Έκτορας και Ανδρομάχη

Ο Έκτορας μπαίνει στην πόλη

Στη ραψωδία Ζ η μάχη πάει άσχημα για τους Τρώες, και ο Έκτορας μπαίνει για λίγο στην πόλη: πρέπει να ζητήσει από τις γυναίκες να προσευχηθούν στην Αθηνά, και να βγάλει τον Πάρη ξανά στη μάχη. Πριν γυρίσει, θέλει να δει τη γυναίκα του και τον μικρό του γιο, γιατί δεν ξέρει αν θα ξαναγυρίσει. Μετάφραση των παραθεμάτων: Ιάκωβος Πολυλάς (1825–1896).

Η Ανδρομάχη δεν είναι στο σπίτι. Η οικονόμα τού λέει ότι, μόλις άκουσε πως οι Αχαιοί νικούν, έτρεξε στον πύργο «ὡς φρενιασμένη» (Ζ 388), με την τροφό και το παιδί. Ο Έκτορας γυρίζει τρέχοντας τον δρόμο που ήρθε, και τη βρίσκει στις Σκαιές πύλες, εκεί απ' όπου θα ξαναβγεί στον κάμπο. Στην ίδια πύλη, στη ραψωδία Γ, η Ελένη έδειχνε στον Πρίαμο τους Αχαιούς.

τὸν ῾Εκτορίδην, ὅμοιον μὲ εὔμορφον ἀστέρα·

— Ζ 401

Ο πατέρας λέει το παιδί Σκαμάνδριο, από το ποτάμι της Τροίας· ο λαός το λέει Αστυάνακτα, «άρχοντα της πόλης», επειδή ο πατέρας του σώζει την πόλη. Το ίδιο το όνομα του παιδιού κρέμεται από τη ζωή του Έκτορα.

Τα λόγια της Ανδρομάχης

Ο Έκτορας χαμογελά σιωπηλός κοιτάζοντας το παιδί. Η Ανδρομάχη τον πιάνει από το χέρι, κλαίει, και του μιλά. Πρώτα τον κατηγορεί: η τόλμη του θα τον σκοτώσει, και δεν λυπάται ούτε το παιδί ούτε εκείνη. Ύστερα του λέει τι έχει χάσει. Ο Αχιλλέας κατέστρεψε την πατρίδα της, τη Θήβη, σκότωσε τον πατέρα της και τα επτά αδέλφια της σε μία μέρα, και πήρε αιχμάλωτη τη μητέρα της, που ελευθερώθηκε με λύτρα αλλά πέθανε λίγο μετά. Και καταλήγει:

῞Εκτωρ, σὺ εἶσαι δι’ ἐμὲ πατέρας καὶ μητέρα,
σὺ ἀδελφός, σὺ ἀνθηρὸς τῆς κλίνης σύντροφός μου.
Ἀλλὰ λυπήσου μας, καὶ αὐτοῦ μεῖνε στὸν πύργον, μήπως
ὀρφανὸ κάμης τὸ παιδὶ καὶ χήραν τὴν γυναίκα.

— Ζ 429-432

Δεν του ζητά να σταματήσει να πολεμά. Του προτείνει να μείνει στα τείχη και να στήσει τον στρατό κοντά στην αγριοσυκιά, εκεί που το τείχος είναι πιο εύκολο να το ανέβει ο εχθρός· τρεις φορές το δοκίμασαν ήδη οι Αχαιοί. Είναι πρόταση άμυνας, και δείχνει μια γυναίκα που ξέρει τον πόλεμο από κοντά.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Το παιδί και το κράνος

Ο Έκτορας απλώνει τα χέρια στο παιδί, και το παιδί τρομάζει:

