Τι είναι η Οικιακή Οικονομία

Ένα συνηθισμένο Σάββατο

Είναι Σάββατο πρωί. Στο ψυγείο υπάρχουν αυγά, λίγο τυρί και μισό μαρούλι. Ο φίλος σου σε καλεί για σινεμά στις έξι. Έχεις 15 € χαρτζιλίκι μέχρι το τέλος της εβδομάδας, ένα διαγώνισμα τη Δευτέρα, και η μητέρα σου σού ζήτησε να κατέβεις στο σούπερ μάρκετ για ψωμί και γάλα.

Κανένα από αυτά δεν είναι «μάθημα». Όμως μέσα σε λίγες ώρες θα πάρεις δεκάδες αποφάσεις: τι θα φας, πόσα θα ξοδέψεις, πώς θα μοιράσεις τον χρόνο σου, ποιο γάλα θα διαλέξεις από το ράφι. Αυτές τις αποφάσεις μελετά η Οικιακή Οικονομία.

Τι είναι η Οικιακή Οικονομία

Η λέξη «οικονομία» έρχεται από το αρχαίο οἶκος (σπίτι) και νέμω (μοιράζω, διαχειρίζομαι). Αρχικά σήμαινε κυριολεκτικά «η διαχείριση του σπιτιού». Ο Ξενοφώντας έγραψε ήδη τον 4ο αιώνα π.Χ. ένα έργο με τίτλο Οἰκονομικός, για το πώς οργανώνεται σωστά ένα νοικοκυριό.

Σήμερα η Οικιακή Οικονομία είναι το μάθημα που εξετάζει πώς ένας άνθρωπος και μια οικογένεια καλύπτουν τις ανάγκες τους με τους πόρους που έχουν, ώστε να ζουν υγιεινά, ασφαλή και ικανοποιητικά. Χρησιμοποιεί γνώσεις από πολλές επιστήμες:

Γι' αυτό λέγεται συχνά η επιστήμη της καθημερινής ζωής. Δεν αφορά μόνο όποιον «κάνει τις δουλειές του σπιτιού». Αφορά όλους: κάθε άνθρωπος τρώει, ξοδεύει, ντύνεται και μοιράζεται έναν χώρο με άλλους.

Ανάγκες και επιθυμίες

Ό,τι κάνουμε ξεκινά από κάποια ανάγκη. Ανάγκη είναι κάτι που χρειαζόμαστε για να ζήσουμε υγιείς και ασφαλείς, και να αναπτυχθούμε ως άνθρωποι.

• Βιολογικές ανάγκες: τροφή, νερό, ύπνος, στέγη, ρούχα που μας προστατεύουν από το κρύο.
• Ανάγκη για ασφάλεια: ένα σπίτι χωρίς κινδύνους, υγεία, σταθερότητα.
• Κοινωνικές και συναισθηματικές ανάγκες: αγάπη, φιλία, να ανήκεις κάπου, σεβασμός.
• Ανάγκη για ανάπτυξη: μάθηση, δημιουργία, να γίνεις αυτός που θέλεις.

Η επιθυμία είναι κάτι που θα θέλαμε να έχουμε, αλλά μπορούμε να ζήσουμε καλά και χωρίς αυτό. Η ανάγκη για ρούχα είναι ανάγκη· ένα συγκεκριμένο φούτερ με μάρκα είναι επιθυμία.

Οι επιθυμίες δεν είναι «κακές». Κάνουν τη ζωή πιο ευχάριστη. Το πρόβλημα αρχίζει όταν τους δίνουμε προτεραιότητα έναντι των αναγκών, π.χ. όταν τα χρήματα για ένα παιχνίδι στο κινητό λείπουν από το φαγητό της εβδομάδας.

Οι πόροι

Για να καλύψουμε ανάγκες και επιθυμίες χρησιμοποιούμε πόρους. Χωρίζονται σε δύο μεγάλες ομάδες.

Ανθρώπινοι πόροι — αυτά που έχουμε μέσα μας:

• ο χρόνος,
• η ενέργεια και η υγεία,
• οι γνώσεις και οι δεξιότητες (να μαγειρεύεις, να υπολογίζεις, να επισκευάζεις),
• οι σχέσεις: η βοήθεια της οικογένειας, των φίλων, των γειτόνων.

Υλικοί πόροι — αυτά που έχουμε γύρω μας:

• τα χρήματα,
• τα αγαθά: το σπίτι, οι συσκευές, τα τρόφιμα, τα ρούχα,
• οι κοινόχρηστοι πόροι: πάρκα, δημοτική βιβλιοθήκη, συγκοινωνίες, σχολείο.

Δύο πράγματα ισχύουν για όλους τους πόρους:

1. Είναι περιορισμένοι. Κανείς δεν έχει άπειρο χρόνο ή χρήματα.
2. Μπορούν να αντικαταστήσουν ο ένας τον άλλον. Αν ξέρεις να μαγειρεύεις (δεξιότητα) και έχεις χρόνο, ξοδεύεις λιγότερα χρήματα από όσα για έτοιμο φαγητό. Αν δεν έχεις χρόνο, ίσως πληρώσεις περισσότερα.

Ανθρώπινος ή υλικός πόρος;

Για κάθε πόρο, διάλεξε σε ποια ομάδα ανήκει.

Τι πόρος είναι;

Δύο ελεύθερες ώρες το απόγευμα

Ανθρώπινος πόροςΥλικός πόρος

0 / 8

Πώς παίρνουμε μια καλή απόφαση

Επειδή οι πόροι είναι λίγοι και οι ανάγκες πολλές, κάθε μέρα διαλέγουμε. Μια απόφαση μπορεί να παρθεί βιαστικά, ή με μέθοδο. Η μέθοδος έχει πέντε βήματα:

1. Ορίζω το πρόβλημα. Τι ακριβώς πρέπει να αποφασίσω;
2. Βρίσκω τις επιλογές. Ποιες δυνατότητες υπάρχουν; Όχι μόνο οι δύο πρώτες που σκέφτηκα.
3. Ζυγίζω τις επιλογές. Τι κοστίζει η καθεμία σε χρήματα, χρόνο, κόπο; Τι κερδίζω;
4. Διαλέγω και ενεργώ.
5. Αξιολογώ. Πέτυχε; Τι θα έκανα διαφορετικά την επόμενη φορά;

Στο βήμα 3 κρύβεται μια σημαντική ιδέα: κάθε επιλογή σημαίνει ότι παραιτείσαι από κάτι άλλο. Αν ξοδέψεις τα 15 € στο σινεμά, δεν μπορείς να τα ξοδέψεις σε κάτι άλλο. Αυτό που αφήνεις λέγεται κόστος ευκαιρίας.

Ας το κάνουμε μαζί

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση