Μετάβαση στο περιεχόμενο

Διαδίκτυο και παγκόσμιος ιστός

Δεν είναι το ίδιο πράγμα: το δίκτυο, οι ιστοσελίδες και το URL.

30 λεπτά

Θα μάθεις να

  1. Να εξηγείς τη διαφορά ανάμεσα στο διαδίκτυο και στον παγκόσμιο ιστό.
  2. Να περιγράφεις τον ρόλο της διεύθυνσης IP, του DNS και του παρόχου.
  3. Να αναλύεις ένα URL στα μέρη του: πρωτόκολλο, όνομα τομέα, διαδρομή.
  4. Να περιγράφεις τι γίνεται από τη στιγμή που γράφεις μια διεύθυνση ως την εμφάνιση της σελίδας.

Δύο λέξεις που δεν είναι συνώνυμες

«Μπαίνω στο ίντερνετ», λέμε, και εννοούμε ότι ανοίγουμε ιστοσελίδες. Όμως όταν στέλνεις μήνυμα από μια εφαρμογή συνομιλίας, παίζεις ένα διαδικτυακό παιχνίδι ή κάνεις βιντεοκλήση, πάλι χρησιμοποιείς το διαδίκτυο, χωρίς να ανοίξεις καμία ιστοσελίδα.

Το διαδίκτυο και ο παγκόσμιος ιστός είναι δύο διαφορετικά πράγματα. Το πρώτο είναι ο δρόμος. Το δεύτερο είναι ένα από τα οχήματα που κυκλοφορούν πάνω του.

Το διαδίκτυο: ένα δίκτυο από δίκτυα

Ένα δίκτυο υπολογιστών είναι υπολογιστές συνδεδεμένοι μεταξύ τους, ώστε να ανταλλάσσουν δεδομένα. Οι συσκευές του σπιτιού σου, συνδεδεμένες στο ίδιο Wi-Fi, είναι ένα μικρό τοπικό δίκτυο.

Το διαδίκτυο (internet) συνδέει εκατομμύρια τέτοια δίκτυα σε όλο τον κόσμο: σπίτια, σχολεία, εταιρείες, πανεπιστήμια. Είναι υλικό: καλώδια οπτικών ινών (πολλά από αυτά στον βυθό της θάλασσας), κεραίες κινητής τηλεφωνίας, δορυφόροι και δρομολογητές (routers), που προωθούν τα δεδομένα προς τον προορισμό τους.

Τέσσερα κομμάτια υποθαλάσσιου καλωδίου, κομμένα και στημένα όρθια ώστε να φαίνονται οι στρώσεις τους: στο κέντρο λεπτές οπτικές ίνες, γύρω χαλκός, λευκή μόνωση και, στα πιο χοντρά, ατσάλινα σύρματα και μαύρο περίβλημα· δίπλα ένα κέρμα για σύγκριση.
Δείγματα από υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών. Τα δεδομένα ταξιδεύουν μόνο μέσα στις λεπτές ίνες στο κέντρο· όλα τα υπόλοιπα είναι για προστασία. Τα πιο χοντρά, με ατσάλινα σύρματα, μπαίνουν κοντά στις ακτές, όπου τα απειλούν άγκυρες και δίχτυα, και τα πιο λεπτά στα βαθιά νερά.Φωτογραφία: Lonnie Hagadorn · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Για να φτάσει ένα μήνυμα από έναν υπολογιστή σε έναν άλλο:

  • Κάθε συσκευή στο διαδίκτυο έχει μια διεύθυνση IP, κάτι σαν ταχυδρομική διεύθυνση, π.χ. 93.184.215.14.
  • Τα δεδομένα σπάνε σε μικρά πακέτα. Κάθε πακέτο γράφει πάνω του τη διεύθυνση του παραλήπτη, ταξιδεύει μόνο του, ίσως από διαφορετικό δρόμο, και στο τέλος τα πακέτα ξαναενώνονται.
  • Όλα αυτά γίνονται με κοινούς κανόνες επικοινωνίας, τα πρωτόκολλα. Τα βασικά του διαδικτύου λέγονται TCP/IP.

Στο διαδίκτυο συνδέεσαι μέσω ενός παρόχου (ISP, Internet Service Provider): της εταιρείας που δίνει, με συνδρομή, τη σύνδεση στο σπίτι ή στο κινητό.

Ο παγκόσμιος ιστός: σελίδες με συνδέσμους

Ο παγκόσμιος ιστός (World Wide Web, WWW) είναι μια υπηρεσία που τρέχει πάνω στο διαδίκτυο. Τον επινόησε ο Τιμ Μπέρνερς-Λι στο CERN, στη Γενεύη, το 1989, και η πρώτη ιστοσελίδα δημοσιεύτηκε το 1991.

