Αναζήτηση, αξιολόγηση πληροφοριών και email
Στρατηγικές αναζήτησης, κριτήρια αξιοπιστίας μιας πηγής, και σωστή χρήση του email.
45 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να γράφεις ερωτήματα σε μηχανή αναζήτησης με λέξεις-κλειδιά, εισαγωγικά, μείον και site:.
- Να ελέγχεις αν μια πηγή είναι αξιόπιστη: ποιος τη γράφει, πότε, γιατί, και αν επιβεβαιώνεται αλλού.
- Να εξηγείς τα μέρη μιας διεύθυνσης email και τη διαφορά των πεδίων Προς, Κοιν. και Κρυφή κοιν.
- Να γράφεις ένα σωστό email και να περιγράφεις τι είναι το Διαδίκτυο των Πραγμάτων.
Εκατομμύρια αποτελέσματα, και κανένα δεν είναι αυτό που θες
Γράφεις σε μια μηχανή αναζήτησης «ποιο είναι το ψηλότερο βουνό της Ελλάδας και πόσο ψηλό είναι» και παίρνεις χιλιάδες αποτελέσματα: σελίδες για ορειβασία, ξενοδοχεία, ταξιδιωτικά γραφεία, βίντεο. Η απάντηση είναι κάπου εκεί, αλλά πρέπει να την ψάξεις μέσα στο ψάξιμο.
Μια μηχανή αναζήτησης δεν «καταλαβαίνει» την ερώτησή σου όπως ένας άνθρωπος. Έχει ήδη επισκεφτεί αυτόματα δισεκατομμύρια σελίδες και κρατά έναν τεράστιο κατάλογο με το ποιες λέξεις υπάρχουν σε ποια σελίδα. Όταν ψάχνεις, βρίσκει τις σελίδες με τις λέξεις σου και τις κατατάσσει με τους δικούς της κανόνες. Όσο καλύτερα διαλέγεις τις λέξεις, τόσο καλύτερα αποτελέσματα παίρνεις.
Πώς ψάχνω καλύτερα
Λέξεις-κλειδιά, όχι ολόκληρες προτάσεις. Κράτα τις λέξεις που ξεχωρίζουν
το θέμα σου και πέτα τις υπόλοιπες: ψηλότερο βουνό Ελλάδα υψόμετρο.
Από το γενικό στο ειδικό. Αν τα αποτελέσματα είναι πολλά και άσχετα, πρόσθεσε μια λέξη. Αν είναι ελάχιστα, βγάλε μία.
Οι περισσότερες μεγάλες μηχανές αναζήτησης καταλαβαίνουν και μερικά σύμβολα:
| Γράφω | Τι κάνει | Παράδειγμα |
|---|---|---|
"…" | ψάχνει ακριβώς αυτή τη φράση, με αυτή τη σειρά | "μάχη του Μαραθώνα" |
-λέξη | αποκλείει τις σελίδες που έχουν αυτή τη λέξη | Όλυμπος -ξενοδοχείο |
site: | ψάχνει μόνο μέσα σε έναν ιστότοπο ή τομέα | σεισμοί site:gov.gr |
Το μείον κολλάει στη λέξη, χωρίς κενό. Το ίδιο και το site:: site:gov.gr,
όχι site: gov.gr.
Το βρήκα. Να το πιστέψω;
Στον ιστό ο καθένας μπορεί να γράψει ό,τι θέλει, χωρίς κανέναν να το ελέγξει. Πριν χρησιμοποιήσεις μια πληροφορία σε μια εργασία, κάνε πέντε ερωτήσεις:
- Ποιος το γράφει; Ένας δημόσιος οργανισμός, ένα πανεπιστήμιο, ένα γνωστό ειδησεογραφικό μέσο, ένας ειδικός με όνομα; Ή κάποιος ανώνυμος;
- Πότε γράφτηκε; Για ένα ιστορικό γεγονός η ημερομηνία ίσως δεν πειράζει. Για πληθυσμούς, τιμές ή ρεκόρ, μια σελίδα δέκα ετών είναι παλιά.
- Γιατί γράφτηκε; Για να σε ενημερώσει, για να σου πουλήσει κάτι, ή για να σε πείσει; Μια σελίδα που πουλάει συμπληρώματα δεν είναι ουδέτερη πηγή για το αν τα χρειάζεσαι.
- Λέει από πού το ξέρει; Μια καλή πηγή παραπέμπει σε άλλες: σε μελέτες, σε στατιστικά, σε επίσημα έγγραφα.
- Το λένε κι άλλοι; Ψάξε την ίδια πληροφορία σε δύο ακόμη ανεξάρτητες πηγές. Αν δεν τη βρίσκεις πουθενά αλλού, πρόσεξε.
Το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο
Το email είναι από τις παλαιότερες υπηρεσίες του διαδικτύου, πολύ πιο παλιό από τον ιστό. Το 1971 ο μηχανικός Ρέι Τόμλινσον έστειλε το πρώτο μήνυμα από έναν υπολογιστή σε έναν άλλο μέσα από δίκτυο, και διάλεξε το σύμβολο @ για να χωρίσει το όνομα του χρήστη από τον υπολογιστή όπου βρισκόταν το γραμματοκιβώτιό του. Έτσι γράφονται οι διευθύνσεις ως σήμερα:
maria.papa@example.com
└───┬────┘ └────┬────┘
όνομα τομέας του
χρήστη παρόχου
Το @ διαβάζεται «άτ» ή, στα ελληνικά, «παπάκι». Δύο διευθύνσεις δεν μπορεί να είναι ίδιες: στον ίδιο τομέα, κάθε όνομα χρήστη υπάρχει μία φορά.
