τα σύμβολα είναι διεθνή. Ένας χημικός στην Ιαπωνία διαβάζει το ακριβώς όπως εσύ, ακόμη κι αν δεν μοιράζεστε καμία λέξη.


Ο χημικός τύπος
Ο τύπος μιας ένωσης λέει δύο πράγματα: ποια στοιχεία την αποτελούν και σε ποια αναλογία.
Ο μικρός αριθμός κάτω δεξιά από ένα σύμβολο λέγεται δείκτης και δείχνει πόσα άτομα του στοιχείου υπάρχουν στο μόριο. Όταν λείπει, εννοείται .
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Πόσα άτομα κάθε στοιχείου υπάρχουν σε ένα μόριο H₂SO₄;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Διαβάζω σύμβολο προς σύμβολο.
H με δείκτη : δύο άτομα υδρογόνου.
S χωρίς δείκτη: ένα άτομο θείου.
O με δείκτη : τέσσερα άτομα οξυγόνου.
Σύνολο: άτομα, από τρία διαφορετικά στοιχεία.
Παράδειγμα 2
Πόσα άτομα οξυγόνου υπάρχουν συνολικά στο 4CO₂;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ο δείκτης λέει ότι κάθε μόριο έχει άτομα οξυγόνου.
Ο συντελεστής λέει ότι έχουμε τέτοια μόρια.
Και άτομα άνθρακα: .
Συνολικά άτομα, όλα σε τέσσερα ξεχωριστά μόρια.
Παράδειγμα 3
Γιατί το H₂O και το H₂O₂ είναι εντελώς διαφορετικές ουσίες;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Διαφέρουν σε ένα άτομο οξυγόνου ανά μόριο.
Αυτό όμως αλλάζει τη δομή του μορίου, άρα και όλες τις ιδιότητες.
Το νερό είναι σταθερό και πόσιμο. Το υπεροξείδιο διασπάται εύκολα και απελευθερώνει οξυγόνο. Πυκνό καίει το δέρμα· αραιό, όπως το οξυζενέ του φαρμακείου (περίπου ), χρησιμοποιείται ως απολυμαντικό.
Το συμπέρασμα ισχύει γενικά: στη Χημεία, η αναλογία δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι η ταυτότητα της ουσίας.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Ποιο είναι το σύμβολο του ασβεστίου;
Τα κατάφερες;
- Να διαβάζεις έναν χημικό τύπο: ποια στοιχεία και πόσα άτομα από το καθένα.
- Να ξεχωρίζεις τον δείκτη από τον συντελεστή μπροστά από έναν τύπο.
- Να αναγνωρίζεις τα σύμβολα των πιο κοινών στοιχείων.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.