Μαύρη οθόνη, πληκτρολόγιο και ένας μαύρος κυβικός υπολογιστής σε προθήκη μουσείου· πάνω στον κύβο ένα χαρτάκι γράφει με κόκκινα γράμματα στα αγγλικά ότι το μηχάνημα είναι διακομιστής και να μην το σβήσει κανείς.
Ο υπολογιστής του CERN που χρησιμοποίησε ο Μπέρνερς-Λι ως τον πρώτο διακομιστή ιστού. Δες το χαρτάκι στον κύβο: «Αυτό το μηχάνημα είναι διακομιστής. ΜΗΝ ΤΟ ΣΒΗΣΕΙΣ!!». Αν έσβηνε, οι σελίδες που φύλαγε δεν θα έφταναν σε κανέναν φυλλομετρητή. Αριστερά, στο χαρτί, η πρόταση του 1989 με την οποία ξεκίνησαν όλα.Φωτογραφία: Coolcaesar · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Ο ιστός αποτελείται από:

  • ιστοσελίδες, γραμμένες στη γλώσσα HTML, με κείμενο, εικόνες και βίντεο,
  • υπερσυνδέσμους (links): πατάς μια λέξη και μεταφέρεσαι σε άλλη σελίδα, ίσως σε άλλη χώρα,
  • διακομιστές ιστού (web servers): υπολογιστές που φυλάνε τις σελίδες και τις στέλνουν σε όποιον τις ζητήσει,
  • φυλλομετρητές (browsers), π.χ. Firefox, Chrome, Edge ή Safari: εφαρμογές που ζητούν τις σελίδες και τις εμφανίζουν,
  • το πρωτόκολλο HTTP, και την ασφαλή του εκδοχή HTTPS, με το οποίο ο φυλλομετρητής μιλά με τον διακομιστή.

Άλλες υπηρεσίες του διαδικτύου, που δεν είναι ιστός, είναι το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο (email), οι βιντεοκλήσεις, τα διαδικτυακά παιχνίδια και η μεταφορά αρχείων.

Υποδομή, ιστός ή άλλη υπηρεσία;

Για καθένα, σκέψου: είναι μέρος του «δρόμου», μέρος του ιστού, ή κάποια άλλη υπηρεσία που χρησιμοποιεί τον δρόμο;

Πού ανήκει;

Ένα email από την εφαρμογή αλληλογραφίας

0 από 8

Η διεύθυνση μιας σελίδας: το URL

Κάθε ιστοσελίδα έχει μια μοναδική διεύθυνση, το URL (Uniform Resource Locator). Ας δούμε ένα:

https://el.wikipedia.org/wiki/Διαδίκτυο
ΜέροςΕδώΤι λέει
πρωτόκολλοhttps://πώς θα μιλήσουν φυλλομετρητής και διακομιστής· το s σημαίνει κρυπτογραφημένα
όνομα τομέα (domain)el.wikipedia.orgσε ποιον διακομιστή βρίσκεται η σελίδα
διαδρομή (path)/wiki/Διαδίκτυοποια σελίδα, μέσα σε αυτόν τον διακομιστή

Το όνομα τομέα διαβάζεται από τα δεξιά προς τα αριστερά:

  • .org είναι ο τομέας ανωτάτου επιπέδου. Μπορεί να δείχνει είδος (.com, .org, .edu) ή χώρα (.gr για την Ελλάδα, .eu για την Ευρωπαϊκή Ένωση).
  • wikipedia είναι το όνομα που έχει κατοχυρώσει ο ιδιοκτήτης.
  • el είναι ένας υποτομέας: εδώ, η ελληνική έκδοση.

Η διαδρομή μοιάζει με τις διαδρομές φακέλων που είδαμε στη διαχείριση αρχείων, με την κάθετο /.

Από τα ονόματα στους αριθμούς: DNS

Οι υπολογιστές βρίσκουν ο ένας τον άλλον με διευθύνσεις IP, όχι με ονόματα. Κανείς όμως δεν θυμάται αριθμούς όπως το 185.15.59.224. Γι' αυτό υπάρχει το DNS (Domain Name System): ένας τεράστιος, μοιρασμένος «τηλεφωνικός κατάλογος» που μεταφράζει τα ονόματα τομέα σε διευθύνσεις IP.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Ανάλυσε το URL https://www.minedu.gov.gr/anakoinoseis/index.html στα μέρη του.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Γράφεις el.wikipedia.org στον φυλλομετρητή και πατάς Enter. Τι γίνεται ως ότου δεις τη σελίδα;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 10
Ποια πρόταση περιγράφει σωστά τη σχέση διαδικτύου και παγκόσμιου ιστού;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 4

Ποιο πρωτόκολλο χρησιμοποιεί ο φυλλομετρητής για να ζητήσει μια σελίδα με κρυπτογράφηση;

Τα κατάφερες;

  • Να εξηγείς τη διαφορά ανάμεσα στο διαδίκτυο και στον παγκόσμιο ιστό.
  • Να περιγράφεις τον ρόλο της διεύθυνσης IP, του DNS και του παρόχου.
  • Να αναλύεις ένα URL στα μέρη του: πρωτόκολλο, όνομα τομέα, διαδρομή.
  • Να περιγράφεις τι γίνεται από τη στιγμή που γράφεις μια διεύθυνση ως την εμφάνιση της σελίδας.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;