Τα πεδία ενός μηνύματος
| Πεδίο | Τι γράφεις |
|---|---|
| Προς (To) | αυτόν ή αυτούς που αφορά το μήνυμα |
| Κοιν. (Cc) | όποιον θέλεις να το δει, για να ενημερωθεί. Όλοι βλέπουν ποιος είναι εδώ |
| Κρυφή κοιν. (Bcc) | όποιον θέλεις να το πάρει χωρίς να φαίνεται η διεύθυνσή του στους άλλους |
| Θέμα | σε λίγες λέξεις, τι αφορά το μήνυμα |
| Συνημμένο | ένα αρχείο που στέλνεις μαζί, π.χ. μια εργασία |
Όταν απαντάς, η Απάντηση πηγαίνει μόνο σε όποιον σου έγραψε. Η Απάντηση σε όλους πηγαίνει σε όλους όσοι ήταν στο Προς και στο Κοιν. Η Προώθηση στέλνει το μήνυμα σε κάποιον καινούργιο.
Ένα σωστό email
- Θέμα που λέει κάτι: «Εργασία Πληροφορικής, ομάδα 3», όχι «γεια» ή κενό.
- Προσφώνηση και υπογραφή: «Καλησπέρα σας, κύριε Παππά» … «Μαρία Παπαδάκη, Α2».
- Σύντομο και καθαρό κείμενο. Όχι ολόκληρες προτάσεις με ΚΕΦΑΛΑΙΑ: στο διαδίκτυο διαβάζονται σαν φωνές.
- Έλεγξε το συνημμένο πριν πατήσεις «Αποστολή». Οι πάροχοι έχουν όριο στο μέγεθος των συνημμένων, συνήθως μερικές δεκάδες MB. Για μεγαλύτερο αρχείο στέλνεις σύνδεσμο.
- Σκέψου πριν από την «Απάντηση σε όλους». Χρειάζεται να το διαβάσουν όλοι;
Το Διαδίκτυο των Πραγμάτων
Στο διαδίκτυο δεν συνδέονται μόνο υπολογιστές και κινητά. Ένα έξυπνο ρολόι που μετρά τα βήματά σου, ένας θερμοστάτης που τον ανάβεις από το κινητό, μια κάμερα ασφαλείας, ένας μετρητής ρεύματος που στέλνει μόνος του τις ενδείξεις, αισθητήρες στα χωράφια που μετρούν την υγρασία του χώματος: όλα αυτά είναι πράγματα με αισθητήρες, που ανταλλάσσουν δεδομένα μέσα από το διαδίκτυο.
Αυτό λέγεται Διαδίκτυο των Πραγμάτων (Internet of Things, IoT). Τον όρο τον χρησιμοποίησε πρώτος, το 1999, ο Βρετανός Κέβιν Άστον, σε μια παρουσίαση για ετικέτες που θα έλεγαν αυτόματα σε ένα κατάστημα τι έχει στα ράφια του.
Οι συσκευές IoT κάνουν τη ζωή πιο εύκολη, αλλά κάθε μία είναι ακόμη ένας υπολογιστής στο δίκτυο, και θέλει την ίδια προσοχή:
- Άλλαξε τον εργοστασιακό κωδικό μόλις τη συνδέσεις. Πολλές πουλιούνται με κωδικούς όπως «admin».
- Κάνε τις ενημερώσεις που βγάζει ο κατασκευαστής, γιατί κλείνουν κενά ασφαλείας.
- Σκέψου τι δεδομένα μαζεύει. Μια κάμερα ή ένα ηχείο που ακούει βρίσκεται μέσα στο σπίτι σου.
Ας το κάνουμε μαζί
Παράδειγμα 1
Για μια εργασία θέλεις επίσημες πληροφορίες για τις «ανανεώσιμες πηγές ενέργειας» μόνο από ιστότοπους του ελληνικού δημοσίου, χωρίς σελίδες με προσφορές για φωτοβολταϊκά. Τι γράφεις στη μηχανή αναζήτησης;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράδειγμα 2
Είσαι υπεύθυνος της ομάδας και θέλεις να στείλεις την τελική εργασία στην καθηγήτρια, να την έχουν και οι τρεις συμμαθητές σου, και να πάρει ένα αντίγραφο ένας φίλος σου από άλλο τμήμα χωρίς να φαίνεται η διεύθυνσή του στους άλλους. Πώς συμπληρώνεις το μήνυμα;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ασκήσεις
Πρώτα ερωτήσεις με επιλογές: διαλέγεις, πατάς «Έλεγξε» και μαθαίνεις αμέσως αν το βρήκες και γιατί. Στο τέλος, λίγες ασκήσεις χωρίς επιλογές — εκεί κρύβεται μόνο η απάντηση.
Τα κατάφερες;
- Να γράφεις ερωτήματα σε μηχανή αναζήτησης με λέξεις-κλειδιά, εισαγωγικά, μείον και site:.
- Να ελέγχεις αν μια πηγή είναι αξιόπιστη: ποιος τη γράφει, πότε, γιατί, και αν επιβεβαιώνεται αλλού.
- Να εξηγείς τα μέρη μιας διεύθυνσης email και τη διαφορά των πεδίων Προς, Κοιν. και Κρυφή κοιν.
- Να γράφεις ένα σωστό email και να περιγράφεις τι είναι το Διαδίκτυο των Πραγμάτων.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.