Bit, byte και μονάδες μέτρησης
Από το KB στο TB, και πόσο «ζυγίζει» ένα τραγούδι ή μια ταινία.
35 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να εξηγείς τι είναι το bit και γιατί ο υπολογιστής γράφει τα πάντα με 0 και 1.
- Να μετατρέπεις ανάμεσα σε bit, byte, KB, MB, GB και TB, με 1 KB = 1024 B.
- Να εκτιμάς πόσο χώρο πιάνει ένα κείμενο, μια φωτογραφία, ένα τραγούδι ή μια ταινία.
- Να εξηγείς γιατί ένας δίσκος «500 GB» φαίνεται μικρότερος στον υπολογιστή.
Δύο καταστάσεις αρκούν
Μέσα στον υπολογιστή δεν υπάρχουν γράμματα, χρώματα ή νότες. Υπάρχουν δισεκατομμύρια μικροσκοπικοί διακόπτες, και ο καθένας μπορεί να είναι σε μία από δύο καταστάσεις: περνά ρεύμα ή δεν περνά. Τις γράφουμε 1 και 0.
Αυτό το ένα ψηφίο, 0 ή 1, είναι η μικρότερη ποσότητα πληροφορίας και λέγεται bit (από το binary digit, «δυαδικό ψηφίο»).
Με ένα bit ξεχωρίζεις μόνο δύο πράγματα: ναι ή όχι, ανοιχτό ή κλειστό. Με περισσότερα bit, οι συνδυασμοί πολλαπλασιάζονται:
| Πλήθος bit | Συνδυασμοί | Παράδειγμα |
|---|---|---|
| 1 | 2 | 0, 1 |
| 2 | 4 | 00, 01, 10, 11 |
| 3 | 8 | 000, 001, … , 111 |
| 8 | 256 | από 00000000 έως 11111111 |
Κάθε bit που προσθέτεις διπλασιάζει τους συνδυασμούς: με bit έχεις . Με bit φτάνεις τους , αρκετούς για να δώσεις έναν δικό του κωδικό σε κάθε γράμμα, ψηφίο και σημείο στίξης του πληκτρολογίου.
Το byte
Γι' αυτό τα bit ομαδοποιούνται ανά οκτώ. Μια ομάδα 8 bit λέγεται byte.
1 byte = 8 bit
Ένας λατινικός χαρακτήρας, π.χ. το γράμμα «A», πιάνει 1 byte. Το «A» αποθηκεύεται ως 01000001. Τα ελληνικά γράμματα, στη σημερινή κωδικοποίηση UTF-8, πιάνουν 2 byte το καθένα.
Τα σύμβολα γράφονται με προσοχή: b μικρό για το bit, B κεφαλαίο για το byte.
Το «A» έχει τον κωδικό 65, γι' αυτό γράφεται 01000001 (). Το μικρό «a» έχει τον κωδικό 97. Άναψε τα σωστά bit του byte για να τον φτιάξεις:
Τα πολλαπλάσια: γιατί 1024 και όχι 1000;
Στο μετρικό σύστημα, «κιλό» σημαίνει χίλια: 1 km = 1000 m. Στους υπολογιστές τα πράγματα μετριούνται σε δυνάμεις του 2, και η δύναμη του 2 που βρίσκεται πιο κοντά στο 1000 είναι το .
Έτσι, στο σχολείο και σε αυτή την ενότητα, κάθε μονάδα είναι 1024 φορές η προηγούμενη:
| Μονάδα | Σύμβολο | Ισούται με |
|---|---|---|
| Byte | B | 8 bit |
| Kilobyte | KB | 1024 B |
| Megabyte | MB | 1024 KB |
| Gigabyte | GB | 1024 MB |
| Terabyte | TB | 1024 GB |
Για να πας σε μεγαλύτερη μονάδα, διαιρείς με το 1024. Για να πας σε μικρότερη, πολλαπλασιάζεις με το 1024. Όπως με τα μέτρα και τα χιλιόμετρα, μόνο που ο αριθμός είναι 1024 αντί για 1000.
