Το ταξιδιωτικό κείμενο

Ένας τόπος μέσα από τα μάτια ενός περαστικού

Ένας οδηγός πόλης σού λέει τι υπάρχει σε έναν τόπο: πόσους κατοίκους έχει, τι ώρα ανοίγει το μουσείο, πού είναι ο σταθμός. Ένα ταξιδιωτικό κείμενο σού λέει πώς τον είδε κάποιος. Τον ίδιο δρόμο δύο ταξιδιώτες θα τον γράψουν εντελώς διαφορετικά, γιατί ο καθένας φέρνει μαζί του τα μάτια του, τα βιβλία που έχει διαβάσει, την πατρίδα του και τη διάθεση εκείνης της μέρας.

Τα γνωρίσματα του ταξιδιωτικού κειμένου:

• Πρώτο πρόσωπο. Μιλά ο ίδιος ο ταξιδιώτης: «έφτασα», «είδα», «μου φάνηκε».
• Πραγματικό ταξίδι. Οι τόποι υπάρχουν και η διαδρομή έχει σταθμούς, συνήθως με τη σειρά που τους πέρασε.
• Περιγραφή. Τοπία, κτίρια, άνθρωποι, συνήθειες, καιρός, χρώματα, ήχοι.
• Εντύπωση και σχόλιο. Τι ένιωσε, τι τον εντυπωσίασε, τι του φάνηκε αστείο ή λυπηρό, τι του θύμισε.
• Πληροφορίες και σύγκριση. Λίγη ιστορία, λίγοι αριθμοί, και συχνά σύγκριση με τον δικό του τόπο.

Ο Ροΐδης στη Σικελία

Στο σχολικό ανθολόγιο της Α΄ Γυμνασίου υπάρχει το ταξιδιωτικό κείμενο του Κώστα Ουράνη (1890–1953) «Το θέλγητρο της Ανδαλουσίας», για ένα ταξίδι στην Ισπανία. Εδώ θα διαβάσουμε ένα παλαιότερο ταξίδι, προς τη Σικελία: τις «Αιτναίαι αναμνήσεις» (Αναμνήσεις από την Αίτνα) του Εμμανουήλ Ροΐδη (1836–1904). Είναι γραμμένες σε καθαρεύουσα, γι' αυτό δίπλα σε κάθε απόσπασμα υπάρχει μια απόδοση σε απλά νέα ελληνικά.

Ο Ροΐδης ξεκινά με ένα αστείο λόγο για να ταξιδέψει. Οι Αθηναίοι, λέει, έχουν «μανία της μετακινήσεως». Σε έναν περίπατο από το Σύνταγμα ως την Ομόνοια, δεκαεπτά γνωστοί του τον ρώτησαν το ίδιο πράγμα: «Δεν θα κάμης εφέτος ταξίδι εις την Ευρώπην;» Για να γλιτώσει από την ερώτηση, φεύγει:

[...] επέβην του ατμοπλοίου «Αίγεστα» πλέοντος ευθύς εις Σικελίαν, νήσον εισέτι άγνωστον εις τους αργούς περιηγητάς.

— Εμμανουήλ Ροΐδης, «Αιτναίαι αναμνήσεις» (κείμενο από τη Βικιθήκη, σε μονοτονικό)

Απόδοση: «Ανέβηκα στο ατμόπλοιο "Αίγεστα", που έπλεε κατευθείαν για τη Σικελία, ένα νησί ακόμα άγνωστο στους τεμπέληδες περιηγητές.»

Η διαδρομή του έχει καθαρούς σταθμούς: το πλοίο, η πόλη Μεσσήνη, το τρένο που περνά «διά κρημνών, αβύσσων και υπογείων οχετών» (από γκρεμούς, βάραθρα και τούνελ), η Κατάνη στα πόδια του ηφαιστείου, και τέλος η ανάβαση στην Αίτνα.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Περιγραφή ή εντύπωση;

Κάθε κάρτα είναι απόδοση σε νέα ελληνικά μιας φράσης από τις «Αιτναίαι αναμνήσεις». Λέει τι υπάρχει, ή τι ένιωσε και τι κρίνει ο ταξιδιώτης;

Τι είναι;

Οι Αθηναίοι έχουν μανία να μετακινούνται

ΠεριγραφήΕντύπωση ή σχόλιο

0 / 7

Ο ταξιδιώτης και ο τόπος του

Πρόσεξε πόσο συχνά ο Ροΐδης σκέφτεται την Ελλάδα ενώ βρίσκεται στη Σικελία. Θυμάται ότι την Κατάνη την ίδρυσαν αρχαίοι Έλληνες, ότι εκεί είχε μιλήσει στο πλήθος ο Αλκιβιάδης, και κάνει πειράγματα για τους Αθηναίους της εποχής του. Ο ξένος τόπος γίνεται και καθρέφτης του δικού του. Αυτό είναι από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία κάθε ταξιδιωτικού κειμένου: μαθαίνουμε για τον τόπο που επισκέπτεται ο συγγραφέας, αλλά και για τον τόπο από τον οποίο έρχεται.