Επεξεργασία κειμένου

Δύο εργασίες με το ίδιο κείμενο

Δύο συμμαθητές παραδίδουν εργασία για τα ηφαίστεια της Σαντορίνης. Έχουν γράψει σχεδόν τις ίδιες λέξεις. Η μία εργασία διαβάζεται άνετα: καθαρός τίτλος, ενότητες με επικεφαλίδες, μια φωτογραφία με λεζάντα. Η άλλη είναι ένας τοίχος κειμένου, με τρεις γραμματοσειρές, κεντραρισμένες παραγράφους και έναν τίτλο που «πήδηξε» στη δεύτερη σελίδα.

Η διαφορά δεν είναι στο τι γράφτηκε, αλλά στο πώς στήθηκε. Αυτό είναι η δουλειά του επεξεργαστή κειμένου (word processor), π.χ. του LibreOffice Writer, του Microsoft Word ή των Google Docs. Οι εντολές που θα δεις υπάρχουν σε όλους, με ελάχιστα διαφορετικά ονόματα.

Πρώτα γράφεις, μετά μορφοποιείς

Πληκτρολόγησε πρώτα όλο το κείμενο και μετά ασχολήσου με την εμφάνιση. Τρεις κανόνες γλιτώνουν πολύ κόπο αργότερα:

1. Enter μόνο στο τέλος της παραγράφου. Όταν η γραμμή γεμίσει, ο επεξεργαστής αλλάζει γραμμή μόνος του. Αυτό λέγεται αναδίπλωση λέξεων. Αν πατήσεις Enter στη μέση, κάθε γραμμή γίνεται ξεχωριστή «παράγραφος» και, μόλις αλλάξει το μέγεθος των γραμμάτων, το κείμενο διαλύεται.
2. Ένα κενό ανάμεσα στις λέξεις. Ποτέ πολλά κενά για να μετακινήσεις κάτι. Για αυτό υπάρχουν η στοίχιση και οι εσοχές.
3. Κενό μετά το σημείο στίξης, όχι πριν. «Ναι, ήρθε.» και όχι «Ναι ,ήρθε .»

Τρία επίπεδα μορφοποίησης

Κάθε εντολή μορφοποίησης αλλάζει ένα από τρία πράγματα.

Μορφοποίηση χαρακτήρα

Αφορά τα γράμματα που έχεις επιλέξει:

• γραμματοσειρά (π.χ. Liberation Serif, Arial, Calibri) και μέγεθος σε στιγμές (pt),
• έντονα (Ctrl+B), πλάγια (Ctrl+I), υπογράμμιση (Ctrl+U),
• χρώμα γραμμάτων, επισήμανση, εκθέτης (όπως το 2 στο m²) και δείκτης (όπως το 2 στο H₂O).

Μορφοποίηση παραγράφου

Αφορά ολόκληρη την παράγραφο όπου βρίσκεται ο δρομέας, ακόμη κι αν δεν έχεις επιλέξει τίποτα:

• στοίχιση: αριστερή, κεντρική, δεξιά ή πλήρης (και στις δύο πλευρές),
• διάστιχο: η απόσταση ανάμεσα στις γραμμές (π.χ. μονό, 1,5),
• απόσταση πριν και μετά από την παράγραφο,
• εσοχές: πόσο «μπαίνει» η παράγραφος ή η πρώτη της γραμμή από το περιθώριο,
• κουκκίδες και αρίθμηση για λίστες.

Μορφοποίηση σελίδας

Αφορά όλο το έγγραφο (ή μια ενότητά του):

• μέγεθος χαρτιού (Α4) και προσανατολισμός: κατακόρυφος ή οριζόντιος,
• περιθώρια: το κενό γύρω γύρω από το κείμενο,
• κεφαλίδα και υποσέλιδο, με αρίθμηση σελίδων,
• αλλαγή σελίδας (Ctrl+Enter): ξεκινά νέα σελίδα χωρίς να πατάς Enter ξανά και ξανά.

Χαρακτήρα, παραγράφου ή σελίδας;

Για κάθε αλλαγή, σκέψου τι επηρεάζει: μόνο τα επιλεγμένα γράμματα, μια ολόκληρη παράγραφο, ή τη σελίδα.

Τι αλλάζει αυτή η εντολή;

Έντονα σε μία λέξη

ΧαρακτήραΠαραγράφουΣελίδας

0 / 9

Στυλ: μορφοποίηση με όνομα

Φαντάσου ότι έχεις δέκα επικεφαλίδες και θέλεις να τις κάνεις όλες μπλε και 16 pt. Μπορείς να τις μορφοποιήσεις μία μία, και να ξεχάσεις μία. Ή μπορείς να χρησιμοποιήσεις στυλ.

Ένα στυλ (style) είναι ένα σύνολο μορφοποιήσεων με όνομα, π.χ. «Επικεφαλίδα 1», «Επικεφαλίδα 2», «Σώμα κειμένου». Όταν δίνεις σε μια παράγραφο το στυλ «Επικεφαλίδα 1», αυτή παίρνει όλη τη μορφή του στυλ μαζί.

Τα στυλ έχουν δύο μεγάλα πλεονεκτήματα:

• Αλλάζεις μία φορά, αλλάζουν όλα. Αν τροποποιήσεις το στυλ «Επικεφαλίδα 1», αλλάζουν αμέσως όλες οι επικεφαλίδες του εγγράφου.
• Ο επεξεργαστής καταλαβαίνει τη δομή. Ξέρει ποιες παράγραφοι είναι επικεφαλίδες, και μπορεί να φτιάξει μόνος του αυτόματο πίνακα περιεχομένων με τους σωστούς αριθμούς σελίδων.

Εικόνες και πίνακες

Μια εικόνα μπαίνει από το μενού Εισαγωγή → Εικόνα. Δύο ρυθμίσεις κάνουν τη διαφορά:

• Αναδίπλωση κειμένου: αν το κείμενο θα περνά γύρω από την εικόνα ή μόνο πάνω και κάτω από αυτήν.
• Λεζάντα: μια σύντομη περιγραφή από κάτω, π.χ. «Εικόνα 1: Η καλντέρα της Σαντορίνης». Ο επεξεργαστής αριθμεί μόνος του τις λεζάντες.

Όταν αλλάζεις το μέγεθος μιας εικόνας, τράβα από τη γωνία, όχι από την πλευρά, για να μη «στραβώσει» η αναλογία της.

Ένας πίνακας (Εισαγωγή → Πίνακας) βάζει δεδομένα σε γραμμές και στήλες. Είναι ο σωστός τρόπος να στοιχίσεις πράγματα σε στήλες, αντί για κενά.

Έλεγχος και αποθήκευση

• Ο ορθογραφικός έλεγχος υπογραμμίζει με κόκκινη κυματιστή γραμμή τις λέξεις που δεν αναγνωρίζει. Δεν πιάνει όμως μια σωστή λέξη στη λάθος θέση: στο «είδα έξη πουλιά» δεν θα δει λάθος, γιατί το «έξη» (η συνήθεια) είναι κι αυτό σωστή λέξη. Χρειάζεται πάντα και μια δική σου ανάγνωση.
• Αποθήκευση (Ctrl+S) στη μορφή της εφαρμογής, π.χ. .odt ή .docx, για να μπορείς να συνεχίσεις να το επεξεργάζεσαι.
• Εξαγωγή ως PDF όταν το στέλνεις για ανάγνωση ή εκτύπωση: το PDF φαίνεται ίδιο σε κάθε υπολογιστή, ακόμη κι αν δεν έχει τις ίδιες γραμματοσειρές.

Ας το κάνουμε μαζί

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση