Ψηφιακή εικόνα
Ψηφιογραφικές και διανυσματικές εικόνες, ανάλυση και χρώμα RGB.
35 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να εξηγείς τι είναι το εικονοστοιχείο (pixel) και η ανάλυση μιας εικόνας.
- Να περιγράφεις πώς γράφεται ένα χρώμα με το μοντέλο RGB.
- Να υπολογίζεις το μέγεθος μιας ασυμπίεστης εικόνας.
- Να ξεχωρίζεις τις ψηφιογραφικές από τις διανυσματικές εικόνες και να διαλέγεις κατάλληλη μορφή αρχείου.
Κοίτα από πολύ κοντά
Πάρε έναν μεγεθυντικό φακό και κοίτα την οθόνη του κινητού σου, ή απλώς μεγέθυνε πολύ μια φωτογραφία. Κάποια στιγμή η εικόνα σταματά να είναι εικόνα και γίνεται πλέγμα από μικρά χρωματιστά τετράγωνα.
Κάθε τετραγωνάκι λέγεται εικονοστοιχείο ή pixel (από το picture element). Είναι το μικρότερο κομμάτι μιας ψηφιακής εικόνας, και έχει ένα μόνο χρώμα. Από μακριά, το μάτι μας ενώνει τα εκατομμύρια pixel σε μια ομαλή εικόνα.
Ανάλυση
Η ανάλυση (resolution) μιας εικόνας είναι πόσα pixel έχει οριζόντια επί πόσα κατακόρυφα. Μια εικόνα 1920 × 1080 έχει 1920 στήλες και 1080 γραμμές από pixel, δηλαδή συνολικά:
Ένα εκατομμύριο pixel λέγεται megapixel (MP). Η εικόνα αυτή έχει περίπου 2 MP. Μια κάμερα κινητού των 12 MP βγάζει φωτογραφίες περίπου 4000 × 3000.
Όσο περισσότερα pixel, τόσο περισσότερες λεπτομέρειες μπορεί να δείξει η εικόνα, και τόσο περισσότερο χώρο πιάνει.
Πώς γράφεται ένα χρώμα: το μοντέλο RGB
Κάθε pixel της οθόνης σου είναι στην πραγματικότητα τρία μικροσκοπικά φωτάκια: ένα κόκκινο (Red), ένα πράσινο (Green) και ένα μπλε (Blue). Αλλάζοντας πόσο δυνατά ανάβει το καθένα, φτιάχνεις κάθε χρώμα. Αυτό είναι το μοντέλο RGB.
Η ένταση κάθε φωτός γράφεται με έναν αριθμό από 0 (σβηστό) ως 255 (στο τέρμα). Γιατί 255; Γιατί κάθε ένταση κρατιέται σε 1 byte, και με 8 bit έχουμε 256 τιμές, από 0 έως 255.
| Χρώμα | R | G | B |
|---|---|---|---|
| μαύρο | 0 | 0 | 0 |
| λευκό | 255 | 255 | 255 |
| κόκκινο | 255 | 0 | 0 |
| πράσινο | 0 | 255 | 0 |
| μπλε | 0 | 0 | 255 |
| κίτρινο | 255 | 255 | 0 |
| ματζέντα | 255 | 0 | 255 |
| κυανό | 0 | 255 | 255 |
| γκρι | 128 | 128 | 128 |
Πρόσεξε το κίτρινο: κόκκινο φως + πράσινο φως = κίτρινο. Με τις μπογιές δεν γίνεται αυτό, γιατί οι μπογιές απορροφούν φως. Τα φώτα όμως προσθέτουν φως, γι' αυτό το RGB λέγεται προσθετικό μοντέλο. Και όταν ανάβουν και τα τρία στο τέρμα, βγαίνει λευκό.
Στα προγράμματα και στις ιστοσελίδες θα δεις τα ίδια χρώματα γραμμένα και σε
δεκαεξαδική μορφή: το κίτρινο είναι #FFFF00, όπου FF σημαίνει 255 και 00
σημαίνει 0.
Φτιάξε τώρα εσύ το κίτρινο και το λευκό: άναψε μόνο το κόκκινο και το πράσινο, και μετά και τα τρία στο τέρμα.
Αφού κάθε pixel χρειάζεται 3 byte (ένα για κάθε χρώμα), έχει 24 bit. Τα διαφορετικά χρώματα που μπορεί να πάρει είναι:
περίπου 16,7 εκατομμύρια: τόσα, που δύο διπλανές αποχρώσεις συνήθως δεν ξεχωρίζουν με το μάτι.
Συμπίεση και μορφές αρχείων
Αν κάθε φωτογραφία κινητού κρατιόταν ασυμπίεστη, θα έπιανε δεκάδες MB. Γι' αυτό οι εικόνες αποθηκεύονται συμπιεσμένες, με δύο τρόπους:
- Συμπίεση χωρίς απώλειες: το αρχείο μικραίνει, αλλά κάθε pixel μένει ακριβώς ίδιο. Όταν το ανοίξεις, παίρνεις πίσω την αρχική εικόνα.