ἔσκουξ’ ἐκεῖνο κι ἔγειρε στὸ στῆθος τῆς βυζάστρας·
φοβήθη τὸν πατέρα του καθὼς εἶδε ν’ ἀστράφτουν
τ’ ἄρματα καὶ ἀπ’ τὴν κόρυθα τῆς περικεφαλαίας
τὴν χαίτην ποὺ τρομακτικῶς ἐπάνω του ἐσειόνταν·
ἐγέλασε ὁ πατέρας του καὶ ἡ σεβαστὴ μητέρα·

— Ζ 467-471

Είναι η μόνη στιγμή γέλιου στη σκηνή, και γεννιέται από τον πόλεμο: το παιδί βλέπει τον πατέρα του ως πολεμιστή και δεν τον αναγνωρίζει. Ο Έκτορας βγάζει το κράνος, το αφήνει κάτω, φιλά το παιδί και το χορεύει στα χέρια. Ύστερα προσεύχεται στους θεούς:

ἐχθροῦ ποὺ ἐφόνευσε, νὰ εἰποῦν: καλύτερος ἐδείχθη
καὶ τοῦ πατρός του, καὶ χαρὰν θὰ αἰσθάνεται ἡ μητέρα».

— Ζ 480-481

Ο ακροατής ξέρει ότι η προσευχή δεν θα εισακουστεί. Η Τροία θα πέσει, και στη ραψωδία Ω η ίδια η Ανδρομάχη θα προβλέψει ότι κάποιος Αχαιός θα ρίξει το παιδί από τον πύργο. Ο πατέρας εύχεται στον γιο του δόξα, και ο γιος δεν θα ζήσει για να τη γνωρίσει: τραγική ειρωνεία.

Η Ανδρομάχη παίρνει το παιδί «γελοκλαίοντας» (Ζ 484). Ο Έκτορας τη χαϊδεύει και της λέει ότι κανείς δεν θα τον στείλει στον Άδη πριν από την ώρα του, και ότι κανείς άνθρωπος, γενναίος ή δειλός, δεν ξεφεύγει από τη μοίρα του. Τη στέλνει στο σπίτι, στον αργαλειό, και φορά ξανά το κράνος. Εκείνη φεύγει γυρίζοντας συνέχεια να τον δει, και στο σπίτι οι γυναίκες

Καὶ ζωντανὸν τὸν ῞Εκτορα στὸ σπίτι του ἐθρηνοῦσαν,

— Ζ 500

Η σκηνή των Σκαιών πυλών

Βάλε τις στιγμές της συνάντησης με τη σειρά που τις αφηγείται ο ποιητής. Βοήθεια: η σκηνή ανεβαίνει ως το γέλιο και μετά ξαναπέφτει στο πένθος.

Πάτα τις στιγμές με τη σειρά

Η Ανδρομάχη θυμάται πατέρα, αδέλφια και μητέραΟι γυναίκες θρηνούν τον Έκτορα ζωντανόΟ Έκτορας μιλά για την ντροπή και τη μέρα που θα χαθεί η ΤροίαΤο παιδί τρομάζει από το κράνος, και οι γονείς γελούνΟ Έκτορας προσεύχεται να γίνει ο γιος του καλύτερος από εκείνονΗ Ανδρομάχη τρέχει να τον συναντήσει στις Σκαιές πύλεςΟ Έκτορας δεν βρίσκει την Ανδρομάχη στο σπίτιΗ Ανδρομάχη παίρνει το παιδί γελοκλαίοντας

Η σειρά σου

1. 1
2. 2
3. 3
4. 4
5. 5
6. 6
7. 7
8. 8

ΈλεγχοςΑπό την αρχή

Τι τον κρατά στη μάχη και τι τον τραβά στο σπίτι;

Ο Έκτορας ζυγίζει δύο πράγματα. Βάλε κάθε σκέψη στη μεριά όπου βαραίνει.

Προς τα πού τον τραβά;

Το παιδί που θα μείνει ορφανό

Τον κρατά στη μάχηΤον τραβά στο σπίτι

0 / 6