Τεχνικό σχέδιο

Ένα σχέδιο που καταλαβαίνει άλλος

Σχεδίασες μια βάση κινητού και θέλεις να τη φτιάξει ο φίλος σου στο σπίτι του. Αν του δώσεις ένα γρήγορο σκίτσο, θα σε ρωτήσει: «Πόσο φαρδιά; Πόσο βαθιά είναι η εγκοπή; Πόσο ψηλά;». Ένα τεχνικό σχέδιο απαντά σε όλα αυτά χωρίς να είσαι εκεί. Είναι μια γλώσσα με κανόνες, ίδιους σε όλο τον κόσμο: τους ορίζει το διεθνές πρότυπο ISO 128.

Οι τρεις όψεις

Ένα αντικείμενο έχει τρεις διαστάσεις: μήκος, πλάτος, ύψος. Το χαρτί έχει δύο. Η λύση είναι να το κοιτάξεις από τρεις πλευρές, κάθετα σε καθεμιά, και να σχεδιάσεις τρεις επίπεδες εικόνες:

• Πρόοψη: το βλέπεις από μπροστά. Δείχνει μήκος και ύψος. Διαλέγεις ως πρόοψη την πλευρά που λέει τα περισσότερα για το σχήμα.
• Κάτοψη: το βλέπεις από πάνω. Δείχνει μήκος και πλάτος (βάθος).
• Πλάγια όψη: το βλέπεις από τα πλάγια. Δείχνει πλάτος και ύψος.

Στην Ευρώπη, και στην Ελλάδα, χρησιμοποιούμε την ευρωπαϊκή μέθοδο (προβολή πρώτης γωνίας). Οι όψεις μπαίνουν σε σταθερές θέσεις:

• η κάτοψη μπαίνει κάτω από την πρόοψη,
• η όψη από αριστερά μπαίνει δεξιά από την πρόοψη.

Ακούγεται ανάποδο, αλλά σκέψου ότι το αντικείμενο «ρίχνει» την εικόνα του στην απέναντι πλευρά, σαν σκιά. Οι όψεις είναι ευθυγραμμισμένες: το ύψος της πρόοψης και της πλάγιας όψης είναι στην ίδια οριζόντια λωρίδα, και το μήκος της πρόοψης και της κάτοψης στην ίδια κάθετη λωρίδα. Έτσι μεταφέρεις μια διάσταση από τη μία όψη στην άλλη με τον χάρακα.

Ποια όψη δείχνει αυτό το σχήμα;

Φαντάσου το αντικείμενο στο θρανίο σου. Διάλεξε ερώτηση και μετά όψη — μπορεί να ταιριάζουν περισσότερες από μία.

Ποιο αντικείμενο;

Μια όρθια κονσέρβα: σε ποια όψη είναι κύκλος;Ένα ρολό χαρτί ξαπλωμένο από αριστερά προς δεξιά: πού είναι κύκλος;Μια όρθια πυραμίδα με τετράγωνη βάση: πού είναι τρίγωνο;Ένα κουτί σπίρτων: σε ποια όψη είναι ορθογώνιο;

Ποια όψη;

ΠρόοψηΚάτοψηΠλάγια όψη

Ποια όψη;

Οι γραμμές μιλούν

Σε ένα τεχνικό σχέδιο κάθε είδος γραμμής έχει άλλο νόημα:

Ποια γραμμή θα χρησιμοποιούσες;

Σχεδιάζεις την πρόοψη ενός ξύλινου κύβου με μια τρύπα που τον διαπερνά από πάνω ως κάτω. Για κάθε στοιχείο, διάλεξε γραμμή.

Ποια γραμμή;

Τα τοιχώματα της τρύπας, που είναι μέσα στο ξύλο

Συνεχής χοντρήΔιακεκομμένηΑξονικήΣυνεχής λεπτή

0 / 6

Διαστάσεις και κλίμακα

Οι διαστάσεις γράφονται σε χιλιοστά (mm), χωρίς να γράφεις τη μονάδα. Μια γραμμή διάστασης έχει βελάκια στις άκρες, και ο αριθμός μπαίνει πάνω της, στη μέση. Κάθε διάσταση γράφεται μία φορά, στην όψη όπου φαίνεται πιο καθαρά.

Η κλίμακα λέει πόσο μίκρυνε ή μεγάλωσε το αντικείμενο στο χαρτί:

Ο πρώτος αριθμός είναι πάντα το χαρτί, ο δεύτερος το πραγματικό αντικείμενο.

Υπάρχει και ένας τρόπος να δείξεις το αντικείμενο σε μία εικόνα που μοιάζει τρισδιάστατη: το ισομετρικό σχέδιο. Οι κάθετες ακμές μένουν κάθετες, και οι οριζόντιες γέρνουν $30°$ δεξιά και αριστερά. Είναι ωραίο για να καταλάβεις το σχήμα, αλλά για την κατασκευή χρειάζονται οι όψεις.

Ας το κάνουμε μαζί

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Το έργο σου: τρεις όψεις ενός αντικειμένου

Διάλεξε ένα μικρό αντικείμενο με απλό σχήμα: μια γόμα, ένα κουτί σπίρτων, ένα τουβλάκι, ή ένα ξυλάκι με εγκοπή από το έργο σου. Μέτρησέ το με χάρακα στο πλησιέστερο χιλιοστό. Σε χαρτί μιλιμετρέ ή τετραγωνισμένο σχεδίασε πρόοψη, κάτοψη και πλάγια όψη στις σωστές θέσεις της ευρωπαϊκής μεθόδου, σε κλίμακα 2:1 αν είναι πολύ μικρό. Βάλε όλες τις διαστάσεις μία φορά, σε mm, και γράψε σε ένα κουτάκι κάτω δεξιά: όνομα αντικειμένου, κλίμακα, το όνομά σου, ημερομηνία. Μετά δώσε το σχέδιο σε έναν συμμαθητή χωρίς να του δείξεις το αντικείμενο: μπορεί να σου πει τι είναι και πόσο μεγάλο;