- Συμπίεση με απώλειες: το πρόγραμμα πετάει λεπτομέρειες που το μάτι δύσκολα προσέχει. Το αρχείο γίνεται πολύ μικρότερο, αλλά ό,τι πετάχτηκε δεν γυρίζει πίσω.
| Μορφή | Συμπίεση | Κατάλληλη για |
|---|---|---|
| JPEG (.jpg) | με απώλειες | φωτογραφίες |
| PNG (.png) | χωρίς απώλειες, με διαφάνεια | στιγμιότυπα οθόνης, σχέδια, κείμενο σε εικόνα |
| GIF (.gif) | χωρίς απώλειες, έως 256 χρώματα | μικρά κινούμενα σχέδια |
| SVG (.svg) | διανυσματική | λογότυπα, εικονίδια, διαγράμματα |
Ψηφιογραφικές και διανυσματικές εικόνες
Όλα όσα είδαμε ως τώρα αφορούν τις ψηφιογραφικές εικόνες (raster ή bitmap): πλέγματα από pixel. Υπάρχει και ένας εντελώς διαφορετικός τρόπος.
Μια διανυσματική εικόνα (vector) δεν έχει pixel. Κρατά οδηγίες σχεδίασης: «κύκλος με κέντρο εδώ και ακτίνα τόση, γεμάτος κόκκινο», «γραμμή από εδώ ως εκεί, πάχους 2». Όταν την ανοίγεις, ο υπολογιστής ξανασχεδιάζει τα σχήματα στο μέγεθος που χρειάζεσαι.
| Ψηφιογραφική | Διανυσματική | |
|---|---|---|
| Τι κρατά | το χρώμα κάθε pixel | σχήματα και οδηγίες σχεδίασης |
| Στη μεγέθυνση | θολώνει ή βγάζει «κουτάκια» | μένει πάντα καθαρή |
| Καλή για | φωτογραφίες, ζωγραφιές με πολλές αποχρώσεις | λογότυπα, εικονίδια, γραμματοσειρές, χάρτες |
| Μορφές | .jpg, .png, .gif | .svg (και .odg, .ai, .eps) |
| Προγράμματα | π.χ. GIMP, Paint | π.χ. Inkscape, LibreOffice Draw |
Οι γραμματοσειρές του υπολογιστή σου είναι επίσης διανυσματικές. Γι' αυτό τα γράμματα μένουν καθαρά σε όποιο μέγεθος κι αν τα βάλεις.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Πόσο χώρο πιάνει μια ασυμπίεστη εικόνα 1920 × 1080 με χρώμα RGB; Δώσε το αποτέλεσμα σε MB.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Τα pixel είναι:
Κάθε pixel πιάνει 3 byte (R, G, B):
Από byte σε MB διαιρούμε δύο φορές με το 1024 (B → KB → MB):
Περίπου 5,9 MB. Ως JPEG, η ίδια εικόνα θα έπιανε συνήθως λιγότερο από 1 MB. Αυτό κάνει η συμπίεση.
Παράδειγμα 2
Σε ένα πρόγραμμα ζωγραφικής, ένα pixel έχει χρώμα (255, 128, 0). Τι χρώμα είναι; Και τι γίνεται αν το αλλάξεις σε (255, 128, 255);
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Κόκκινο στο τέρμα (255), πράσινο στη μέση (128), μπλε σβηστό (0).
Κόκκινο + πράσινο δίνει κίτρινο. Εδώ όμως το πράσινο είναι μισό, οπότε το χρώμα είναι ανάμεσα στο κόκκινο και στο κίτρινο: πορτοκαλί.
Στο (255, 128, 255) ανάβει και το μπλε στο τέρμα. Κόκκινο + μπλε δίνει ματζέντα, και το μισό πράσινο το ανοίγει προς το λευκό.
Το αποτέλεσμα είναι ένα ανοιχτό ροζ-μωβ. Γενικά: όσο πιο κοντά στο 255 είναι και τα τρία, τόσο πιο ανοιχτό το χρώμα· όσο πιο κοντά στο 0, τόσο πιο σκούρο.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Γράψε σε RGB το καθαρό μπλε χρώμα.
Τα κατάφερες;
- Να εξηγείς τι είναι το εικονοστοιχείο (pixel) και η ανάλυση μιας εικόνας.
- Να περιγράφεις πώς γράφεται ένα χρώμα με το μοντέλο RGB.
- Να υπολογίζεις το μέγεθος μιας ασυμπίεστης εικόνας.
- Να ξεχωρίζεις τις ψηφιογραφικές από τις διανυσματικές εικόνες και να διαλέγεις κατάλληλη μορφή αρχείου.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.