Διαδίκτυο και παγκόσμιος ιστός
Δεν είναι το ίδιο πράγμα: το δίκτυο, οι ιστοσελίδες και το URL.
30 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να εξηγείς τη διαφορά ανάμεσα στο διαδίκτυο και στον παγκόσμιο ιστό.
- Να περιγράφεις τον ρόλο της διεύθυνσης IP, του DNS και του παρόχου.
- Να αναλύεις ένα URL στα μέρη του: πρωτόκολλο, όνομα τομέα, διαδρομή.
- Να περιγράφεις τι γίνεται από τη στιγμή που γράφεις μια διεύθυνση ως την εμφάνιση της σελίδας.
Δύο λέξεις που δεν είναι συνώνυμες
«Μπαίνω στο ίντερνετ», λέμε, και εννοούμε ότι ανοίγουμε ιστοσελίδες. Όμως όταν στέλνεις μήνυμα από μια εφαρμογή συνομιλίας, παίζεις ένα διαδικτυακό παιχνίδι ή κάνεις βιντεοκλήση, πάλι χρησιμοποιείς το διαδίκτυο, χωρίς να ανοίξεις καμία ιστοσελίδα.
Το διαδίκτυο και ο παγκόσμιος ιστός είναι δύο διαφορετικά πράγματα. Το πρώτο είναι ο δρόμος. Το δεύτερο είναι ένα από τα οχήματα που κυκλοφορούν πάνω του.
Το διαδίκτυο: ένα δίκτυο από δίκτυα
Ένα δίκτυο υπολογιστών είναι υπολογιστές συνδεδεμένοι μεταξύ τους, ώστε να ανταλλάσσουν δεδομένα. Οι συσκευές του σπιτιού σου, συνδεδεμένες στο ίδιο Wi-Fi, είναι ένα μικρό τοπικό δίκτυο.
Το διαδίκτυο (internet) συνδέει εκατομμύρια τέτοια δίκτυα σε όλο τον κόσμο: σπίτια, σχολεία, εταιρείες, πανεπιστήμια. Είναι υλικό: καλώδια οπτικών ινών (πολλά από αυτά στον βυθό της θάλασσας), κεραίες κινητής τηλεφωνίας, δορυφόροι και δρομολογητές (routers), που προωθούν τα δεδομένα προς τον προορισμό τους.

Για να φτάσει ένα μήνυμα από έναν υπολογιστή σε έναν άλλο:
- Κάθε συσκευή στο διαδίκτυο έχει μια διεύθυνση IP, κάτι σαν ταχυδρομική διεύθυνση, π.χ.
93.184.215.14. - Τα δεδομένα σπάνε σε μικρά πακέτα. Κάθε πακέτο γράφει πάνω του τη διεύθυνση του παραλήπτη, ταξιδεύει μόνο του, ίσως από διαφορετικό δρόμο, και στο τέλος τα πακέτα ξαναενώνονται.
- Όλα αυτά γίνονται με κοινούς κανόνες επικοινωνίας, τα πρωτόκολλα. Τα βασικά του διαδικτύου λέγονται TCP/IP.
Στο διαδίκτυο συνδέεσαι μέσω ενός παρόχου (ISP, Internet Service Provider): της εταιρείας που δίνει, με συνδρομή, τη σύνδεση στο σπίτι ή στο κινητό.
Ο παγκόσμιος ιστός: σελίδες με συνδέσμους
Ο παγκόσμιος ιστός (World Wide Web, WWW) είναι μια υπηρεσία που τρέχει πάνω στο διαδίκτυο. Τον επινόησε ο Τιμ Μπέρνερς-Λι στο CERN, στη Γενεύη, το 1989, και η πρώτη ιστοσελίδα δημοσιεύτηκε το 1991.

Ο ιστός αποτελείται από:
- ιστοσελίδες, γραμμένες στη γλώσσα HTML, με κείμενο, εικόνες και βίντεο,
- υπερσυνδέσμους (links): πατάς μια λέξη και μεταφέρεσαι σε άλλη σελίδα, ίσως σε άλλη χώρα,
- διακομιστές ιστού (web servers): υπολογιστές που φυλάνε τις σελίδες και τις στέλνουν σε όποιον τις ζητήσει,
- φυλλομετρητές (browsers), π.χ. Firefox, Chrome, Edge ή Safari: εφαρμογές που ζητούν τις σελίδες και τις εμφανίζουν,
- το πρωτόκολλο HTTP, και την ασφαλή του εκδοχή HTTPS, με το οποίο ο φυλλομετρητής μιλά με τον διακομιστή.
Άλλες υπηρεσίες του διαδικτύου, που δεν είναι ιστός, είναι το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο (email), οι βιντεοκλήσεις, τα διαδικτυακά παιχνίδια και η μεταφορά αρχείων.
Η διεύθυνση μιας σελίδας: το URL
Κάθε ιστοσελίδα έχει μια μοναδική διεύθυνση, το URL (Uniform Resource Locator). Ας δούμε ένα:
https://el.wikipedia.org/wiki/Διαδίκτυο
| Μέρος | Εδώ | Τι λέει |
|---|---|---|
| πρωτόκολλο | https:// | πώς θα μιλήσουν φυλλομετρητής και διακομιστής· το s σημαίνει κρυπτογραφημένα |
| όνομα τομέα (domain) | el.wikipedia.org | σε ποιον διακομιστή βρίσκεται η σελίδα |
| διαδρομή (path) | /wiki/Διαδίκτυο | ποια σελίδα, μέσα σε αυτόν τον διακομιστή |
Το όνομα τομέα διαβάζεται από τα δεξιά προς τα αριστερά:
.orgείναι ο τομέας ανωτάτου επιπέδου. Μπορεί να δείχνει είδος (.com,.org,.edu) ή χώρα (.grγια την Ελλάδα,.euγια την Ευρωπαϊκή Ένωση).wikipediaείναι το όνομα που έχει κατοχυρώσει ο ιδιοκτήτης.elείναι ένας υποτομέας: εδώ, η ελληνική έκδοση.
Η διαδρομή μοιάζει με τις διαδρομές φακέλων που είδαμε στη διαχείριση αρχείων,
με την κάθετο /.
Από τα ονόματα στους αριθμούς: DNS
Οι υπολογιστές βρίσκουν ο ένας τον άλλον με διευθύνσεις IP, όχι με ονόματα.
Κανείς όμως δεν θυμάται αριθμούς όπως το 185.15.59.224. Γι' αυτό υπάρχει το
DNS (Domain Name System): ένας τεράστιος, μοιρασμένος «τηλεφωνικός κατάλογος»
που μεταφράζει τα ονόματα τομέα σε διευθύνσεις IP.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Ανάλυσε το URL https://www.minedu.gov.gr/anakoinoseis/index.html στα μέρη του.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Πρωτόκολλο:
https://. Η σελίδα φτάνει με HTTPS, κρυπτογραφημένα.Όνομα τομέα:
www.minedu.gov.gr. Διαβάζουμε από δεξιά:.grείναι η Ελλάδα,govδείχνει κρατική υπηρεσία,mineduείναι το υπουργείο Παιδείας, καιwwwο υποτομέας του ιστού.Διαδρομή:
/anakoinoseis/index.html. Μέσα στον διακομιστή, στον «φάκελο»anakoinoseis, η σελίδαindex.html. Η επέκταση.htmlδείχνει ότι είναι ιστοσελίδα.Αν αλλάξεις μόνο τη διαδρομή, μένεις στον ίδιο διακομιστή και ζητάς άλλη σελίδα. Αν αλλάξεις το όνομα τομέα, πηγαίνεις σε άλλον διακομιστή, ίσως άλλου ιδιοκτήτη. Αυτό θα μας χρειαστεί πολύ στην επόμενη ενότητα, για την ασφάλεια.
Παράδειγμα 2
Γράφεις el.wikipedia.org στον φυλλομετρητή και πατάς Enter. Τι γίνεται ως ότου δεις τη σελίδα;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
DNS. Ο υπολογιστής σου ρωτά έναν διακομιστή DNS: «Ποια είναι η διεύθυνση IP του
el.wikipedia.org;» και παίρνει πίσω έναν αριθμό.Αίτημα. Ο φυλλομετρητής στέλνει στη διεύθυνση αυτή ένα αίτημα HTTPS: «Στείλε μου την αρχική σελίδα». Το αίτημα σπάει σε πακέτα, που περνούν από τον δρομολογητή σου, από τον πάροχό σου και από πολλούς ακόμη δρομολογητές.
Απάντηση. Ο διακομιστής της Wikipedia στέλνει πίσω τη σελίδα σε HTML. Ο φυλλομετρητής βλέπει μέσα της ότι χρειάζεται και εικόνες, και τις ζητά κι αυτές.
Εμφάνιση. Ο φυλλομετρητής διαβάζει το HTML και σχεδιάζει τη σελίδα στην οθόνη. Όλο αυτό διαρκεί συνήθως κάτω από ένα δευτερόλεπτο, ακόμη κι αν ο διακομιστής είναι σε άλλη ήπειρο.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Ποιο πρωτόκολλο χρησιμοποιεί ο φυλλομετρητής για να ζητήσει μια σελίδα με κρυπτογράφηση;
Τα κατάφερες;
- Να εξηγείς τη διαφορά ανάμεσα στο διαδίκτυο και στον παγκόσμιο ιστό.
- Να περιγράφεις τον ρόλο της διεύθυνσης IP, του DNS και του παρόχου.
- Να αναλύεις ένα URL στα μέρη του: πρωτόκολλο, όνομα τομέα, διαδρομή.
- Να περιγράφεις τι γίνεται από τη στιγμή που γράφεις μια διεύθυνση ως την εμφάνιση της σελίδας.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.