Πόσο «ζυγίζει» ένα αρχείο;
Οι αριθμοί που ακολουθούν είναι τυπικές τιμές. Το ακριβές μέγεθος εξαρτάται από την ποιότητα και από τη συμπίεση του αρχείου.
| Τι | Περίπου |
|---|---|
| Ένα γράμμα του κειμένου | 1 έως 2 B |
| Μια σελίδα απλό κείμενο | 2 έως 4 KB |
| Ένα έγγραφο με εικόνες | μερικά MB |
| Μια φωτογραφία από κινητό | 3 έως 5 MB |
| Ένα τραγούδι MP3 τεσσάρων λεπτών | περίπου 4 MB |
| Μια ταινία δύο ωρών σε HD | 2 έως 4 GB |
| Ο δίσκος ενός σημερινού φορητού | 256 GB έως 1 TB |
Για να έχεις αίσθηση των αποστάσεων: σε 1 GB χωράνε περίπου 250 τραγούδια, και σε 1 TB περίπου 250 000.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Έχεις στικάκι 16 GB, άδειο. Κάθε φωτογραφία σου είναι 4 MB. Πόσες φωτογραφίες χωράνε;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Οι δύο ποσότητες είναι σε διαφορετικές μονάδες. Φέρνουμε τη χωρητικότητα σε MB. Από GB σε MB πηγαίνουμε σε μικρότερη μονάδα, οπότε πολλαπλασιάζουμε με 1024:
Κάθε φωτογραφία πιάνει 4 MB. Διαιρούμε:
Χωράνε 4096 φωτογραφίες. Στην πράξη λίγο λιγότερες: το ίδιο το στικάκι κρατά λίγο χώρο για την οργάνωση των αρχείων του, και ο κατασκευαστής μέτρησε τα 16 GB με 1000 (δες το «Θυμήσου» πιο πάνω).
Παράδειγμα 2
Αγοράζεις εξωτερικό δίσκο «500 GB». Τον συνδέεις και ο υπολογιστής γράφει περίπου 465 GB. Σε κλέψανε;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ο κατασκευαστής μετρά με 1000. Για αυτόν:
Ο υπολογιστής, αν έχει Windows, μετρά με 1024. Για να βρει GB, διαιρεί τα ίδια byte τρεις φορές με το 1024 (B → KB → MB → GB):
Ο υπολογιστής δείχνει περίπου 465 GB.
Όχι, δεν σε κλέψανε. Τα byte είναι ακριβώς τα ίδια. Άλλαξε μόνο η μονάδα με την οποία τα μετράμε, όπως ένα μήκος γράφεται αλλιώς σε μέτρα και αλλιώς σε πόδια.
Παράδειγμα 3
Μια εργασία έχει 5120 λατινικούς χαρακτήρες απλού κειμένου. Πόσα KB πιάνει; Και πόσα bit;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Κάθε λατινικός χαρακτήρας πιάνει 1 byte, οπότε το κείμενο πιάνει 5120 B.
Από B σε KB πηγαίνουμε σε μεγαλύτερη μονάδα, οπότε διαιρούμε με 1024:
Από byte σε bit πηγαίνουμε σε μικρότερη μονάδα, οπότε πολλαπλασιάζουμε με 8:
Το ίδιο κείμενο: 5 KB, ή 5120 B, ή 40 960 bit. Αν ήταν γραμμένο με ελληνικούς χαρακτήρες σε UTF-8, θα έπιανε περίπου το διπλό.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Πόσα bit είναι τα 6 byte;
Τα κατάφερες;
- Να εξηγείς τι είναι το bit και γιατί ο υπολογιστής γράφει τα πάντα με 0 και 1.
- Να μετατρέπεις ανάμεσα σε bit, byte, KB, MB, GB και TB, με 1 KB = 1024 B.
- Να εκτιμάς πόσο χώρο πιάνει ένα κείμενο, μια φωτογραφία, ένα τραγούδι ή μια ταινία.
- Να εξηγείς γιατί ένας δίσκος «500 GB» φαίνεται μικρότερος στον υπολογιστή.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.